In nummer 114 van de Schaakkoerier onder meer de volgende onderwerpen:
In het boek ‘Het schaakspel in Nederland’ van Mathieu en Ine Kloprogge wordt de achterliggende geschiedenis van het schaakspel, de ontwikkeling van het spel en de komst en verspreiding in Nederland behandeld. Een groot aantal bijzondere schaakspellen en schaakstukken van Nederlandse herkomst zijn bijeengebracht en voorts worden spellen getoond uit Nederlandse musea en privé verzamelingen.
In een jarenlange zoekactie is het Mathieu en Ine Kloprogge gelukt een aantal in de literatuur nog niet bekende Nederlandse schaakbodemvondsten op te sporen. Deze worden hier voor het eerst afgebeeld. In het boek worden, na een uiteenzetting over de oorsprong en de ontwikkeling in de middeleeuwen, de spellen vanaf de 16de eeuw per eeuw getoond en besproken. Daarbij worden ook buitenlandse spellen uit dezelfde periode gepresenteerd. Iedere eeuw start met een inleiding waarin de maatschappelijke en culturele ontwikkelingen worden beschreven die van invloed zijn geweest op de ontwikkeling en verspreiding van het spel. Dat het schaakspel ook in de 20ste eeuw nog een dankbare inspiratiebron is voor Nederlandse en buitenlandse kunstenaars wordt getoond in de bespreking van die eeuw.
Het boek bevat tevens een speciale CD. Deze CD bevat vele detailopnamen van de getoonde schaakfiguren, maar ook historische informatie over de herkomst van de schaakspellen.
Het boek ‘Het schaakspel in Nederland’ van Mathieu en Ine Kloprogge werd op 11 juni 2011 bij Kunsthandel Simonis & Buunk in het Fischerhuis te Ede gepresenteerd. De eerste exemplaren worden uitgereikt aan schaakicoon Hans Böhm en Eddy Schuyer, oud-politicus en voorzitter van de Koninklijke
Het themanummer is een jaarlijks uitkomend product van de Motiefgroep Schaken.
Dit achtste themanummer heeft de affiches van de Schaakkreade als thema.
Het is samengesteld en geschreven door Jaap de Kreek en gaat over de affiches voor De Schaakkreade van de hand van Manfred Stolpe, Dank is daarbij ook verschuldigd aan Maggy van de Stolpe, die toestemming heeft gegeven voor het afbeelden van de affiches
Dit themanummer is voor een belangrijk deel in kleur verschenen, waardoor de door Manfred Stolpe voor de schaakkreade ontworpen affiches prachtig tot hun recht komen
(Zie voorbeeld hieronder; het affiche voor de Schaakkreade 1987 in het Stedelijk Museum in Amsterdam.)
De leden van de Motiefgroep Schaken krijgen dit themanummer automatisch toegestuurd, als een extraatje om de zomer door te komen. Voor niet leden is er beperkt de mogelijkheid om dit nummer aan te kopen.
De schaakkreade gehouden van 1973 tot en met 1989 was een schaaktoernooi bedoeld voor eenieder die werkzaam was in en rond de wereld van de publiciteit. Reclamemensen, drukkers, journalisten, fotografen enzovoorts. Kunnen schaken was geen noodzaak, het ging om de gezelligheid. “Wel werd aanbevolen de eerste pagina’s van het boekje Ome Jan leert zijn neefje schaken te lezen.” Dat wil echter niet zeggen dat er onder de deelnemers geen sterkere spelers voorkwamen, ook ‘mediaman’ Hans Böhm was deelnemer aan dit unieke evenement.
Het toernooi werd georganiseerd en strak in de hand gehouden door Manfred van de Stolpe, zoals beschreven wordt de meest onwaarschijnlijke van alle organisatoren. En Manfred van de Stolpe vond dat zijn toernooi moest worden aangeprezen middels een affiche. Uiteindelijk zou het een hele serie affiches worden.
Het goed gelukte verhaal wordt gedaan door Jaap de Kreek. En dit verhaal is niet zozeer het verhaal van het toernooi als wel het beeldverhaal van de affiches die Manfred van de Stolpe ieder jaar weer ontwierp ter aanprijzing van dit unieke toernooi. Het verhaal van de zich steeds verder ontwikkelde fantasie van Manfred van de Stolpe, waarmee hij de kunst van het aanprijzen van een schaaktoernooi verhief tot pure kunst.
En Jits Bakker, toen al een in binnen- en buitenland beroemde beeldhouwer, schilder, glazenier en graficus schonk – als prijs voor de toernooiwinnaar- zijn prachtige beeldje van een schaker: de Bronzen Bob. En jaar na jaar goot hij uit brons een nieuw exemplaar. Vandaar de titel van dit themanummer van de Schaakkoerier: ‘om de Bronzen Bob: de affiches van de Schaakkreade’.
