Motiefgroep Schaken

Categorie: Museum

  • Tentoonstelling Genghis Khan in Nederland

    Tentoonstelling Genghis Khan in Nederland

    door Rob Bijpost

    In het Nationale Militaire Museum, Verlengde Paltzerweg 1, 3768 MX Soest wordt tot 27 augustus 2017 een bijzondere tentoonstelling gehouden over Genghis Khan (Turks:Timucin) (1162 – 18 augustus 1227)

    Er zijn meer dan 200 topstukken uit het Inner Mongolia Museum in Hohhot (China, Binnen Mongolië). Onder meer een gouden zadel uit de tijd van Genghis Khan, zoals alle getoonde objecten,  maakt deel uit van de tentoonstelling, alsmede fluitende pijlen, een compositen boog (uit twee materialen vervaardigd), gouden sieraden en een schaakbord en schaakstukken. De objecten zijn nooit eerder vertoond buiten China, het NNM heeft de primeur. Ze maken deel uit van de tentoonstelling “Genghis Khan, wereldveroveraar te paard”.

    Genghis Khan.

    Hij volgde zijn vader Yesükhei op als leider van een Mongoolse stam en verenigde later de Mongoolse en Turkse stammen tot een confederatie. Na de onderwerping van vele stammen van Mongolië en het vestigen van zijn hoofdstad in Karakoroem, hield hij een grote vergadering, een khuriltai, waarbij hij de leiding van de Mongolen op zich nam en zijn titel Genchis Khan aannam. Hij stelde een gedragscode in, de yasak, en reorganiseerde zijn legers.

    Zijn jeugd was niet gemakkelijk. Toen hij negen jaar oud was, huwelijkte zijn vader hem uit. Hij moest bij de familie van zijn toekomstige vrouw wonen tot hij de huwbare leeftijd van 14 zou bereiken. Met deze vrouw , Börte, is hij getrouwd en kreeg hij meerdere kinderen, waaronder vier zonen: Jochi, Chaqatai, Ögedei en Tolui.

    Dzjengis Khan geloofde in meritocratie, leiders die werden gekozen op grond van prestaties en capaciteiten. Dzjengis Khan was godsdienstig en de Mongolen respecteerden in gelijke mate de „Eeuwige Blauwe Hemel“ (Munkh Huh Tenger) en de berg in centraal Mongolië, „Burhan Haldun Uul“, waar hij vaak vóór veldslagen bad.

    In de praktijk keek hij bij zijn veroveringen, zoals andere “grote`leiders, niet op een paar levens meer of minder. Op het hoogtepunt van zijn macht heerste hij vanaf China tot en met Polen. Vlak voor zijn dood verdeelde Dzjengis Khan zijn imperium onder zijn vier zonen. Het einde van één van de grootste rijken ter wereld.

    Mongools schaakspel.  1644-1911 (Qing-dynastie)

    Sommige mensen doen naast Mongools worstelen, paardrijden en boogschieten mee aan lokale wedstrijden en spelen tijdens Naadam, zoals kameelracen en Mongools schaken. Mongools schaken is erg populair bij de Mongolen. De stijl en stukken van het Mongools schaken lijken op die van gewoon schaken, maar er zijn wel wat kleine verschillen. Het wordt in het Mongools Shatela genoemd en is een oud en uniek spel dat op de steppen werd gespeeld. 

    Porseleinen schaakstukken. 1260-1368 (Yuan-dynastie)

    Deze porseleinen schaakstukken verbeelden mensen die op leeuwen en paarden rijden. De combinatie van de symbholiek van het paard en het typisch Chinese porselein is een goed voorbeeld van de samenkomst van de Mongoolse en de Chinese Han-beschaving tijdens de Yuan-dynastie.

    De foto’s boven zijn van Rob Spaans. Deze zijn gemaakt tijdens zijn bezoek aan het museum.

  • Schaakstukkenontwerpwedstrijd 2016

    Schaakstukkenontwerpwedstrijd 2016

    door Henk Alberts

    Het begint al een traditie te worden; op 1 januari zijn alle musea dicht, maar niet het Schaakstukkenmuseum in Rotterdam. Dit museum gelegen in de Kubuswoningen in Rotterdam, is op 1 januari juist extra gezellig met gratis frisdrank, hapjes en ook nog eens de livemuziek van ‘De Balcony Players.’ Daarbij heeft het schaakstukkenmuseum op 1 januari de prijsuitreiking van de jaarlijkse schaakstukkenontwerpwedstrijd.

