Motiefgroep Schaken

Categorie: schaakfilm

  • Najaarscontactdag oktober 2025, Arnhem – verslag –

    Najaarscontactdag oktober 2025, Arnhem – verslag –

    door Nico Schoenmakers

    Onze Najaarscontactdag werd dit jaar, met dank aan ons lid Ruud Wille, op zaterdag 25 oktober in
    Arnhem gehouden. In het thuishonk van de Arnhemsche Schaakvereeniging. De contactdag stond in
    het teken van twee lezingen en een middagkeuzeprogramma en werd door zo’n dertig à veertig leden
    en niet-leden bezocht.

    Ochtend lezing


    Onze oud-secretaris Rob Spaans trapte ’s ochtends af met een lezing over zijn derde boek, getiteld:
    Filmgids voor Schaakliefhebbers. In dit boek staan 80 speelfilms, 42 documentaires en 38
    (afleveringen van) series beschreven waarin schaken een belangrijke rol speelt. U kunt dit boek kopen bij Rob. Kijk en verdwaal op zijn site met vele mooie schaakfilms. Vergeet het boek niet te bestellen! Een mooi cadeau voor onder de Kerstboom.

    Geri’s Game
    Rob Spaans over zijn boek ‘Filmgids voor Schaakliefhebbers‘

    Rob toonde ons onder meer de allereerste schaakfilm ‘A Chess dispute‘ (1903), fragmenten van ‘Chess fever‘ (1925) en (fragmenten van) van de drie Oscar winnende schaakfilms: ‘La Diagonal du fou‘ (1984) hiervan werd een kort fragment getoond, ‘Geri’s Game‘, Pixar – beste korte animatiefilm – (1997) en ‘War is Over‘ – beste korte animatiefilm (2024) werden volledig vertoond.

    Daarnaast nog trailers en fragmenten van andere schaakfilms; onder andere ‘Chess nuts‘ (1932); ook een animatiefilm met Betty Boop in een hoofdrol waarin Betty wat losser is dan nadat Disney zich ermee ging bemoeien. Ook werd er een fragment getoond uit de iconische film ‘Het zevende zegel’ , Ingmar Bergman (1957). Een zeer interessante lezing.

    Middagprogramma

    Lezing Willy Hendriks

    ’s Middags hield schaaktrainer en internationaal schaakmeester Willy Hendriks een lezing over zijn meest recente boek, The Philosopher and the Housewife. In dit boek bespreekt Willy de rivaliteit tussen Siegbert Tarrasch en Aron Nimzowitsch, twee van de grootste leermeesters uit de schaakgeschiedenis.
    Tarrasch schreef het volgende over de partij Rubinstein-Nimzowitsch, San Sebastian 1912: “De door Nimzowitsch gekozen verdediging leidt tot de vanuit esthetisch oogpunt lelijkste speelwijze die er bestaat. Nimzowitsch heeft een uitgesproken voorkeur voor lelijke openingen. Gelukkig wordt deze hier grondig weerlegd door Rubinstein, die altijd
    smaakvol speelt. Het zou echt een schandaal geweest zijn als het onesthetische spel de eerste prijs had gewonnen.”

    Belangstellende leden bij de lezing van Willy Hendriks

    Vertoning drie Schaakfilms

    Ook bestond de mogelijkheid ’s middags tussen 14:00 en 17:00 uur een aantal schaakfilms te kijken. Hieronder de trailer van ‘War is over’. Een animatiefilm geïnspireerd op de muziek van John Lennon en Yoko Ono dat zich afspeelt in een op WWI gebaseerde oorlogssetting; loopgraven, waarin schaken verbindt. Deze animatiefilm werd in de ochtendsessie in zijn geheel getoond. ’s Middags werden de volgende films getoond: ‘De stelling van Foreest‘ (2017) ging niet door vanwege problemen met het geluid, maar hieronder nog wel te zien, Deze film werd vervangen door de ‘reserve’ film over Bobby Fischer – film -, ‘Chess fever‘ (1925) en ‘De liefde voor hout‘ (1979). Was u er niet op de contactdag? Het goede nieuws voor u is dat deze films op YouTube te zien zijn. Zie hieronder. En voor nog veel meer de eerder gememoreerde site van Rob Spaans. Daar staan alle linkjes op een rij; corresponderend met de nummering van de schaakfilms zoals beschreven in zijn boek ‘Filmgids voor Schaakliefhebbers‘.

    trailer The War is Over
    Chess fever
    De stelling van Foreest
    De liefde voor hout

    Fischer random toernooi

    Geert Stradmeijer organiseerde deze middag vijf ronden Fischerrandomschaak. Geert scoorde zelf 3
    uit 3. Onze webmaster Eric Fraikin nestelde zich met een score van 3 uit 5 met 5 punten stevig aan
    kop en heeft inmiddels 2 punten voorsprong op drie spelers met een score van 3 punten.

    Stand na 8 ronden en 3 speeldagen:

    1. Eric Fraikin 5 uit 7
    2. Geert Stradmeijer 3 uit 3
    3. Ruud Wille 3 uit 3
    4. Kazem Mollahosseini 3 uit 4
    5. Huub Blom 2 uit 3
    6. Remco Menger 1 uit 1
    6. Nico Schoenmakers 1 uit 1
    8. Henny van Essen 1 uit 4
    8. Pim du Chatinier 1 uit 4
    10. Erik Perfort 0 uit 1
    10. Nico van der Plas 0 uit 1
    10. Efekan Yilderim 0 uit 1
    13. Alex Albrecht 0 uit 2
    14. Thijs van Harten 0 uit 5

    De organisator; Geert Stradmeijer (3e v L) met de prijswinnaars: Kazem Mollahosseini 1e (2e v L), Eric Fraikin 2e (4e vL) en Pim du Chatinier 3e (geheel rechts). Helemaal links Thijs van Harten.

    Na afloop genoten nog enkele leden van de plaatselijke chinees.

    Een nette gedekte, nog reine tafel, in de plaatselijke Chinees alwaar een heerlijke maaltijd werd genoten
  • Queen of Katwe

    Queen of Katwe

    door Henk Alberts

    Op 2 maart 2017 gaat in Nederland de film Queen of Katwe in première.

    De film de Queen of Katwe is gebaseerd op het gelijknamige boek van de hand van de Amerikaanse sportjournalist Tim Crothers. Tim Crothers schreef het boek in 2012 na een artikel in ESPN The Magazine. Het boek werd een bestseller. Al voor het verschijnen van het boek kocht Disney de filmrechten van het boek op, in 2016 verscheen de film in Canada en in een aantal andere landen, en nu in 2017 komt de film ook naar Nederland. 

    In 2013 werd het boek door Annoesjka Oostindiër in het Nederlands vertaald. Het verscheen in Nederland onder de titel ‘Het schaakmeisje’ (januari 2013, uitgeverij Bruna, 240 pagina’s, paperback, ISBN 9789400500808, 17,95 euro)

    Queen of Katwe is gebaseerd op het waargebeurde verhaal van Phiona Mutesi, een jong meisje uit de sloppenwijken van Kampala, Oeganda. Haar leven was één grote aaneenschakeling van ellende. Haar vader overleed aan aids en als 5-jarige meisje moest ze elke ochtend om vijf uur ’s ochtends opstaan om drie uur met een jerrycan te lopen om drinkwater te halen. En overdag liep ze met een pan met twintig maïskolven op haar hoofd door de straten van Katwe om wat geld te verdien. Dag in, dag uit, jarenlang een uitzichtloos bestaan. Totdat ze op een goede dag in 2004, Phiona was toen negen jaar oud, haar broer door de sloppenwijk achterna liep. Haar broer ging voetballen, schaken en eten bij Robert Katende, die midden in de slopenwijk, namens de organisatie Sports Outreach, probeerde om de kansloze kinderen uit de sloppenwijk middels schaken en onderwijsbeurzen de kans op een beter bestaan te geven. Katende spotte Phiona die om een hoekje naar het eten stond te gluren. Hij gaf haar een kom meelpap, hij leerde haar schaken en de rest is geschiedenis.