In het Stedelijk Museum Alkmaar is er tot 4 september de tentoonstelling Prachtig portret. Deze tentoonstelling draait om de familie Van Foreest die een vooraanstaande rol heeft gespeeld in de geschiedenis van deze regio. Zo schreef de Alkmaarse stadspensionaris Nanning van Foreest over zijn eigen ervaringen in Kort verhaal van het beleg van Alkmaar.
Voor de schakers is deze tentoonstelling ook interessant, want op de tentoonstelling is er aandacht voor de schakende broers Dirk van Foreest en Arnold Engelinus van Foreest.
Dirk (1862-1956) was Nederlands kampioen schaken in 1885, 1886 en 1887. We hebben het hier dan wel over het onofficiële Nederlands kampioenschap, want pas vanaf 1909 was er een officieel Nederlands Kampioenschap schaken. Vanaf 1889 richtte hij zich op zijn maatschappelijke carrière en pas na zijn pensionering in 1928 zette hij zich weer achter het bord. In de tussentijd hield hij zich wel bezig met correspondentie- en probleemschaak. En van 1893 tot 1896 was hij voorzitter van de Nederlandse Schaakbond.
Door het terugtreden van Dirk kreeg jongere broer Arnold (1863-1954) de gelegenheid om ook eens Nederlands kampioen schaken te worden. Aldus geschiedde in 1889, 1893 en 1896. Ook op bestuurlijk gebied deed Arnold niet onder voor Dirk: hij was voorzitter van de Nederlandse Schaakbond (1906-1907) en hij was een van de organisatoren van het eerste internationale schaaktoernooi in Nederland, Amsterdam 1889.
Deze Arnold is de betovergrootvader van de jonge hedendaagse Groningse schaaktalenten Jorden van Foreest en Lucas van Foreest.
Aan beiden is een boek gewijd. Voor Dirk schreef Lodewijk Prins het boek Hulde aan Jhr. Dr. Dirk van Foreest. Het boek dat voor Arnold werd geschreven, Gedenkboek n.a.v. de 90e verjaardag van Jhr. A.E. van Foreest, is overigens een stuk moeilijker te vinden dan het eerstgenoemde boek. Bij de naam Foreest moest ik echter als eerste denken aan het boek 20 Grote denkers binnen Neerlands grenzen. Dat blijkt echter door een Jhr. Peter van Foreest te zijn geschreven, maar over deze Foreest heb ik geen verdere informatie kunnen vinden. Als iemand meer weet hoor ik dat graag!
Op de tentoonstelling zien we van beide kampioenen geschilderde portretten. Verder de zilveren medaille die Arnold op het Staunton toernooi van 1896 won als eerste (!) prijs. En er staat een schaaktafeltje met daarop een stelling uit een partij die ik niet heb kunnen achterhalen. Ongetwijfeld zal het een partij zijn van een van de of zelfs beide Van Foreests.
Enkele foto’s van het GSM Sammlertreffen in Bad Salzuflen 2011:
In nummer 112 van de Schaakkoerier onder meer de volgende onderwerpen:
door Joris Leyten
Museum De Lakenhal in Leiden presenteert in samenwerking met het Rijksmuseum de grootschalige tentoonstelling Lucas van Leyden en de Renaissance. Voor het eerst wordt de belangrijkste kunstenaar van de renaissance in de Noordelijke Nederlanden getoond in de context van zijn tijdgenoten.
Lucas van Leyden is de schilder van het bekende schilderij “de Schaak spelers” dat normaal in de Gemäldegalerie in Berlijn hangt. Eigenlijk wordt er ‘koerierschaak’ als variant gespeeld.
“Helaas kon het schilderij met schaakspelers niet uit Berlijn komen” aldus PR medewerkster van Iterson. “We hebben wel “de Kaartspelers” van Lucas van Leyden….” ter vergelijking!!
De meer dan 250 werken van de allerhoogste kwaliteit zijn afkomstig uit Nederlandse en buitenlandse musea als het Louvre, British Museum en Metropolitan Museum en zijn grotendeels voor het eerst in Nederland te zien.
De tentoonstelling is te zien van 20 maart 2011 tot en met 26 juni 2011.
Na een jaar met enkele onduidelijkheden zal de Schaak Veste weer een nieuwe start maken. Het eerste jaar van de Schaak Veste was een groot succes waarin veel activiteiten werden georganiseerd. Er is nog een aanzienlijk deel van het oorspronkelijke projectbudget over waardoor een doorstart ook financieel kan worden ondersteund.
De Schaak Veste is (in de regio Rotterdam) de plaats waar liefhebbers van het spel, de sport, de wetenschap & onderwijs, kunst & cultuur samenkomen om in een plezierige ambiance hun schaakinteresses met anderen te delen. De veste is van oudsher een beschermde plek en symboliseert tevens de toren uit ons schaakspel. Vroeger werd dit schaakstuk ook wel kasteel genoemd.
