Tijdens het 49e internationale congres van schaakproblemisten van 29 juli tot 5 augustus in Wageningen vond een bescheiden expositie plaats op 2 augustus van ansichtkaarten en advertenties met afbeeldingen van schaakproblemen. Items van secretaris Godfried Couwenbergh en ondergetekende waren ter bezichtiging uitgestald.
Tegelijkertijd werden ook een aantal historische eigendommen van de Nederlandse bond van schaakprobleemvrienden, voornamelijk foto-albums van schaakproblemisten en een aantal albums met fraai gekalligrafeerde schaakproblemen, geëxposeerd.
De belangstelling was helaas niet overmatig groot, waarschijnlijk omdat de expositie niet voldoende tot het gezelschap was doorgedrongen, maar de bezoekers die wèl langs kwamen waren zonder uitzondering vol bewondering voor de uitgestalde zaken.
In ieder geval was het voor de Motiefgroep een goede zaak zich aldus te presenteren. Bijgaande foto’s zijn door Godfried gemaakt.
Overigens vond het Wereldcongres van schaakproblemisten 5 jaar geleden in 2001 ook in Wageningen in het (WICC) plaats. En ook toen was de Motiefgroep Schaken daarbij aanwezig.
In het CoBrA-museum in Amstelveen vindt tussen 17 juni en 24 september 2006 de tentoonstelling “Speel! De kunst van het spel” plaats. Het betreft hier een reizende tentoonstelling, die eerder in de Akademie der Künste in Berlijn en in het Museum für Gegenwartskunst in Siegen te zien was.
Filosofie van de tentoonstelling is, dat het spel en het speelse onlosmakelijk verbonden zijn met de kunst van onze tijd.
Volgens de begeleidende tekst bestaan er tussen kunst en spel bestaan opvallende parallellen. “Beide staan los van het dagelijkse leven, zijn zelfregulerend, irrationeel en gericht op plezier.”
Op de tentoonstelling ‘Speel! De kunst van het spel’ staan ruim honderd kunstwerken van zo’n veertig kunstenaars, waarbij het schaakspel ruim vertegenwoordigd is. Heel dominerend is bijvoorbeeld het door Roland Stratmann ontworpen ‘Gemengd dubbel’, 2005. Het betreft hier een aan het plafond bevestigd schaakspel met vlaggen.Het spel wordt via Internet tussen een Amerikaan en een Cubaan tegen een Israëliër samen met een Marokkaan.
Kortom voel de symboliek. Van deze partij wordt op internet een verslag bijgehouden op de site van de ICCF, de International Correspondence Chess Federation: zie partij
(De International Correspondence Chess Federation is verder te vinden op www.iccf-webchess.com )
Daarnaast bijvoorbeeld het ca. 1929 door Arnold Schönberg ontworpen ‘Koalitieschaak.’ Dit is een n.a.v. de Eerste Wereldoorlog ontworpen schaakspel met vier partijen. Typisch daarbij vond ik dat niet alle partijen even sterk waren (d.i. evenveel stukken hadden.) Intrigerende vraag is dus welke kleur welk land diende te symboliseren.
Veel werk is er ook van de onder schaakverzamelaars redelijk bekende Marcel Duchamp. (Wiens lijfspreuk was “niet alle kunstenaars zijn schakers, maar alle schakers zijn kunstenaars.).
Van Marcel Duchamp zijn onder meer zijn ‘zakschaakspel’ (een facsimile van het zakschaakspel dat Duchamp altijd bij zich droeg) en een aantal schaak-etsen te zien.
Een andere goed vertegenwoordigde kunstenaar is de Japanse Takako Saito. De filosofie van de kunstenares Takako Saito is het stimuleren van de creativiteit door middel van het spel. Het schaakspel is daarbij een vaak in haar werk terugkerend thema. Van Takako Saito zijn diverse schaakspelen te zien,
waaronder een spel met flesjes en een schaakspel van gelijkvormige blokken, waarbij door het schudden de blokken bepaald kan worden welk stuk bedoeld is (kan helaas niet gespeeld worden.
Voeg bij dit alles nog een komische ping pong tafel, experimenten met speelgoedtreinen, Laurel & Hardy, landje-pik en nog veel meer (schaken) en er ontstaat een meer dan interessante tentoonstelling. Tenslotte is er voor de liefhebbers in de ‘tuin’ nog een openluchtschaakspel opgesteld.
Elke zondag start er op de tentoonstelling om 13.00 uur een rondleiding voor kinderen (alle leeftijden) en om 14.00 uur is er een rondleiding voor volwassenen.
Een beetje achtergrond bij het Museum en de vaste tentoonstelling (op de begane grond) in het Museum:
Het woord CoBrA staat ook voor de afkorting van de Franse namen van de steden: Copenhague, Bruxelles en Amsterdam. Uit deze drie steden kwamen de kunstenaars die in 1948, tijdens een groot internationaal kunstenaarscongres in Parijs, de CoBrA groep oprichtten. Een opgerolde slang (een Cobra) wordt het symbool van de beweging. De oprichters waren belangrijke kunstenaars als Asger Jorn (uit Kopenhagen), Joseph Noiret en Christian Dotremont (uit Brussel) en Constant, Corneille en Karel Appel (uit Amsterdam.) Andere Nederlandse kunstenaars in de beweging waren mensen als Eugène Brands, Lucebert, Anton Rooskens en Theo Wolvecamp.
De CoBrA kunstenaars schilderden direct en spontaan. Net als kinderen wilden zij zonder vooropgezet plan werken en met veel fantasie en kleur. Zij zetten zich af tegen de regels van de kunstacademie en streefden naar een ongedwongen kunst. Ook probeerden zij allerlei materialen uit. Het experiment stond voorop. Het dier zoals een vogel, kat, hond, slang is hun favoriete onderwerp. Fantasiebeesten en fantasiewezens zijn ook zeer geliefd. De CoBrA kunstenaars lieten zich bij het maken van hun afbeeldingen inspireren door mythen, kindertekeningen, volkskunst, de prehistorie, oosterse kalligrafie, primitieve kunst (niet-westerse kunst uit o.a. Afrika en Oceanië) en kunst van geesteszieken.
In de korte tijd van haar bestaan vonden twee grote CoBrA tentoonstellingen plaats: één in 1949 in Amsterdam en één in 1951 te Luik. De expositie in Luik was tevens de laatste manifestatie van CoBrA. De vele meningen raakten verdeeld en men ontmoette elkaar niet meer zoveel als voorheen. Daarna sloeg iedereen zijn eigen weg in.
Adresgegevens: CoBrA museum Sandbergplein 1 Amstelveen
Het museum bevindt zich in het centrum van Amstelveen, vlak bij het busstation en vlak bij de afslag Amstelveen op de A10.
Schaken en kunst tijdens het NK Schaken te Hilversum
Het onlangs opgerichte bedrijfje Schaakkunst.nl van Margreet Wevers uit Velp en Geert van Tongeren uit Druten, heeft haar eerste zetten nog maar net verricht. Het begint er nu echter al op te lijken dat ze de juiste openingszetten hebben gedaan. Een van de eerste activiteiten was een Schaakkunstexpositie in Cultureel Centrum D’n Bogerd te Druten. Blijkbaar was dit een goede en originele openingszet van deze initiatiefnemers, want ze zijn nu gevraagd voor het organiseren van een schaakkunstexpositie tijdens het Nederlands Kampioenschap Schaken te Hilversum.
Geert van Tongeren: “De combinatie schaken en kunst is al eeuwen oud. Er is geen enkele sport, zelfs de voetbalsport niet, die zo veel kunstenaars heeft geïnspireerd dan de schaaksport. Vele honderden jaren geleden zijn er al tekeningen, schilderijen en de meest kunstzinnige beelden en schaakspellen gemaakt en altijd en overal hebben talloze beroepskunstenaars en hobbyisten het schaakspel op kunstzinnige wijze uitgebeeld. Wat ik nou zo mooi vindt is, dat hedendaagse kunstenaars er weer in lijken te slagen, om van dit eeuwenoude thema iets actueels te maken.”
argreet Wevers: “Ondanks het feit dat de mannen in de meerderheid zijn bij het beoefenen van de schaaksport, geldt dit voor de schaakkunst totaal niet. Tijdens deze expositie zijn er prachtige schilderijen te zien van Iris Slock, Karin Miedema, Anna Kool-Troost, Boldriaan en Berry. Onder de (schaak)kunstenaars zijn de Dames duidelijk in de meerderheid. Schaakkunst brengt mannen en vrouwen samen in het tot uiting brengen van hun creativiteit m.b.t. de schaaksport, waarbij de een ervoor kiest om Schaken tot een Kunst te maken en een ander om Schaken in Kunst te verwerken”.
Het Nederlands Kampioenschap schaken wordt gespeeld van 17 tot en met 29 juni in Hilversum in Studio 22,e grootste TV-studio van Nederland, op het Mediapark (zie de toernooisite van het NK).
Dit Nederlands Kampioenschap schaken is het sterkst bezette kampioenschap van deze eeuw. De top 5 zal acte de presence geven.Loek van Wely, de regerend kampioen, zal sterke concurrentie krijgen door de deelname van de beste schakers in Nederland. Niet alleen is het deelnemersveld uitgebreid van 10 naar 12 spelers maar voor het eerst sinds 1998 doet 9-voudig nationaal kampioen Jan Timman (wild card) weer mee in de strijd om de titel. Daarnaast heeft de sterkste schaker van Nederland op rating, Ivan Sokolov, die in 1998 nationaal kampioen was, toegezegd mee te spelen.
Het complete deelnemersveld voor het NK:
1 Ivan Sokolov Lelystad GM 2676 2 Sergei Tiviakov Groningen GM 2669 3 Loek van Wely Tilburg GM 2665 4 Jan Timman Amsterdam GM 2616 5 Friso Nijboer Amsterdam GM 2584 6 Erwin l’Ami Woerden GM 2565 7 Daniel Stellwagen Soest GM 2543 8 Jan Smeets Oegstgeest GM 2535 9 Jan Werle Groningen GM 2529 10 John van der Wiel Voorschoten GM 2511 11 Yge Visser Groningen GM 2480 12 Jeroen Bosch Nijmegen IM 2465
En bij de dames spelen :
1 Zhao Qin Peng Rotterdam GM 2395 2 Tea Lanchava Winschoten IM/WGM 2380 3 Petra Schuurman Eindhoven FM 2258 4 Bianca Muhren Rosmalen WIM 2253 5 Linda Jap Tjoen San Den Haag WIM 2191 6 Mariska Bertholee – de Mie Haarlem WFM 2153 7 Arlette van Weersel Etten Leur 2148 8 Maartje de Jonge Utrecht 2136 9 Pauline van Nies Zoetermeer 2107 10 Biaina Geragousian Leiden 1922
Het themanummer is een jaarliijks uitkomend produkt van de Motiefgroep Schaken. De opzet van een themanummer is dat het liefst zoveel mogelijk verschillende mensen de kans krijgen om het podium te grijpen en de ruimte hebben om een artikel te schrijven over het gekozen thema.
Dit vierde themanummer kreeg als thema Schaakgraven.
Het is een indrukwekkende Themanummer geworden, dankzij Rob Bijpost en Fred van Vliet.
De leden van de Motiefgroep Schaken krijgen dit themanummer automatisch toegestuurd, als een extraatje om de zomer door te komen. Voor niet leden is er beperkt de mogelijkheid om dit nummer aan te kopen.
pagSchakers alfabetisch op naam
7 Aljechin Alexander, Montparnasse, Parijs
9 Andersen Erik, Gentofte Kirkegaard
12 Anderssen Adolf, Breslau, Polen
17 Asztalos Lajos, Kerepesi, Boedapest
18 Ban Dr. Jenö, Boedapest
15 Barcza Gedeon, Kerepesi, Boedapest
8 Bogoljubov Efim, Triberg
29 Bourdonnais Louis Charles de la, Kensal Green, Londen
32 Breyer Gyula, Kerepesi, Boedapest, Hongarije
6 Capablanca José Raúl, Necropolis Cristobal Colon, Havanna,Cuba
Het schaakstukkenmuseum in Rotterdam is nog niet zo lang geleden geopend. Het museum is gestart in april / mei 2006 en het zit in Rotterdam op een werkelijk schitterende locatie, namelijk vlak naast de centrale bibliotheek in Rotterdam op de Overblaak 94 in de bekende kubuswoningen.
De centrale bibliotheek in Rotterdam alwaar in 2005 de schaakmotieftentoonstelling plaatsvond; zie de digitale tentoonstelling
En binnen in het museum is een keur aan zeer diverse schaakstukken / schaakspelen te zien.
Daarbij zijn er veel bijzondere schaakspelen uit alle delen van de wereld te zien, daaronder bijzondere schaakspelen uit China, India en Indonesië en vele andere landen. Ook zijn er oude schaakspelen uit Nederland, Frankrijk en Duitsland, uiteraard een exemplaar van het bekende Lewis-schaakspel en een aantal Griekse en Romeinse spelen.