    Want Phiona Mutesi bleek een talent voor schaken te hebben! Al op haar elfde was ze nationaal schaakkampioen van Oeganda. En op haar vijftiende won ze het Jeugdschaakkampioenschap van Afrika. Daarna heeft Phiona Mutesi nog deelgenomen aan een aantal schaak-olympiades:

    2010 Chanty-Mansiejsk, Rusland          Mutesi Phiona 1412 1,5 uit 7

    2012 Istanbul, Turkije                        Mutesi Phiona 1612 4,5 uit 9

    2014 Tromsø, Noorwegen                     Mutesi Phiona 1632 4   uit 9 

    2016 Baku, Rusland (117 Uganda)       Mutesi Phiona 1622 2   uit 3

    En dankzij haar prestaties tijdens de Olympiade van 2012 in Istanbul, kreeg ze als eerste Ugandese de titel vrouwelijk Kandidaat Meester.

    En dankzij haar prestaties tijdens de Olympiade van 2012 in Istanbul, kreeg ze als eerste Ugandese de titel vrouwelijk Kandidaat Meester.

    Maar Queen of Katwe is niet alleen maar een modern sprookje of het levensverhaal van Phiona Mutesi, een meisje uit de Ugandese sloppenwijk Katwe. Het is daarnaast ook het  verhaal over schaken als instrument om kansloze kinderen uit een sloppenwijk een kans in het leven te geven.

    Robert Katende met zijn organisatie Sports Outreach leert de kinderen in de sloppenwijken schaken. Maar belangrijker nog: hij geeft ze middels het schaakspel ook lessen in het leven. De kinderen ontwikkelen vaardigheden zoals een strategie uitstippelen, focussen, analytisch vermogen, probleemoplossing en tijdsmanagement. Katende: “Pas je deze schaakvaardigheden toe in je leven, dan voorkom je dat je faalt.”

    En omdat de kinderen ook nog eens sociale contacten opdoen en voor de schaaktoernooien de wijk verlaten (veel kinderen zijn nog nooit buiten Katwe geweest), werd het schaakproject één grote trekpleister voor de arme kinderen uit de sloppenwijk. En Phiona Mutesi is daarbij hun voorbeeld.

    Phiona Mutesi was een van de eerste kinderen uit de sloppenwijk in Kampala die leerde schaken, een sport die in Uganda – een van de armste landen ter wereld – vóór Katende’s project slechts was voorbehouden aan de elite. Lezen kon Phiona nog niet op 9-jarige leeftijd, maar schaken des te beter! En in het schaken herkende ze haar eigen leven: met slimme zetten ontwijk je het gevaar, terwijl iedere ondoordachte beslissing je laatste kan zijn. Maar Phiona haar belangrijkste levensles is plannen. Phiona: “Plan je niet goed in het leven, dan word je een loser.”

    En wegens het succes heeft Katende zijn schaakproject inmiddels uitgebreid naar andere sloppenwijken in Kampala. En inmiddels ook naar Gulu, het gebied in Noord-Uganda dat voorheen geteisterd werd door de gruwelijke rooftochten van Joseph Kony’s Verzetsleger van de Heer. Daarbij heeft Katende al ruim 1200 kinderen aan het schaken gekregen, waarvan er honderden dankzij een beurs van Sports Outreach nu ook naar school kunnen.

    Phiona Mutesi is het voorbeeld wat er mogelijk is. Van een leven in armoede in de sloppenwijk iedere dag hopend op wat eten, heeft ze nu een eigen huis buiten Katwe waarin ze met haar familie woont. Daarnaast volgt ze een studie aan de universiteit. Het is een leven dat zonder het schaakspel voor een meisje uit de sloppenwijken nooit bereikbaar was geweest.

    De film Queen of Katwe ging vorig jaar september in wereldpremière op het Toronto International Film Festival (TIFF) en werd daarna in Amerika en verschillende andere landen in de bioscoop uitgebracht. De film oogstte wereldwijd veel lof en ontving verscheidende nominaties en prijzen op filmfestivals, waaronder een derde plaats in de People’s Choice Award op TIFF en de prijs voor beste familiefilm op de Women Film Critics Circle Awards.  

    Mira Nair (Mississippi Masala, Monsoon Wedding, Amelia) werd aangetrokken als regisseur en de tot dan toe onbekende Oegandese actrice Madina Nalwanga – toen slechts 15 jaar oud – werd gekozen om de hoofdrol van Phiona te spelen. Ook voor de andere rollen werden vooral Afrikaanse acteurs gevraagd, waaronder de Hollywood-sterren Lupita Nyong’o en David Oyelowo.  

    En de film werd in 2015 grotendeels op locatie in Kampala en Katwe opgenomen. Robert Katende zelf heeft zes maanden als consultant voor Disney gewerkt, om te zorgen dat alles zo authentiek mogelijk zou worden verfilmd. Ugandese kinderen kregen rollen in de film, een paar van Katende’s schakers kregen een rol als zichzelf en meer dan honderd lokale Oegandezen traden als figuranten op. Dankzij de film hebben ook de armste mensen uit de sloppenwijk in Katwe een graantje kunnen meepikken.

    Phiona moest huilen toen ze de film voor het eerst zag: “Ik zag alle ellende weer voorbij komen. Maar tegelijkertijd ben ik super opgewonden en kan ik het bijna niet geloven. Ik kwam nergens vandaan, kende niemand en was nog nooit buiten Katwe geweest. Dankzij schaken ben ik daar allemaal aan ontsnapt. Als ik niet was gaan schaken, zou ik nu vier of vijf kinderen hebben. Net zoals mijn zuster. Want zo gaat dat hier in Uganda als je niet naar school kunt. Ik hoop dat de film kinderen inspireert, in welke sloppenwijk dan ook. Kinderen die alle hoop hebben verloren, zoals ik dat ooit ook had.“

  • Film Alice Through The Looking Glass

    Film Alice Through The Looking Glass

    Als vervolg op de film Alice in Wonderland uit 2010 brengt Disney er nu in 2016 film ‘Alice Through The Looking Glass’ uit. In een nieuw spectaculair avontuur met de onvergetelijke personages uit de geliefde verhalen van Lewis Carroll, keert Alice terug naar de sprookjesachtige wereld van Underland. Het verhaal: Alice Kingsleigh heeft de afgelopen drie jaar in de voetsporen van haar vader zeilend op volle zee doorgebracht. Na haar terugkeer in Londen ontmoet ze opnieuw de blauwe rups Absolem die haar verteld dat de Mad Hatter, achtervolgd door gebeurtenissen uit het verleden die hij weigert te onthullen, in grote moeilijkheden is. Alice vindt een magische spiegel en keert terug naar de onzinnige rijk van Onderland om de Mad Hatter te gaan redden.

    Om een vreselijk einde voor de Mad Hatter te voorkomen, moet Alice terug in de tijd reizen. Alice ‘leent’ de Chronosphere, een tijdapparaat dat iedereen (inclusief de oude vijand, de nu verbannen Rode koningin) wil, en slingert zich terug naar het verleden. Daar vindt ze naast de levende schaakstukken een aantal oude bekenden zoals het witte konijn, de Cheshire Cat, Tweedledum & Tweedledee en het ei Humpie dumpie. Maar ook is daar een nieuwe tegenstander waar ze mee te maken krijgt, namelijk niemand minder dan de Tijd zelf.  Kan Alice de ​​race tegen de Tijd winnen, en daarmee het verleden veranderen?  

    Alice: Through the Looking Glass is vanaf 26 mei 2016 In de Nederlandse bioscopen te zien. De film duurt 113 minuten en is geregisseerd door James Bobin.  in dit vervolg op Alice in Wonderland keert Mia Wasikowska terug als Alice, Johnny Depp als de Mad Hatter, Anne Hathaway als de White Queen en Helena Bonham Carter als de Red Queen. Daarnaast is er de Tijd zelf, een nieuwe rol gespeeld door Sacha Baron Cohen.

  • De nieuwe James Bond film: SPECTRE

    De nieuwe James Bond film: SPECTRE

    ‘Spectre’ ís de afkorting voor de terroristische organisatie, de Special Executive for Counter-intelligence, Terrorism, Revenge and Extortion (Speciale Uitvoerende Eenheid voor Contraspionage, Terrorisme, Wraak en Afpersing). Spectre wordt geleid door Ernst Stavro Blofeld, de grote aartsvijand van 007, en kwam voor het eerst voor in het boek Thunderball en in de eerste James Bond-film, Dr. No.

