Motiefgroep Schaken

Auteur: deveuwenl

  • Een literair juweeltje: Meester Jacobson van Tim Krabbé

    Een literair juweeltje: Meester Jacobson van Tim Krabbé

    Meester Jacobson

    Het verhaal ‘Meester Jacobson’ werd in 2009 uitgegeven in de bundel ‘de paardentekenaar.’ Volgens de verantwoording in het boekje zelf, vind Tim Krabbé het verhaal ‘Meester Jacobson’ een van zijn beste verhalen. Hij beschouwt het als de schaakevenknie van De Renner, zijn befaamde autobiografische verslag van een wielerwedstrijd.

    Nu wordt het verhaal heruitgegeven in de Literaire Juweeltjes Reeks, een set van 10 verschillende boekjes, van verschillende auteurs.
    Het betreft, een reeks om het lezen te stimuleren (of zoals men zelf schrijft ‘om van niet-lezers lezers te maken en van weinig-lezers graag-lezers’.) Totale set kost 24,90. Losse boekjes 2,49.
    Zolang de voorraad strekt.

    Hans Meijers onderzoek

    Op de site van de Schaakclub Promotie schrijft Hans Meijer onder andere nog het volgende over het boek Meester Jacobson:

    In Meester Jacobson speelt de Bom van Brisbane (The Brisbane Bombshell) een belangrijke rol. Tijdens het lezen herkende ik onmiddellijk de partij waarin ‘deze bom’ op het bord ontplofte.

    Anatoly Karpov – Garry Kasparov, Wereldkampioenschap schaken, Moskou 15 oktober 1985. 1.e4 c5 2.Pf3 e6 3.d4 cxd4 4.Pxd4 Pc6 5.Pb5 d6 6.c4 Pf6 7.P1c3 a6 8.Pa3 d5 De bom! Of was het bluf? 9.cxd5 exd5 10.exd5 Pb4 11.Le2 Lc5 12.0–0 In de partij van Karpov tegen John van der Wiel, Brussel 26 maart 1986) speelde Karpov 12.Le3 Lxe3 13.Da4+ Pd7 14.Dxb4 Lc5 15.De4+ Kf8 en na de nodige avonturen eindigde deze partij in remise. Een tegenvaller voor Karpov. 12…0–0 13.Lf3 Lf5 14.Lg5 Te8 15.Dd2 b5 16.Tad1 Pd3 17.Pab1 h6 18.Lh4 b4 19.Pa4 Ld6 20.Lg3 Tc8 21.b3 g5 22.Lxd6 Dxd6 23.g3 Pd7 24.Lg2 Df6 25.a3 a5 26.axb4 axb4 27.Da2 Lg6 28.d6 g4 29.Dd2 Kg7 30.f3 Dxd6 31.fxg4 Dd4+ 32.Kh1 Pf6 33.Tf4 Pe4 34.Dxd3 Pf2+ 35.Txf2 Lxd3 36.Tfd2 De3 37.Txd3 Tc1 38.Pb2 Df2 39.Pd2 Txd1 40.Pxd1 Te1 0–1.
    In Meester Jacobson is dit de laatste partij van de match tussen Feoktistov en Peltz. De winnaar van deze match, die verspeeld wordt in Brisbane Australië, mag wereldkampioen Neishstadt uitdagen. Peltz wint dankzij ‘de bom van Brisbane’ en wordt de uitdager.

    Opmerkelijk is dat de partij tussen Karpov en Kasparov op chessgames.com de bijnaam ‘The Brisbane Bombshell’ kreeg. Dit met dank aan Tim Krabbé. Op Krabbé’s website trof ik de volgende, door Robin de N. op 2 maart 2000 gestelde, vraag aan: ‘Ik zag vanmiddag de uitzending schaken met Jan Timman van Teleac, en daar liet hij een partij tussen Karpov en Kasparov zien. Kasparov speelt hier 8….d5?! En Karpov wat later 12.0-0 terwijl de (bijna) weerlegging van het zwarte openingsspel 12.Le3 (…Lxe3 13.Da4+) is. Dit zijn precies de zetten, die je in het verhaal Meester Jacobson hebt gebruikt. Heb je inderdaad deze partij gebruikt? En ben ik de nummer 100.000 die dat opmerkt? Krabbé’s antwoord: ‘Nee, bijna nummer 1. Bravo!’

    Al met al schreef Krabbé met Meester Jacobson een intrigerend verhaal dat ik iedereen aan kan raden te lezen. Ga eens bij boekhandel Bruna langs en koop voor een habbekrats de Nederlandse versie of lees de Engelse versie Master Jacobson die op Krabbé’s website te vinden is.

  • Schaakfeest op 31 augustus 2022 bij Kunsthandel Simonis & Buunk te Ede

    Schaakfeest op 31 augustus 2022 bij Kunsthandel Simonis & Buunk te Ede

    Op 31 augustus 1972 werd de inmiddels overleden schaaklegende Bobby Fischer wereldkampioen door in Reyjavik van de Rus Boris Spassky te winnen.
    (Zie bijvoorbeeld eens ons themanummer ‘Fischer – Spassky 1972′)

    Op 31 augustus 2022 is dat precies 50 jaar geleden. Reden voor Kunsthandel Simonis & Buunk om een schaakevenement te organiseren met Jan Timman en Hans Böhm. Het evenememt vind plaats in het enige Fischerhuis ter wereld aan de Notaris Fischerstraat 27 in Ede. Er wordt gestart om 19:00 uur. U bent welkom om te komen kijken naar de match, alsmede naar de aanwezige collectie antieke schaaksets en schaakschilderijen. RSVP via info@simonis.nl

    Adressen galeries Simonis & Buunk Kunsthandel

    Simonis & Buunk Kunsthandel is een familiebedrijf sinds 1927,
    met drie galeries aan de Notaris Fischerstraat in Ede.
    Dit betreft de volgende 3 galeries:

    Fischerhuis
    Notaris Fischerstraat 27
    6711 BB Ede

    De Salons van de 19e Eeuw
    Notaris Fischerstraat 30
    6711 BD Ede

    De Galerij van de 20e Eeuw
    Notaris Fischerstraat 19
    6711 BD Ede
    Nederland

    Voor meer informatie zie de site van Simonis & Buunk Kunsthandel

    Het is overigens ook niet de eerste keer dat Simonis & Buunk een dergelijk evenement organiseert.
    Zie bijvoorbeeld eens onderstaande verslag uit 2011: Motiefgroep-leden bij schaakfeest in Bobby Fischer-huis in Ede

  • De Schaakkoerier 181, augustus 2022

    De Schaakkoerier 181, augustus 2022

    In nummer 181 van de Schaakkoerier onder meer de volgende onderwerpen:

    • Van de redactie
    • Op de voorpagina
    • De Helletocht
    • Boek “The 50th anniversary of the match of the century”
    • Schaakpostzegelcatalogus
    • Schaken op een andere manier in hout vastgelegd
    • Schaken met de Dood
    • Review: Chess on Cancels Catalogue 2022 (3rd edition)
    • Kunstzwendelaar en schaakmecenas
    • Het ‘verwende kind’ Fischer
    • Schaak voor jonge dames
    • Het is nooit te laat om te leren schaken
    • Zouden spierballen echt helpen bij schaken?
    • De dames Unkraut
    • Skák 22 (35)
    • Oproep aanmelden nieuwe leden
  • GSM Sammlertreffen 2022, Bad Salzuflen

    GSM Sammlertreffen 2022, Bad Salzuflen

    Enkele foto’s van het GSM Sammlertreffen in Bad Salzuflen 2022:

  • De Schaakkoerier 180, juni 2022

    De Schaakkoerier 180, juni 2022

    In nummer 180 van de Schaakkoerier onder meer de volgende onderwerpen:

  • Kaart Contactdag 30 april 2022 in Arnhem

    Kaart Contactdag 30 april 2022 in Arnhem

    De leden van de Motiefgroep kregen deze ansichtkaart eind februari 2022 toegestuurd.

  • Openlucht schaaktafel in Leidschendam-Voorburg

    Openlucht schaaktafel in Leidschendam-Voorburg

    door Henk Alberts

    Urban chess

    In geheel Nederland staan inmiddels al bijna 100 schaaktafels in de openbare ruimte. Zie bijvoorbeeld eens bijgaande kaartje: https://www.eerbeekseschaakclub.nl/schaaktafels.html

    Afgelopen donderdag 7 april was het de beurt aan mijn woonplaats Leidschendam-Voorburg voor de feestelijke opening van een schaaktafel. Een goede reden om daar om ongeveer 16.30 eens een kijkje te nemen.

    De feestelijke opening vond plaats in het bijzijn van een klein groepje geïnteresseerden, vooral leden van de SV Voorburg. En de opening zelf bestond uit een paar korte toespraken van buurtcoach Marko Leeman en van wethouder Astrid van Eekelen. Er werden enkele foto’s gemaakt en daarna knipte de wethouder een lint door en werd de symbolische eerste zet gedaan. Dit alles moest helaas enigszins snel gebeuren, want nadat het eerst alleen nog maar licht regende (en hevig waaide), begon het daarna nog harder te regenen en moesten de aanwezigen een drogere plaats in een nabijgelegen horecagelegenheid opzoeken om aldaar nog een partijtje te schaken.

    Huygenstraverse

    De nieuwe schaaktafel is verrezen op de zogenoemde Huygenstraverse, een plek vlak naast station Voorburg, pal voor het Huygensmuseum in Voorburg. Iedere liefhebber die gebruik wil maken van deze nieuwe schaaktafel kan dit doen. En als je toevallig geen schaakstukken bij je hebt, dan kan je deze lenen bij het Huygens Museum, restaurant Papermoon of bij restaurant The Village.

    Overigens heb ik begrepen dat er binnenkort nog een tweede schaaktafel in de gemeente Leidschendam-Voorburg zal komen, namelijk in Leidschendam op het Damplein.
    Misschien wordt dat dan wel de honderdste schaaktafel in Nederland.

  • De Schaakkoerier 179, april 2022

    De Schaakkoerier 179, april 2022

    In nummer 179 van de Schaakkoerier onder meer de volgende onderwerpen:

  • Rob Scholte in de Fundatie in Zwolle

    Rob Scholte in de Fundatie in Zwolle

    In museum de Fundatie in Zwolle is onder de titel ‘Reproductie verplicht’ een overzichtstentoonstelling over het werk van Rob Scholte te zien.

    De naam van de tentoonstelling vestigt de aandacht op het feit dat Scholte in de kunstwereld bekend staat als de koning van het copyright. Afbeeldingen uit kunst, reclame en dagelijks leven zijn uitgangspunt voor zijn schilderijen. Rob Scholte is in het bezit van een gigantisch archief met beeldmateriaal, zijn ‘encyclopedie’. Die beelden schildert hij na. Soms letterlijk, maar meestal verandert hij iets, bijvoorbeeld door iets toe te voegen, te vervormen, of weg te halen, etc. Dit is zijn manier van kritiek leveren en vragen stellen.

    In zijn boek Reisgids voor Schaakliefhebbers uit 2017 beschreef Rob Spaans het Rob Scholte museum in Den Helder.
    Rob Spaans schreef daarbij ook dat Rob Scholte op dat moment in een juridische procedure met de gemeente Den Helder gewikkeld was. Nu anno 2022 weten we dat Rob Scholte die strijd (in 2018) verloren heeft. Het museum werd op last van de gemeente gesloten, de kunstwerken verdwenen in een opslag. In het Rob Scholte museum was destijds de vloerkledenserie ‘Faites vos jeux!’ te zien. Een serie van vijf meter hoge vloerkleden, die een kopie van verschillende spelen, zoals mens erger je niet, halma, domino en schaken afbeelden. Ook deze vloerkleden zijn in museum de Fundatie te zien. (Waarbij ik overigens nog niet zeker weet of het schaakbord ook aanwezig is; laat u dus verrassen.)

    Museum de Fundatie in Zwolle gaf Rob Scholte alle ruimte om fors uit te pakken. En dat heeft hij gedaan! ‘Reproductie verplicht’ biedt een omvangrijke museaal overzicht van zijn werk en er hangen dan ook zo’n 200 schilderijen in het museum in Zwolle.

    De tentoonstelling is nog te zien tot en met 26 juni 2022.

  • Guido van der Werve in Eye filmmuseum in Amsterdam

    Guido van der Werve in Eye filmmuseum in Amsterdam

    Overzichtstentoonstelling

    In het Eye filmmuseum is onder de titel ‘Tastbare futiliteit’ een overzichtstentoonstelling over het werk van Guido van der Werve te zien. Guido van der Werve is een in Nederland geboren internationale video-kunstenaar. Zijn films gaan over de nutteloosheid van het bestaan en over nietige mens in grootste overweldigende landschappen, het geheel ondersteund door voor de betreffende film zelf gecomponeerde muziek.

    Alle films van Guido van der Werve hebben een nummer en een ondertitel.
    Zijn bekendste werk van is Nummer Acht, everything gona be alright, gemaakt in 2007, waarin hij zelf stoïcijns over een desolate ijsvlakte loopt, terwijl een gigantische ijsbreker hem op de hielen zit. Deze film is destijds gekocht door aangekocht door het Moma (Museum of Modern Art) in New York.  

    Schaakpiano

    Voor ons interessant is de film Nummer Twaalf, waarin hij geïnspireerd is door schaken en door piano spelen. Nummer Twaalf bestaat uit drie delen. Het eerste deel speelt zich af in de in de Marshall Chess Club in New York, waar Guido van der Werve op de hiernaast afgebeelde schaakpiano een schaakpartij speelt tegen grootmeester Leonid Yudasin. Dit instrument is door Van der Werve zelf bedacht en geconstrueerd; als je een zet op het schaakbord uitvoert dan treedt er onder de tafel een mechanisme in werking en ontstaat er pianomuziek.
    De schaakpiano is overigens ook in het Eye filmmuseum aanwezig.

    De delen twee en drie van Nummer Twaalf

    De delen twee en drie van Nummer Twaalf hebben geen schaakinhoud, behalve dan dat de zetten van de partij – die nog steeds doorgaat – rechts onder in beeld worden weergegeven. De door grootmeester Yudasin gecomponeerd door eindigt uiteindelijk in een remise. Dit in een – op verzoek van Guido van de Werve – briljante patstelling.

    Van der Werve gaf destijds (in 2009) een toelichting waarom het schaakspel een hoofdrol in Nummer twaalf had gekregen: “Hij laat de nietigheid van de mens zien tegenover de oneindigheid van de wereld om hem heen. Dit wordt geïllustreerd in het eerste deel door het immense aantal verschillende schaakpartijen dat mogelijk is.” In deel 2 en deel 3 buigt Van der Werve zich over andere oneindigheidsvraagstukken: het schier oneindige aantal sterren en het stemmen van een piano. De beelden zijn geschoten op Mount St. Helens en ergens op de St. Andreas breuklijn. De motivatie om voor een drieluik te kiezen zit daarbij in een analogie met de drie fasen van een schaakpartij: opening, middenspel en eindspel.

    In 2009 was deze film Nummer twaalf reeds onderdeel van een tentoonstelling onder de titel Minor Pieces (“lichte stukken”) in de Hallen in Haarlem. In die tentoonstelling die destijds ook door een aantal leden van de Motiefgroep – waaronder mijzelf – bezocht is werden toen de films Nummer twaalf, Nummer zes, Nummer vier en de schaakpiano uit het oeuvre van Guido ter Werve vertoond.

    Momenteel is Van der Werve bezig met een nieuwe film, Nummer achttien. Het idee ontstond nadat hij een ernstig verkeersongeluk kreeg. De film is sterk autobiografisch en gaat onder meer over zijn zware revalidatieproces. Een deel van de nieuwe film is in de tentoonstelling te zien.

    Tentoonstellings catalogus

    Bij deze tentoonstelling verschijnt ook een boek. In dit boek worden alle werken van Guido van der Werve beschreven en in beeld gebracht. Daarbij benaderen de diverse auteurs het werk van Guido van der Werve vanuit verschillende perspectieven. En naast een interview en een literaire bijdrage bevat het boek tevens een essays over schaken en over de rol van muziek. De prijs is € 29.95

    De tentoonstelling is nog te zien tot en met 29 mei 2022.

    Zie ook het eerder verschenen artikel over ‘Schaakfilm in museum Haarlem: Nummer twaalf‘ en het artikel waar gepoogd wordt de schaakpartij die op de schaakpiano wordt gespeeld, als onderdeel van de door Guido van der Werve gecomponeerde compositie, te transcriberen