Verder zijn er met name veel schaakspelen met stripfiguren te zien, zoals bijvoorbeeld Asterix, Harry Potter, Star Trek, Star Wars, Disney en noemt u maar op.
Naast de permanente tentoonstelling is er een ruimte met een wisseltentoonstelling. Momenteel is hier een tentoonstelling met zeer verrassende – deels door de kunstenaar zelf ontworpen – schaakspelen. Te zien zijn onder meer een schaakspel bestaande uit autootjes en een schaakspel bestaande uit allemaal kleine flesjes. En als u zelf nog wat bijzonders zoekt; op een aantal van de door de kunstenaar zelf gemaakte ontwerpen kan een bod worden uitgebracht.
Verder hangen er in het museum ook nog een aantal schaakschilderijen van de kunstenares Eveline van Rooy. Eveline heeft meerdere schilderijen gemaakt met schaakstukken als thema. Één daarvan, met het woord CHESS er op, heeft lange tijd in haar galerie gehangen maar heeft nu een prominente plek gekregen in het Schaakstukken-museum gekregen.
Overigens; in de centrale Bibliotheek Rotterdam in werd in september 2005 op het denksportfestival het zogenoemde Rotterdam schaakspel onthuld (zie verslag denksportfestival ) Mogelijk komt (een versie van) dit ontwerp ook nog in het schaakstukkenmuseum terecht.
Op 8 april vond de voorjaarscontactdag van de Motiefgroep schaken plaats. In ons streven om de contactdagen ook wat meer verspreid over de verschillende delen van het land te laten plaatsvinden waren we dit keer naar de kop van Noord Holland, naar Krommenie getrokken. En de contactdag vond plaats in buurthuis de Pelikaan in Krommenie.
Hoewel de route er naar toe, ook door wat wegopbrekingen in de buurt, voor sommigen niet al te makkelijk te vinden was. Eenmaal binnen bleek het absoluut een goede locatie met een ruime zaal een podium en voldoende tafels en stoelen en met een bar in de ruimte er naast. Daarnaast de aanwezigheid van een aantal enthousiaste leden van de plaatselijke schaakvereniging.
De dag bevatte een gevarieerd programma met op de ochtend naast het veelvuldig kopen en verkopen, de mogelijkheid tot het uitgebreid uitwisselen van nieuwtjes en ervaringen.
Later op de ochtend volgde een interessante lezing door Bas de Haas over Schaakproblemen. Bas wijdde ons op enthousiaste wijze in in de wereld van batterijen, thema’s en verleidingen en dit aan de hand van vele voorbeelden, deels ook van eigen hand. Zie bijvoorbeeld het volgende diagram, een probleem van de hand van Bas de Haas zelf.
Wit geeft mat in 4 zetten.
De oplossing is 1. Pe7 en nu
1. … f2 2. Le2 g5 3. Td3 Kxb5 4. Td5 mat
1. … g5 2. Txg5 f2 3. Lf5 Kxb5 4. Ld3 mat
In de middag, na een bijzonder vlot verlopen vergadering volgde, de veiling met maar weer liefst 232 items, voor elk wat wils. Vele interessante stukken wisselden deze middag weer van eigenaar.
En dan waren er nog de nodige leuke activiteiten die de meeste mensen niet gemerkt zullen hebben. Zo was Joris Leyten die ochtend rond 8.15 staande op station Amsterdam CS te horen op de radio van RTV Noord-Holland met een live-interview over de contactdag in Krommenie. En zo werd er in het winkelcentrum in Krommenie aan de Hoogstraat nog een ronde van het vierkamptoernooi op het openluchtschaakspel aldaar gehouden.
De dag werd afgesloten met het traditionele snelschaakkampioenschap van de Motiefgroep, dit keer met maar liefst 10 deelnemers, waarna eenieder na een geslaagde dag weer huiswaarts keerde. Voor de volledigheid hierbij de volledige uitslag van het snelschaken:
1. Henk Alberts 9 (uit 9) 2. Simon Groot 8 3. Rob Spaans 7 4. Anneke Schol 6 5/6. Joris Leyten, Berend van Maassen 4 7/8. vd Kooij, Robin Neeft 3 9. Sander Neeft 1 10. Nino van Renselaar 0