    Om circa 14.00 uur begon het ‘officiële gedeelte. Eerst liet de jarige directeur Ridder Dijkshoorn de kunstenaar Felix Albers aan het woord te laten. Felix heeft (buiten de ontwerpwedstrijd om) een nieuwe variant van het schaakspel ontworpen, ‘Paco Saco’, hetgeen in het Esperanto ‘vredesschaak’ betekent. Paco Saco is een schaakvariant met nieuwe spelregels, waarbij de stukken elkaar niet slaan (en van het bord verwijderen), maar samen in omhelzing verder gaan. (zie afbeelding hiernaast.) Felix is op dit moment bezig met het laten produceren van dit schaakspel en hoopt komende voorjaar dit spel op de markt te kunnen brengen.

    Daarna was het tijd voor de prijsuitreiking van de schaakstukkenontwerpwedstrijd. De eerste prijs ging dit jaar naar het puzzelontwerp van Yanna Pelser. Met 283 van de 850 stemmen was zij een overtuigende winnaar. Het winnende ontwerp ‘puzzelschaak’ is een fraai uitgevoerd schaakspel waarbij alle schaakstukken gemaakt zijn van puzzelstukjes. En dat vormgegeven op een ook uit puzzelstukjes opgebouwd schaakpuzzelbord. Daarbij is het Yanna gelukt om alle schaakstukken, vanaf de koning met een duidelijk kroontje, via het moeilijk met puzzelstukjes in elkaar te zetten paard, tot aan de pionnen er herkenbaar uit te laten zien. En voor wie ook graag een puzzelschaakspel wil: Yanna denkt nog na over een optie om het puzzelschaakspel als bouwpakket te kunnen leveren.

    Het winnende ontwerp krijgt een plaatsje in het Schaakstukkenmuseum, zodat het naast de winnaars van de eerdere edities van de schaakstukkenontwerpwedstrijd te bewonderen is.
     
    Yanna Pelser won met ruime voor-sprong met 283 stemmen (33%) van de 850 uitgebrachte stemmen. De 2e plaats was voor het schaakspel ‘USB Chess’ van Kiki van der Heiden met 189 stemmen (22%), 3e werd ‘fantasiespel met waterelfjes’ van Ivanka Kovacs, (de winnares van vorig jaar) met 161 stemmen (19%), 4e werd ‘Andalusië’ van Jan de Visser met 93 stemmen (11%), 5e ‘Aluminium Chess’ van F.G. Mellink met 72 stemmen (8%) en 6e ‘Super Mario’ van Daniël Kaper met 52 stemmen (6%). Overigens werden er dit jaar ruim meer stemmen uitgebracht dan in 2015. Dit keer waren er 850 stemmen, in 2015 maar 625.

    En ook in 2017 is er een schaakstukkenontwerpwedstrijd, dan ook weer met een eerste prijs van € 1000,- De zelfgemaakte schaakspellen kunnen nog tot 4 maart 2017 bij het schaakstukkenmuseum afgeleverd worden. Diezelfde avond, tijdens de Rotterdamse Museumnacht, zullen alle inzendingen dan voor het eerst te zien zijn. En vanaf de museumnacht tot eind 2017 kunnen de bezoekers dan op hun favoriete ontwerp stemmen. En schrijf maar alvast in uw agenda: 1 januari 2018 is de prijsuitreiking van de schaakstukkenontwerpwedstrijd 2017. Zie voor meer informatie de site van het schaakstukkenmuseum op www.schaakstukkenmuseum.nl

  • Tentoonstelling Koninginnen van de Nijl in RMO Leiden

    Tentoonstelling Koninginnen van de Nijl in RMO Leiden

    door Henk Alberts

    In 2010 gaf de Motiefgroep het themanummer ‘Het Senetspel in het oude Egypte’ (Schaakkoerier nummer 107) geschreven door Jan Koek uit.
    Nu in 2016 is er in het rijksmuseum van Oudheden (RMO) in Leiden de tentoonstelling Koninginnen van de Nijl. Deze tentoonstelling vertelt het verhaal van beroemde Egyptische koninginnen, de vrouwen van de farao’s, als Ahmose Nefertari, Hatsjepsoet, Teje, Nefertiti en Nefertari.