De Schaak Veste is voornamelijk bedoeld voor personen van 50 jaar en ouder maar in principe kan iedere volwassene, die geïnteresseerd is, lid worden. Het eerste jaar, dat aanvangt op de aanmeldingsdag, is de KNSB bijdrage 5 euro en hiervoor krijgt men een welkomstpakket bestaande uit:
· een welkomstbrief van de voorzitter van de KNSB
· een nummer van het KNSB Schaakmagazine
· een uitgave van het literaire schaaktijdschrift “Matten”
· een boekenlegger
Wat houdt het lidmaatschap van De Schaak Veste in
· U bent automatisch lid van de KNSB (zonder rechten, geen schaakmagazine)
· Bij aanmelden krijgt U een welkomstpakket
Wat organiseert De Schaak Veste….
· Schaaktoernooien met ludieke activiteiten; b.v. culinair, whisky of wijn- proeven, etc.
· Simultaanseances, lezingen en muziek optreden van een bijzonder talent.
· Stimuleren van het schaken overdag
· Ook activiteiten voor partners en introducees.
· Bij voldoende belangstelling een dagje het Tata Steel Chess of het NK schaken.
· Laagdrempelig met bescheiden bijdrage per activiteit.
· De Schaak Veste start 5 september met culinair schaken!
De eerste activiteit voor het nieuwe seizoen is reeds gepland. Begin september een culinaire avond bij restaurant De Mandarijn in Zwijndrecht voor schakers, partners en introducees.
Voor meer informatie zie de site van de Schaak Veste <– deze link werkt niet meer (20250928)
door Henny van Essen (foto’s Henk Alberts en Joris Leijten)
Op zaterdag 16 april werd in Bunschoten – Spakenburg de voorjaarscontactdag van de Motiefgroep Schaken gehouden. Dit gebeurde in het denksportcentrum ‘En Passant’ waar de plaatselijke schaakvereniging met dezelfde naam haar onderkomen heeft. Omdat we hier in 2004 ook reeds een contactdag organiseerden wisten we dat het een prachtige gelegenheid was, op een mooie locatie met een ruime parkeergelegenheid.
Op de eerste verdieping hadden twee zalen ter beschikking zodat er voldoende ruimte was voor de leden om hun spullen uit te stallen, te ruilen, te kopen, te verkopen of te praten over hun gezamenlijke verzamelhobby. Op de begane grond was een bar aanwezig waar men drank, broodjes en andere versnaperingen kon kopen. Kortom, voor de aanwezigen was er meer dan voldoende te zien en te doen.
Tentoonstelling Schaakborden/-stukken van ‘Historische schaakvarinaten’
In een van de zalen werd de gehele dag een tentoonstelling ingericht van schaakborden/-stukken die verband hielden met de presentatie die Klaus Bodlaender gaf betreffende ‘Historische Schaakvarianten’. Heeft u ooit gehoord van b.v.: Cirkel schaak, Boeren schaak, Koerier schaak, Vier seizoenen schaak, Chaturanga ? en er zijn nog vele andere varianten.
Lezing Leo Hovestadt
Om ca. 11.30 uur begon een lezing door Leo Hovestadt over het ontstaan, de uitleg van de spelregels en enkele voorbeelden van situaties in een moderne schaakvariant: het ‘Raindropchess’. In Schaakkoerier 111 staat een artikel met een meer uitgebreide omschrijving. De steekwoorden bij dit spel zijn: recent ontwikkeld, reeds te koop, kinderen vinden het eenvoudig, kansfactor aanwezig maar ….. bij het spelen van oefenpartij bleek toch ook dat het (schaak)denkwerk uiteindelijk een belangrijke rol speelt.
Na een korte pauze i.v.m. de lunch werd door Bas de Haas de analyse gepresenteerd van twee schaakproblemen: “Het Schaakprobleem 75 jaar Euwe – Aljechin”, zoals weergegeven in Schaakkoerier 110. Bij het probleem “E – A” was de sleutelzet: Db6 x e3. Bij het probleem “75” was de sleutelzet: Dg5 – g7.
Er waren 4 inzenders met de goede oplossingen.
Na loting kwam onze voorzitter Henk Alberts als winnaar uit de bus; hij kreeg het boek “Het schaakprobleem” van Weenink overhandigd. De overige drie inzenders: P. du Chatinier, T. Huijzer en J. de Jong kregen een jaarboek van de Nederlandse bond van probleemvrienden.
Algemene ledenvergadering
Om circa 13.30 uur begon de Algemene Ledenvergadering. In de notulen kunt u lezen dat dit een geanimeerde vergadering was met veel discussie.
Veiling
Als laatste werd om 15.00 uur weer de gebruikelijke veiling gehouden. De veilingmeester handelde de 205 kavels voortvarend af. Naast de ontvangen schriftelijke biedingen werd er door de in de zaal aanwezige leden werd enthousiast meegeboden. De commissieopbrengst van de veiling, bestemd voor de Motiefgroep, bracht ongeveer het begrote bedrag op.
Al met al een zeer geslaagde dag die, wat mij betreft, door meer deelnemers bezocht zou mogen worden. De wegblijvers hebben beslist ongelijk gehad.
In nummer 111 van de Schaakkoerier onder meer de volgende onderwerpen: