door Henk Alberts
In het CoBrA-museum in Amstelveen vindt tussen 17 juni en 24 september 2006 de tentoonstelling “Speel! De kunst van het spel” plaats. Het betreft hier een reizende tentoonstelling, die eerder in de Akademie der Künste in Berlijn en in het Museum für Gegenwartskunst in Siegen te zien was.
Filosofie van de tentoonstelling is, dat het spel en het speelse onlosmakelijk verbonden zijn met de kunst van onze tijd.
Volgens de begeleidende tekst bestaan er tussen kunst en spel bestaan opvallende parallellen. “Beide staan los van het dagelijkse leven, zijn zelfregulerend, irrationeel en gericht op plezier.”
Op de tentoonstelling ‘Speel! De kunst van het spel’ staan ruim honderd kunstwerken van zo’n veertig kunstenaars, waarbij het schaakspel ruim vertegenwoordigd is. Heel dominerend is bijvoorbeeld het door Roland Stratmann ontworpen ‘Gemengd dubbel’, 2005. Het betreft hier een aan het plafond bevestigd schaakspel met vlaggen.Het spel wordt via Internet tussen een Amerikaan en een Cubaan tegen een Israëliër samen met een Marokkaan.
Kortom voel de symboliek. Van deze partij wordt op internet een verslag bijgehouden op de site van de ICCF, de International Correspondence Chess Federation: zie partij
(De International Correspondence Chess Federation is verder te vinden op www.iccf-webchess.com )
Daarnaast bijvoorbeeld het ca. 1929 door Arnold Schönberg ontworpen ‘Koalitieschaak.’ Dit is een n.a.v. de Eerste Wereldoorlog ontworpen schaakspel met vier partijen. Typisch daarbij vond ik dat niet alle partijen even sterk waren (d.i. evenveel stukken hadden.) Intrigerende vraag is dus welke kleur welk land diende te symboliseren.
Veel werk is er ook van de onder schaakverzamelaars redelijk bekende Marcel Duchamp. (Wiens lijfspreuk was “niet alle kunstenaars zijn schakers, maar alle schakers zijn kunstenaars.).
Van Marcel Duchamp zijn onder meer zijn ‘zakschaakspel’ (een facsimile van het zakschaakspel dat Duchamp altijd bij zich droeg) en een aantal schaak-etsen te zien.
Een andere goed vertegenwoordigde kunstenaar is de Japanse Takako Saito. De filosofie van de kunstenares Takako Saito is het stimuleren van de creativiteit door middel van het spel. Het schaakspel is daarbij een vaak in haar werk terugkerend thema. Van Takako Saito zijn diverse schaakspelen te zien,
waaronder een spel met flesjes en een schaakspel van gelijkvormige blokken, waarbij door het schudden de blokken bepaald kan worden welk stuk bedoeld is (kan helaas niet gespeeld worden.
Voeg bij dit alles nog een komische ping pong tafel, experimenten met speelgoedtreinen, Laurel & Hardy, landje-pik en nog veel meer (schaken) en er ontstaat een meer dan interessante tentoonstelling. Tenslotte is er voor de liefhebbers in de ‘tuin’ nog een openluchtschaakspel opgesteld.
Elke zondag start er op de tentoonstelling om 13.00 uur een rondleiding voor kinderen (alle leeftijden) en om 14.00 uur is er een rondleiding voor volwassenen.
Een beetje achtergrond bij het Museum en de vaste tentoonstelling (op de begane grond) in het Museum:
Het woord CoBrA staat ook voor de afkorting van de Franse namen van de steden: Copenhague, Bruxelles en Amsterdam. Uit deze drie steden kwamen de kunstenaars die in 1948, tijdens een groot internationaal kunstenaarscongres in Parijs, de CoBrA groep oprichtten. Een opgerolde slang (een Cobra) wordt het symbool van de beweging. De oprichters waren belangrijke kunstenaars als Asger Jorn (uit Kopenhagen), Joseph Noiret en Christian Dotremont (uit Brussel) en Constant, Corneille en Karel Appel (uit Amsterdam.) Andere Nederlandse kunstenaars in de beweging waren mensen als Eugène Brands, Lucebert, Anton Rooskens en Theo Wolvecamp.
De CoBrA kunstenaars schilderden direct en spontaan. Net als kinderen wilden zij zonder vooropgezet plan werken en met veel fantasie en kleur. Zij zetten zich af tegen de regels van de kunstacademie en streefden naar een ongedwongen kunst. Ook probeerden zij allerlei materialen uit. Het experiment stond voorop. Het dier zoals een vogel, kat, hond, slang is hun favoriete onderwerp. Fantasiebeesten en fantasiewezens zijn ook zeer geliefd. De CoBrA kunstenaars lieten zich bij het maken van hun afbeeldingen inspireren door mythen, kindertekeningen, volkskunst, de prehistorie, oosterse kalligrafie, primitieve kunst (niet-westerse kunst uit o.a. Afrika en Oceanië) en kunst van geesteszieken.
In de korte tijd van haar bestaan vonden twee grote CoBrA tentoonstellingen plaats: één in 1949 in Amsterdam en één in 1951 te Luik. De expositie in Luik was tevens de laatste manifestatie van CoBrA. De vele meningen raakten verdeeld en men ontmoette elkaar niet meer zoveel als voorheen. Daarna sloeg iedereen zijn eigen weg in.
Adresgegevens:
CoBrA museum
Sandbergplein 1
Amstelveen
Het museum bevindt zich in het centrum van Amstelveen, vlak bij het busstation en vlak bij de afslag Amstelveen op de A10.
Openingstijden:
dinsdag t/m zondag,
11.00 – 17.00
Zie ook www.cobra-museum.nl