    De tentoonstelling bestaat uit ruim driehonderdvijftig topstukken, waaronder zeldzame beelden, prachtige juwelen en luxe gebruiksvoorwerpen. Met kettingen, ringen, glazen parfumflesjes, beschilderde vazen en bronzen spiegels laat de tentoonstelling ons kennismaken met het weelderige leven aan het Egyptische hof. Een uniek onderdeel van de tentoonstelling is de reconstructie van de kamers uit het graf van koningin Nefertari (foto.) Rechts op de foto zien we hoe de bekende afbeelding van het Senetspel in het graf gesitueerd is.
     
    Jan Koek geeft in het kader van de tentoonstelling ook nog 2 lezingen: Op 28 december 14.00 over Teje, de grote koninklijke echtgenote en op 15 maart 2017 om 14.00 over Hatsjepsoet en haar tempel te Deir el Bahri.

  • Multatuli-museum in Amsterdam

    Multatuli-museum in Amsterdam

    Eduard Douwes Dekker werd op 2 maart 1820 geboren op de bovenste verdieping van een klein huisje in de Korsjespoortsteeg te Amsterdam. Zijn vader was scheepskapitein en in 1838 reisde Eduard aan boord van het schip waar zijn vader het commando over voerde naar Nederlands-Indië, Aldaar trad Eduard Douwes Dekker in dienst van het Nederlands Bestuur. In de daaropvolgende jaren maakte hij gestaag promotie als bestuursambtenaar. Eind 1855 werd Eduard Douwes Dekker benoemd tot assistent-resident van Lebak op Java. In Lebak werd hij geconfronteerd met ernstig machtsmisbruik door de plaatselijke Indische hoofden. In 1856 verzocht hij om eervol ontslag, nadat zijn aanklacht tegen de regent van het district Lebak door het Nederlands-Indische bestuur was afgewezen. Tevergeefs trachtte hij op Java emplooi te vinden, onder meer op de plantage van zijn broer Jan jaar daarop keerde hij definitief terug naar Europa. In 1859 schrijft hij onder het pseudoniem Multatuli (ik heb veel (leed) gedragen) de “Max Havelaar, of De koffij-veiling der Nederlandsche Handel-Maatschappij”, één van de beroemdste boeken uit de Nederlandse literatuur. 

    Minder bekend is dat Eduard Douwes Dekker ook een verwoed schaakspeler en correspondentieschaker was. Daarvan zijn nog diverse partijen bekend, waaronder een gewonnen correspondentiepartij tegen Prof. van der Linde (de redacteur van de Schaakwerld.)

     

    En de laatste geschreven boodschap die van deze grote schrijver bekend is, is een briefkaart gestempeld op 14 februari 1887, 5 dagen voor zijn dood,  met daarop zijn zet in een correspondentiepartij met de heer A. Gorter te Hamburg: 2. … Pb8-c6

     

    Thans huisvest het geboortehuis in de  Korsjespoortsteeg in Amsterdam het Multatuli-museum. Een leuk klein museum in het centrum van Amsterdam gerund door het Multatuli Genootschap dat in 1910 werd opgericht om het werk en de ideeën van Multatuli in de belangstelling te houden. “In het museum vindt u Multatuli zijn belangrijkste meubels, gebruiksvoorwerpen en zijn boeken. Zijn bureau met zijn handschrift, zijn persoonlijke bibliotheek in een fraaie vitrinekast, zijn globe, zijn reiskoffertje en de rode chaise longue, de beroemde sofa waarop hij stierf. Er hangen familieportretten en gravures. Het is alsof de schrijver elk moment kan binnenlopen om de pen weer op te nemen. Regelmatig wordt er een nieuwe tentoonstelling ingericht.”

    Onlangs bezocht ik het Multatuli-museum, dit  mede omdat ik gehoord had, dat het schaakspel van Multatuli daar tentoongesteld zou zijn. Dat viel echter een beetje tegen; geen schaakspel te zien. Dus vertelde ik de meer dan enthousiaste gids dat ik verwacht had het schaakspel van Multatuli te zullen zien. Die ging met mij mee naar boven, maar inderdaad geen schaakspel. Dus zocht hij het schaakspel in de kelder voor mij op. Hij verontschuldigde zich ook nog voor het feit dat hij het bord niet zo gauw kon vinden, en gaf mij het schaakspel in handen.

  • Tentoonstelling ‘in Scene’ in museum Booijmans van Beuningen in Rotterdam

    Tentoonstelling ‘in Scene’ in museum Booijmans van Beuningen in Rotterdam

    door Joris Leijten

    In het Boymans van Beuningen museum in Rotterdam vindt vanaf 7 februari tot mogelijk aan het eind van het jaar de tentoonstelling “In Scene” plaats. Het is een samengestelde tentoonstelling uit depotstukken van het museum die normaal niet opgesteld staan.

    De tentoonstelling wordt gepresenteerd als een onconventionele ontmoeting tussen design en beeldende kunst, met vragen als “Hoe verhouden beeldende kunst en design zich tot elkaar?” en “Wat zijn de raakvlakken binnen de praktijk van de kunstenaar en de ontwerper?” Het Museum Boijmans Van Beuningen arrangeert in deze tentoonstelling een onconventionele ontmoeting tussen de beide disciplines design en beeldende kunst. Dit met werk van onder anderen Barry Flanagan, Joep van Lieshout, Jan Schoonhoven, Ettore Sottsass, Walter van Beirendonck en Scholten & Baijings.

    Één van de objecten van de tentoonstelling is het werk Chess uit 1971 van Barry Flanagan.
    Het betreft hier een schaakbord met twee gelijksoortige witte en zwarte stukken (weinig kleurverschil) koningshoogte 12,6 cm. allebei in lichtblauw (katoen, vilt en aluminium) een bruin geel gekleurd bord 47,5 cm x 47,5 cm van kurk en zand. Barry Flanagan laat hierbij het gangbare onderscheid tussen vormgeving en beeldende kunst vervagen door in deze sculptuur ‘Chess’ de schaakstukken te vervangen door zandzakken.

    Barry Flanagan (1941-2009) was een Britse beeldhouwer, die vooral bekendheid kreeg door zijn grote bronzen beelden van hazen. Hij studeerde aan het Birmingham College of Art and Crafts van 1957 tot 1958. In 1961 volgde hij een avondcursus bij de beeldhouwer Anthony Caro. Hij vervolgde zijn kunstopleiding in 1964 bij onder anderen Phillip King (nu bekend als Central Saint Martins College of Art and Design) in Londen.

    Flanagan volgde een opleiding aan de St. Martins School of Art en gaf vervolgens les aan dezelfde School of Arts van 1967 tot 1971.Flanagan had tentoongesteld werk in Kassel bij documenta 5 (in 1972) en 7 (in 1982), bij de Biënnale van Venetië in 1982, bij de Fundación ‘La Caixa’ in Madrid in 1993 en in het Musée des Beaux-Arts in Nantes in 1994.

    Flanagans bronzen hazen werden op veel plaatsen in de openbare ruimte tentoongesteld, zoals op Park Avenue in New York City in 1995 en in het Grant Park van Chicago in 1996. In 1999 had hij een eenmanstentoonstelling in Brussel gevolgd door een expositie in de Tate Liverpool in 2000. In 2002 stonden beelden van hem op het Lange voorhout in den Haag. Ook in 2002 volgde een belangrijke tentoonstelling van zijn werk in de Kunsthalle Recklinghausen. Deze expositie was later ook nog te zien in het Musée d’Art Moderne et d’Art Contemporain (Nice).

    Het in het het Boymans van Beuningen opgestelde schaakspel is niet het enige schaakspel van de hand van Barry Flanagan. De kunstenaar heeft in 1972 en 1973 nog minstens 2 andere schaakborden gemaakt; zie foto’s hieronder. Het linker schaakbord bevind zich in de nieuwe opstelling van het Van Abbemuseum in Eindhoven. Van het rechter schaakbord, met een  bord van 121.9 cm x 129,9 cm en een koningshoogte van 40,6 cm is de locatie onbekend.

    Na onderzoek op internet blijkt Flanagan meerdere schaakborden gemaakt te hebben in 1972 en 1973. Zo’n zelfde bord staat in de nieuwe opstelling van het Van Abbemuseum in Eindhoven (links onder). Rechtsonder een eerdere versie, groot koningshoogte 40,6 cm en bord 121.9 cm x 129,9 cm, locatie onbekend!

  • van Pion tot Koning – tentoonstelling in museum de Grutterswinkel in Leeuwarden

    van Pion tot Koning – tentoonstelling in museum de Grutterswinkel in Leeuwarden

    door Rob Spaans

    U kunt nog tot en met 28 februari een tentoonstelling van schaakspellen bezoeken in museum De Grutterswinkel in Leeuwarden.

    Het museum is gevestigd in een herenhuis uit de 16e eeuw. Rond 1900 werd er een winkel in koloniale en grutterswaren in gevestigd. De inrichting is sindsdien niet meer gewijzigd.

    Museum De Grutterswinkel
    Nieuwesteeg 5
    Leeuwarden
    Geopend dinsdag t/m zaterdag 10-17

    Nadat u het nostalgische winkeltje hebt bekeken en een kopje koffie met een stuk oranjekoek hebt genuttigd kunt u de trap nemen naar de expositieruimte. Hier staan een zestigtal spellen uit de collectie van Siep Prakken, oud-lid van schaakvereniging Philidor. Prakken’s verzameling begon met een schaakspel dat zijn zwager uit Kenia had meegenomen.

    Het groeide uit tot een bonte verzameling van schaakspellen uit alle windstreken: een klassiek spel uit Griekenland, een handgesneden spel uit Bali, matroesjka’s uit Rusland, een Peruaans schaakspel met indianen tegen Spanjaarden…..

    Een leuke aanleiding om een dagje Leeuwarden te bezoeken.

  • Schaakstukkenontwerpwedstrijd 2015

    Schaakstukkenontwerpwedstrijd 2015

    door Henk Alberts

    De meeste musea zijn op Nieuwjaarsdag gesloten. Maar op 1 januari dit jaar was het in het Schaakstukkenmuseum, gelegen in de Kubuswoningen in Rotterdam, juist extra gezellig met gratis frisdrank, hapjes en ook nog eens live-muziek van Moniek en Ilse van ‘De Balcony Players’.

    Daarnaast zijn er voor de bezoekers in het schaakstukkenmuseum veel bijzondere schaakspelen uit alle delen van de wereld te zien, daaronder bijzondere schaakspelen uit China, India en Indonesië en vele andere landen. Ook zijn er oude schaakspelen uit Nederland, Frankrijk en Duitsland, uiteraard een exemplaar van het bekende Lewis-schaakspel en een aantal Griekse en Romeinse spelen. Verder zijn er bijvoorbeeld veel schaakspelen met stripfiguren te zien, zoals bijvoorbeeld Asterix, Harry Potter, Star Trek, Star Wars, Disney en noemt u maar op. En om 15.00 uur was er de prijsuitreiking van de schaakstukkenontwerpwedstrijd 2015.

    Winnares van de schaakstukkenontwerpwedstrijd werd dit jaar Ivanka  Kovacs met een schaakspel genaamd ‘IJssculpturen’ gemaakt van epoxyhars.

    Ivanka won met een ruime voorsprong met 236 stemmen (38%) van de 625  uitgebrachte stemmen.

    De 2e plaats was voor het schaakspel ‘Waterschaak’ van Yannah met 87 stemmen (14%), 3e werd ‘Ronde tafel schaak’ van Arnold de Heer met 77 stemmen (12%), 4e ‘Theelepeltjesschaak’ van Reinie Lap met 76 stemmen (12%), 5e ‘Kurken Schaakspel’ van F.G. Mellink met 68 stemmen (11%), 6e ‘Industrie tegen Natuur’ met 33 stemmen (5%), 7e ‘De schaakwereld op z’n kop’ met 27 stemmen (4%) en 8e ‘De Minions’ met 21 stemmen (3%).

    De nummers 6, 7 en 8 waren overigens de eerdere winnaars van de tijdens het Erasmiaans Schaaktoernooi gehouden ontwerpwedstrijd voor scholieren.

    Het winnende ontwerp krijgt een plaatsje in de eregalerij van het  Schaakstukkenmuseum, zodat dit voor alle bezoekers te bewonderen is naast de winnaars van de eerdere edities van de schaakstukkenontwerpwedstrijd.

    De prijsuitreiking werd verzorgd door Ridder Dijkshoorn, de jarige eigenaar van het schaakstukkenmuseum. Op de foto hieronder spreekt hij de eerste prijswinnaar Ivanka Kovacs toe.

    Bijzonder van de wedstrijd is ook dat de bezoekers van het museum zelf als jury voor de wedstrijd fungeren. En in 2015 brachten 625 bezoekers van het museum hun stem uit. Ik begreep dat het daarbij vaak wat moeilijk was om aan buitenlandse bezoekers uit te leggen wat de wedstrijd inhield en dat de bezoekers dus zelf als de jury fungeerden.

    Ook in 2016 is er een schaakstukkenontwerpwedstrijd. De zelfgemaakte schaakspelen kunnen nog tot 1 maart 2016 bij het schaakstukkenmuseum afgeleverd worden. Voor meer informatie zie de site van het schaakstukkenmuseum ( www.schaakstukkenmuseum.nl ‎).

  • Het Schaakstukkenmuseum in de Museumnacht Rotterdam 2014

    Het Schaakstukkenmuseum in de Museumnacht Rotterdam 2014

    door Henk Alberts

    In veel grote steden is de museumnacht een jaarlijks terugkerend evenement. Zo vind er museumnachten plaats in steden als Amsterdam, Rotterdam, den Haag, Utrecht, Leiden, Delft enz.  De museumnacht in Rotterdam is altijd begin maart en dit jaar op zaterdag 8 maart 2014 van 19.00 tot 2.00 uur ’s nachts. (en daarna de party’s tot in de kleine uurtjes.) Dit jaar deden de grote jongens (Boymans van Beuningen, de Kunsthal) niet mee aan de museumnacht. Maar wel natuurlijk het schaakstukkenmuseum, gesitueerd in de kubuswoningen in Rotterdam.

    Tijdens de museumnacht is het in het schaakstukkenmuseum altijd extra gezellig met een gratis frisdrank, hapjes en ook nog eens live muziek. En natuurlijk met de uitreiking van de prijzen aan de prijswinnaars van de jaarlijkse schaakstukken-ontwerpwedstrijd. Helaas kon directeur Ridder Dijkshoorn dit jaar niet aanwezig zijn voor de prijsuitreiking, maar daarom had hij zijn ‘alter ego’ de koning van het schaakspel gestuurd om die taak van hem over te nemen (zie foto’s).

    Winnaar van de  schaakstukkenontwerpwedstrijd  (met 135 van de 515 uitgebrachte stemmen) werd dit jaar het schaakspel ‘gezond versus ongezond’ (foto hiernaast) van drie elfjarige leerlingen van basisschool de Pijler uit Rotterdam-Zuid. De hoofdprijs een geldkist met een inhoud van € 1000,-, ging naar de school, maar de leerlingen krijgen wel inspraak waar het geld aan uitgegeven zal worden (een openluchtschaakspel?.

    Het winnende ontwerp krijgt een plaatsje in de eregalerij van het Schaakstukkenmuseum, zodat dit voor alle bezoekers te bewonderen is naast de winnaars van de eerdere edities van de schaakstukkenontwerpwedstrijd.

    De 2e plaats was voor het schaakspel ‘schotten versus Engelsen’ (107 punten), 3e werd ‘Recycling’ (106 punten), 4e Fantasy (84 punten) en 5e Plee Chess, een geheel uit Wc-rolletjes opgebouwd schaakspel, met 83 punten.

    Na afloop van de prijsuitreiking kregen de aanwezigen de al weer 3e bundel artikelen over bijzondere schaakspelen; een bundeling van de dit jaar op de site van het schaakstukkenmuseum ( www.schaakstukkenmuseum.nl ) gepubliceerde artikelen over bijzondere schaakspelen in de collectie van het schaakstukkenmuseum. Een heel lezenswaardige bundel met artikelen over een Japans manga-schaakspel, een smurfenschaakspel, een vilten schaakspel uit Mongolië, een M&M-schaakspel (wist u dat dit snoepgoed ooit ontwikkeld werd als energiebron voor het Amerikaanse leger in de tweede wereldoorlog?), een Asterix-schaakspel, een Kruisridderschaakspel en nog veel meer.

    Ik zou zeggen, noteert u alvast in uw agenda:

    zaterdag 7 maart 2015;
    – Rotterdamse museumnacht 2015
    – Prijsuitreiking schaakstukkenontwerpwedstrijd
    – Verschijning 4e bundel artikelen over bijzondere schaakspelen

    Ik hoop u daar in grote getale tegen te komen!

Mis de nieuwsberichten van de Motiefgroep Schaken niet!

De Motiefgroep Schaken spamt niet!
Lees ons privacybeleid voor meer info.