    Verhaal
    Een cryptisch bericht vanuit het verleden stuurt James Bond op een missie naar Mexico-Stad en uiteindelijk Rome, waar hij Lucia Sciarra ontmoet. Zij is de mooie weduwe van een beruchte crimineel. Bond infiltreert bij geheime ontmoetingen en ontdekt het bestaan van de duistere organisatie SPECTRE. In Londen zet Max Denbigh, het nieuwe hoofd van het Centre for National Security, vraagtekens bij Bonds acties en vraagt zich af wat nog het doel is van de MI6, geleid door M. In het geheim weet Bond Miss Moneypenny en Q. achter zich te krijgen en zij helpen in een onderzoek naar Madeleine Swann, de dochter van Bonds oude aartsvijand Mr. White, die mogelijk de sleutel is voor het ontrafelen van het web rond SPECTRE. Als een dochter van een huurmoordenaar snapt zij Bond als geen ander. Als Bond naar het hart van SPECTRE kruipt, leert hij de ijzingwekkende connectie kennen tussen zichzelf en de vijand die hij zoekt.

    Spectre wordt opgenomen in Pinewood Studios, maar ook in Rome, Mexico-Stad, Marokko en Oostenrijk. Daniel Craig kruipt wederom in de huid van James Bond. Een andere oude bekende in een nieuwe gedaante is Bonds auto, de Aston Martin. Speciaal voor deze film maakte het automerk in samenspraak met regisseur Mendes de Aston Martin DB10. Het gerucht dat Rihanna de titelsong gaat maken, is tot nu toe  bevestigd noch ontkracht. Over de soundtrack werd nog niets bekendgemaakt.

    In de trailer van de film licht de Pinewood Studios een tipje van de sluier op over de 24ste Bond-film.
    Bijzonder is dat deze trailer ook een duidelijk schaakfragmenten bevat:

    Bij de première van de film (eind oktober) werd bijgaande foto verspreid. Voor wie goed kijkt: onze vriend Bond staat hartstikke mat!

  • Schaakfilm Pawn Sacrifice

    Schaakfilm Pawn Sacrifice

    De film Pawn Sacrifice volgt het leven van Bobby Fischer van jongs af aan met als hoogtepunt – natuurlijk – de match om het wereldkampioenschap in Reykjavik tegen de Rus Boris Spassky.
    De film vertelt (volgens de aankondigingen) de opkomt en ondergang van de beroemde schaker,
    die ten tijde van de Koude Oorlog betrokken werd bij politieke spelletjes.
    Terwijl de hele wereld toekijkt speelt Fischer niet alleen een wedstrijd tegen Spassky, maar ook tegen zichzelf.

    De druk van de wedstrijd is hoog en Fischer moet zich bewijzen. Een uitdaging die veel concentratie vereist, omdat Fischer met psychologische problemen kampt. De linie tussen zijn ingenieuze talenten en zijn krankzinnigheid wordt met de minuut kleiner.

    Spider-Man-acteur Tobey Maguire speelt Bobby Fischer, Boris Spassky wordt gespeeld door Liev Schreiber. De regie was in handen van Edward Zwick die eerder Blood Diamond en Legends of the Fall maakte. Hij filmde naar een scenario van Steven Knight.

    De film Pawn Sacrifice gaat op 3 december in Nederland in première.

  • Schaakfilm The Dark Horse wint Publieksprijs in Rotterdam

    Schaakfilm The Dark Horse wint Publieksprijs in Rotterdam

    De dramafilm de Dark Horse, 124 minuten lang, won de Publieksprijs bij het Internationaal Film Festival 2015 in Rotterdam. Aan die prijs is een bedrag van 10.000 euro verbonden.

    De film de Dark Horse vertelt het waargebeurde, heftig en inspirerend levensverhaal van de Nieuw-Zeelandse schaaklegende Genesis Potini. De in 2011 overleden Potini, eenmalige snelschaakkampioen onder de Maori, die tot zijn dood in 2011 vocht voor de toekomst van achtergestelde kinderen leed aan een bipolaire stoornis. (Een vorm van stemmingswisselingen gekoppeld aan depressiviteit.) Dagelijks moet hij vooroordelen en geweld overwinnen om zijn schaakclub, zijn familie en uiteindelijk zichzelf te redden. Dit weerhield hem er echter niet van om probleemjongeren te coachen in schaken om ze zo weg te houden van de criminaliteit. In een samenleving waarin het voor veel jongeren moeilijk is de verleidingen van het verkeerde pad te weerstaan, probeerde hij met schaken hun leven weer op de rails te krijgen. Hij leerde ze schaken en voor hun eigen kansen te vechten. Daarbij trotseert hij de moeilijkheden van zijn eigen aandoening en soms van criminelen.

    In eigen land wordt het Nieuw-Zeelandse drama The Dark Horse door critici beschouwd als een van de beste films van eigen bodem van de laatste jaren. The Dark Horse drijft op het sterke acteren van hoofdrolspeler Cliff Curtis, die eerder te zien was in Whale Rider (2002) en Once Were Warriors (1994). Curtis speelt zijn rol als een dakloze, intimiderende maar zachtaardige schaaklegende enorm geloofwaar-dig en doordat zijn personage continu lijkt te balanceren tussen doorslaan of niet blijf je verbonden met het verhaal tot het einde. Ook de regie van de jonge filmmaker James Napier Robertson, die zelf het scenario schreef, maakt indruk. Volgens de critici is The Dark Horse is grappig en rauw, maar vooral aangrijpend en ontroerend.

  • Schaakfilm in museum Haarlem: Nummer twaalf

    Schaakfilm in museum Haarlem: Nummer twaalf

    door Rob Spaans

    Nummer Twaalf is de titel van de nieuwste film van kunstenaar Guido van der Werve. Deze videoartiest kiest voor opmerkelijke projecten. Zo zien we hem in Nummer acht onverstoorbaar vlak voor een ijsbreker over het ijs lopen en liet hij zich voor Nummer twee door een auto aanrijden. Toch zou ik nooit van deze man hebben gehoord als ik niet van een collega een artikel van het NRC Handelsblad had gekregen. In dit artikel blijkt dat in Nummer twaalf een hoofdrol voor het schaakspel is gereserveerd.

    Van der Werve heeft met dit project een drieluik gecreëerd, waarbij het 1e deel zich afspeelt in de Marshall Chess Club in New York. Bobby Fischer en Marcel Duchamp waren vaste bezoekers van deze schaakclub. Hier zien we de kunstenaar een partij spelen tegen grootmeester Leonid Yudasin. Niet op een gewoon schaakbord, maar op een zogenaamde schaakpiano. Dit instrument is door Van der Werve zelf bedacht en geconstrueerd. Elk veld op het schaakbord van de schaakpiano correspondeert met een muzieknoot. Dus als een stuk verplaatst wordt, klinkt een muzieknoot. In dit deel van de film zien en horen (!) we hoe de partij zich in de beginfase ontwikkelt.

    Het 2e en 3e deel van de film hebben geen schaakinhoud, behalve dan dat de zetten van de partij, die nog steeds gaande is, rechts onder in beeld worden weergegeven. De partij is overigens gecomponeerd door Yudasin en eindigt in een remise. Van der Werve, al van jongs af aan een schaakliefhebber, had wel aan Yudasin een aantal eisen gesteld: de opening moest het Koningsgambiet zijn, het moest een kwalitatief hoogstaande partij zijn en de partij moest eindigen in een briljante patstelling. Van der Werve over zijn keuze voor het Koningsgambiet: “Ik vind het Koningsgambiet mooi omdat het een van de meest romantische openingen is. Een soort halve zelfmoord.” (citaat NRC Handelsblad van 14-03-09).

    Helaas heb ik de zetten van de partij nog niet kunnen verzamelen

    OLYMPUS DIGITAL CAMERA

    Van der Werve geeft ook een toelichting waarom het schaakspel een hoofdrol in Nummer twaalf heeft gekregen. Hij laat de nietigheid van de mens zien tegenover de oneindigheid van de wereld om hem heen. Dit wordt geïllustreerd in het eerste deel door het immense aantal verschillende schaakpartijen dat mogelijk is. In deel 2 en deel 3 buigt Van der Werve zich over andere oneindigheidsvraagstukken: het schier oneindige aantal sterren en het stemmen van een piano. De beelden zijn geschoten op Mount St. Helens en ergens op de St. Andreas breuklijn. Van der Werve’s motivatie om voor een drieluik te kiezen zit in een analogie met de drie fasen van een schaakpartij: opening, middenspel en eindspel.

    Tot 1 juni 2009 is de film Nummer twaalf te bezichtigen in museum De Hallen, in Haarlem. Daar is een tentoonstelling rond Guido van der Werve die als titel Minor Pieces (“lichte stukken”) heeft meegekregen en waar de films Nummer twaalf, Nummer zes, Nummer vier en de schaakpiano worden vertoond.