In het Wereld-museum Rotterdam is van 16 januari t/m 27 september 2026 de tentoonstelling ‘Art She Crafted’ te zien.
Doel van de tentoonstelling is om te laten zien hoe vrouwen overal ter wereld, van de oudheid tot nu, een onmisbare rol speelden in kunst en cultuur, als makers, opdrachtgevers, verzamelaars, donateurs en vernieuwers. Gastcurator Rajae El Mouhandiz selecteerde daartoe tientallen verhalen uit verschillende tijdperken: van schilderijen en manuscripten tot textiel, mode, design, fotografie en installaties. Ze laat zien hoe vrouwen overal ter wereld – ondanks dat hun namen vaak ontbreken in de officiële kunstgeschiedenis – een belangrijke rol speelden in die kunstgeschiedenis. Onderdeel van de tentoongestelde voorwerpen is ook een groot ‘mode-bewust’ schaakspel van stof (afbeelding) dat centraal in één van de tentoonstellingszalen staat.
De tentoonstelling kent 2 schaakitems:
Ten eerste is er aandacht – met name middels een filmpje – voor de schilderes Sofonisba Anquissola. ( zie ook de eerdere tentoonstelling in het Rijksmuseum Twente in Enschede )
En er is een schaakspel van de Marokaans / Franse kunstenares Sophia Kacimi uit 1991 met de titel ‘Zoubida: Play on Craft”
De naam Zoubida is een traditionele Arabische meisjesnaam en is historisch gezien bekend als de naam van de vrouw van Haroen ar-Rashid (de bekende kalief uit de sprookjes van Duizend-en-een-nacht). De naam is vooral populair in Noord-Afrikaanse en Franse gemeenschappen. De naam ‘Zoubida’ betekent vertaald naar het Nederlands ‘de beste’, het beste’, ‘elite’ of ‘crème de la crème’. Het verwijst ook vaak naar ultieme schoonheid of deugdzaamheid.
Met de schaakbordinstallatie, gemaakt door ambachtslieden uit Fez en Rabat en gemaakt van jacquard meubelstoffen geïnspireerd op de Tarz el Fassi-borduurkunst uit Fez,
Hiermee wil Sophia Kacimi (aldus de begeleidende tekst):
“dit schaakspel verheffen tot een metafoor voor culturele dialoog en strategie. Elk onderdeel wordt gedragen door het collectieve werk van de ambachtslieden uit Fez en Rabat. Het werk functioneert aldus daarmee als kunstobjecten en als levend archief van bedreigde traditionele ambachten en herwaardeert het Marokkaanse erfgoed binnen een internationale context.
Geworteld in een tijdloos spel dat bekend is in verschillende culturen nodigt Sophia Kacimi ons uit om te spelen in haar kleurrijke wereld: Zoubida.”
Vergelijkbare schaakspellen van Sophia Kacimi hebben al in andere grote musea gestaan, bijvoorbeeld in het Victoria & Albert Museum in Londen. Zie bijvoorbeeld bijgaande link : A CHESS BY ZOUBIDA
Wel een raadseltje: bij de opening van de tentoonstelling stond er nog een compleet schaakspel. Ik bezocht de tentoonstelling begin juni en toen bleek de helft van het schaakspel verdwenen te zijn. Waarom de helft van het schaakspel inmiddels verdwenen is, is mij echter een raadsel.
Wereldmuseum Rotterdam, adres Willemskade 25 Rotterdam.
Dinsdag t/m vrijdag 10.00 tot 17.00 uur, zaterdag en zondag 11.00 tot 17.00 uur. Tijdens de schoolvakanties en op feestdagen is het museum ook op maandag geopend
En na afloop zou je aan de Willemskade – vrijwel voor de deur van het museum – ook nog een potje schaak met uitzicht op de Maas kunnen spelen:
