Motiefgroep Schaken

Auteur: deveuwenl

  • GSM Sammlertreffen 2017, Friedrichroda

    GSM Sammlertreffen 2017, Friedrichroda

    Enkele foto’s van het GSM Sammlertreffen in Friedrichroda 2017:

  • Openluchtschaakspel Heerhugowaard (N-H), Speel-Leer-Plein-De-Edelsteen, Onyx 89, 1703 CG

    Openluchtschaakspel Heerhugowaard (N-H), Speel-Leer-Plein-De-Edelsteen, Onyx 89, 1703 CG

  • De Schaakkoerier 150, juni 2017

    De Schaakkoerier 150, juni 2017

    In nummer 150 van de Schaakkoerier  onder meer de volgende onderwerpen:

  • Tentoonstelling in Rome: One Day I Broke a Mirror

    Tentoonstelling in Rome: One Day I Broke a Mirror

    door Henk Alberts

    One Day I Broke a Mirror is de naam van de tentoonstelling die van 5 mei tot 2 juli 2017 te zien is in de Villa Medici te Rome. Het betreft hier een duo-tentoonstelling van Yoko Ono & Claire Tabouret. De titel van de tentoonstelling is gekozen door Yoko Ono voor een tentoonstelling die vooral de uitvoer van een eclectische multidisciplinaire kunstenaar uit de jaren 60 en 1970 bestudeerde die zeer actief was op de ondergrondse scene van New York.

    Onder de werken die Yoko Ono voor de tentoonstelling leverde is ook het werk “Play by trust” een schaakspel met alleen maar witte schaakstukken op het bord. Dit werk is in de tuin van de Villa Medici opgesteld (foto.)

    Voor Yoko Ono is dit geen nieuw concept. De eerste versie van “Play by trust” stamt al uit 1966. En zo kennen we ook een filmpje uit 1972 waar Yoko Ono en John Lennon met een dergelijk spel met alleen maar witte schaakstukken tegen elkaar spelen. En ook later (bijvoorbeeld in East Hampton, New York, in het Longhouse) heeft Yoko Ono met dit concept van alleen maar witte schaakstukken gespeeld.

    Filosofie van Yoko Ono is om het schaakspel om te vormen tot een spel dat oproept tot de vrede. In “Play by trust” zijn de stukken van de beide tegenstanders niet per kleur te onderscheiden. Dit moet er – volgens de filosofie van Yoko Ono – toe leiden dat de spelers gaan beseffen dat beide partijen gelijk zijn. Daarmee is dan met een traditioneel een oorlogsspel aangetoond dat er alternatieven zijn om te vechten en dat wanneer mensen hun gelijkenissen herkennen, ze nieuwe manieren kunnen vinden om te spelen, samen te werken en in vrede te leven.

    Ook presenteerde Yoko Ono in 2015 een app met een schaakspel waarin alle schaakstukken door honden vervangen waren. Hiermee werden per land goede doelen gesteund. In Nederland was dat de Dierenbescherming.

  • Voorjaarscontactdag april 2017, Ermelo – verslag –

    Voorjaarscontactdag april 2017, Ermelo – verslag –

    door Henny van Essen

     
    Net als in 2012 hield de Motiefgroep afgelopen 22 april weer een voorjaarscontactdag  in Centrum de Baanveger in Ermelo. Deze, goed bereikbare, locatie was evenals de vorige keer geregeld door ons lid Hans Kok. De opkomst lag met circa 30 aanwezigen op het gemiddelde, maar wanneer ik kijk naar de veelzijdige veiling, het uitgebreide (goedkope) aanbod van verkopende leden, de uitgewisselde nieuwtjes, de gezelligheid, etc., roep ik al onze leden op om een keer zo’n contactdag te bezoeken.

    Na opbouw van de zaal konden verkopende leden hun waren uitstallen en werden verzamelingen aangevuld. Zo zag ik bijvoorbeeld dat er, naast het velletje uit 2016, ook een boekje bestaat van ‘jaar van het boek 2016’  met telkens 2 zegels waarbij de schrijvers toegelicht worden; leuk… meteen gekocht … natuurlijk voor de pagina’s met de ‘Euwe beschrijving en zegels’.

    Na de lunch werd de jaarlijkse leden-vergadering gehouden waarbij, onder andere, een nadere toelichting op het (meevallende) financiële resultaat van 2016 werd gegeven.

    Hierna werd eerst de traditionele groepsfoto gemaakt en kon de veiling beginnen. De 255 items werden door veilingmeester Nico van der Plas in een vlot tempo afgehandeld. Dit was de eerste veiling waarbij zowel aan de koper als de verkoper 10% veilingkosten in rekening werd gebracht, hetgeen geen enkele invloed op de biedingen leek te hebben, daar de veiling wederom een groot succes was. In de veiling werden ook 11 items geveild uit de nalatenschap van Martien de Bock, waarvan de opbrengst ( € 116,=) ten goede komt aan de Motiefgroep.

  • De Schaakkoerier 149, april 2017

    De Schaakkoerier 149, april 2017

    In nummer 149 van de Schaakkoerier  onder meer de volgende onderwerpen:

  • Tentoonstelling Genghis Khan in Nederland

    Tentoonstelling Genghis Khan in Nederland

    door Rob Bijpost

    In het Nationale Militaire Museum, Verlengde Paltzerweg 1, 3768 MX Soest wordt tot 27 augustus 2017 een bijzondere tentoonstelling gehouden over Genghis Khan (Turks:Timucin) (1162 – 18 augustus 1227)

    Er zijn meer dan 200 topstukken uit het Inner Mongolia Museum in Hohhot (China, Binnen Mongolië). Onder meer een gouden zadel uit de tijd van Genghis Khan, zoals alle getoonde objecten,  maakt deel uit van de tentoonstelling, alsmede fluitende pijlen, een compositen boog (uit twee materialen vervaardigd), gouden sieraden en een schaakbord en schaakstukken. De objecten zijn nooit eerder vertoond buiten China, het NNM heeft de primeur. Ze maken deel uit van de tentoonstelling “Genghis Khan, wereldveroveraar te paard”.

    Genghis Khan.

    Hij volgde zijn vader Yesükhei op als leider van een Mongoolse stam en verenigde later de Mongoolse en Turkse stammen tot een confederatie. Na de onderwerping van vele stammen van Mongolië en het vestigen van zijn hoofdstad in Karakoroem, hield hij een grote vergadering, een khuriltai, waarbij hij de leiding van de Mongolen op zich nam en zijn titel Genchis Khan aannam. Hij stelde een gedragscode in, de yasak, en reorganiseerde zijn legers.

    Zijn jeugd was niet gemakkelijk. Toen hij negen jaar oud was, huwelijkte zijn vader hem uit. Hij moest bij de familie van zijn toekomstige vrouw wonen tot hij de huwbare leeftijd van 14 zou bereiken. Met deze vrouw , Börte, is hij getrouwd en kreeg hij meerdere kinderen, waaronder vier zonen: Jochi, Chaqatai, Ögedei en Tolui.

    Dzjengis Khan geloofde in meritocratie, leiders die werden gekozen op grond van prestaties en capaciteiten. Dzjengis Khan was godsdienstig en de Mongolen respecteerden in gelijke mate de „Eeuwige Blauwe Hemel“ (Munkh Huh Tenger) en de berg in centraal Mongolië, „Burhan Haldun Uul“, waar hij vaak vóór veldslagen bad.

    In de praktijk keek hij bij zijn veroveringen, zoals andere “grote`leiders, niet op een paar levens meer of minder. Op het hoogtepunt van zijn macht heerste hij vanaf China tot en met Polen. Vlak voor zijn dood verdeelde Dzjengis Khan zijn imperium onder zijn vier zonen. Het einde van één van de grootste rijken ter wereld.

    Mongools schaakspel.  1644-1911 (Qing-dynastie)

    Sommige mensen doen naast Mongools worstelen, paardrijden en boogschieten mee aan lokale wedstrijden en spelen tijdens Naadam, zoals kameelracen en Mongools schaken. Mongools schaken is erg populair bij de Mongolen. De stijl en stukken van het Mongools schaken lijken op die van gewoon schaken, maar er zijn wel wat kleine verschillen. Het wordt in het Mongools Shatela genoemd en is een oud en uniek spel dat op de steppen werd gespeeld. 

    Porseleinen schaakstukken. 1260-1368 (Yuan-dynastie)

    Deze porseleinen schaakstukken verbeelden mensen die op leeuwen en paarden rijden. De combinatie van de symbholiek van het paard en het typisch Chinese porselein is een goed voorbeeld van de samenkomst van de Mongoolse en de Chinese Han-beschaving tijdens de Yuan-dynastie.

    De foto’s boven zijn van Rob Spaans. Deze zijn gemaakt tijdens zijn bezoek aan het museum.

  • Queen of Katwe

    Queen of Katwe

    door Henk Alberts

    Op 2 maart 2017 gaat in Nederland de film Queen of Katwe in première.

    De film de Queen of Katwe is gebaseerd op het gelijknamige boek van de hand van de Amerikaanse sportjournalist Tim Crothers. Tim Crothers schreef het boek in 2012 na een artikel in ESPN The Magazine. Het boek werd een bestseller. Al voor het verschijnen van het boek kocht Disney de filmrechten van het boek op, in 2016 verscheen de film in Canada en in een aantal andere landen, en nu in 2017 komt de film ook naar Nederland. 

    In 2013 werd het boek door Annoesjka Oostindiër in het Nederlands vertaald. Het verscheen in Nederland onder de titel ‘Het schaakmeisje’ (januari 2013, uitgeverij Bruna, 240 pagina’s, paperback, ISBN 9789400500808, 17,95 euro)

    Queen of Katwe is gebaseerd op het waargebeurde verhaal van Phiona Mutesi, een jong meisje uit de sloppenwijken van Kampala, Oeganda. Haar leven was één grote aaneenschakeling van ellende. Haar vader overleed aan aids en als 5-jarige meisje moest ze elke ochtend om vijf uur ’s ochtends opstaan om drie uur met een jerrycan te lopen om drinkwater te halen. En overdag liep ze met een pan met twintig maïskolven op haar hoofd door de straten van Katwe om wat geld te verdien. Dag in, dag uit, jarenlang een uitzichtloos bestaan. Totdat ze op een goede dag in 2004, Phiona was toen negen jaar oud, haar broer door de sloppenwijk achterna liep. Haar broer ging voetballen, schaken en eten bij Robert Katende, die midden in de slopenwijk, namens de organisatie Sports Outreach, probeerde om de kansloze kinderen uit de sloppenwijk middels schaken en onderwijsbeurzen de kans op een beter bestaan te geven. Katende spotte Phiona die om een hoekje naar het eten stond te gluren. Hij gaf haar een kom meelpap, hij leerde haar schaken en de rest is geschiedenis.

    Want Phiona Mutesi bleek een talent voor schaken te hebben! Al op haar elfde was ze nationaal schaakkampioen van Oeganda. En op haar vijftiende won ze het Jeugdschaakkampioenschap van Afrika. Daarna heeft Phiona Mutesi nog deelgenomen aan een aantal schaak-olympiades:

    2010 Chanty-Mansiejsk, Rusland          Mutesi Phiona 1412 1,5 uit 7

    2012 Istanbul, Turkije                        Mutesi Phiona 1612 4,5 uit 9

    2014 Tromsø, Noorwegen                     Mutesi Phiona 1632 4   uit 9 

    2016 Baku, Rusland (117 Uganda)       Mutesi Phiona 1622 2   uit 3

    En dankzij haar prestaties tijdens de Olympiade van 2012 in Istanbul, kreeg ze als eerste Ugandese de titel vrouwelijk Kandidaat Meester.

    En dankzij haar prestaties tijdens de Olympiade van 2012 in Istanbul, kreeg ze als eerste Ugandese de titel vrouwelijk Kandidaat Meester.

    Maar Queen of Katwe is niet alleen maar een modern sprookje of het levensverhaal van Phiona Mutesi, een meisje uit de Ugandese sloppenwijk Katwe. Het is daarnaast ook het  verhaal over schaken als instrument om kansloze kinderen uit een sloppenwijk een kans in het leven te geven.

    Robert Katende met zijn organisatie Sports Outreach leert de kinderen in de sloppenwijken schaken. Maar belangrijker nog: hij geeft ze middels het schaakspel ook lessen in het leven. De kinderen ontwikkelen vaardigheden zoals een strategie uitstippelen, focussen, analytisch vermogen, probleemoplossing en tijdsmanagement. Katende: “Pas je deze schaakvaardigheden toe in je leven, dan voorkom je dat je faalt.”

    En omdat de kinderen ook nog eens sociale contacten opdoen en voor de schaaktoernooien de wijk verlaten (veel kinderen zijn nog nooit buiten Katwe geweest), werd het schaakproject één grote trekpleister voor de arme kinderen uit de sloppenwijk. En Phiona Mutesi is daarbij hun voorbeeld.

    Phiona Mutesi was een van de eerste kinderen uit de sloppenwijk in Kampala die leerde schaken, een sport die in Uganda – een van de armste landen ter wereld – vóór Katende’s project slechts was voorbehouden aan de elite. Lezen kon Phiona nog niet op 9-jarige leeftijd, maar schaken des te beter! En in het schaken herkende ze haar eigen leven: met slimme zetten ontwijk je het gevaar, terwijl iedere ondoordachte beslissing je laatste kan zijn. Maar Phiona haar belangrijkste levensles is plannen. Phiona: “Plan je niet goed in het leven, dan word je een loser.”

    En wegens het succes heeft Katende zijn schaakproject inmiddels uitgebreid naar andere sloppenwijken in Kampala. En inmiddels ook naar Gulu, het gebied in Noord-Uganda dat voorheen geteisterd werd door de gruwelijke rooftochten van Joseph Kony’s Verzetsleger van de Heer. Daarbij heeft Katende al ruim 1200 kinderen aan het schaken gekregen, waarvan er honderden dankzij een beurs van Sports Outreach nu ook naar school kunnen.

    Phiona Mutesi is het voorbeeld wat er mogelijk is. Van een leven in armoede in de sloppenwijk iedere dag hopend op wat eten, heeft ze nu een eigen huis buiten Katwe waarin ze met haar familie woont. Daarnaast volgt ze een studie aan de universiteit. Het is een leven dat zonder het schaakspel voor een meisje uit de sloppenwijken nooit bereikbaar was geweest.

    De film Queen of Katwe ging vorig jaar september in wereldpremière op het Toronto International Film Festival (TIFF) en werd daarna in Amerika en verschillende andere landen in de bioscoop uitgebracht. De film oogstte wereldwijd veel lof en ontving verscheidende nominaties en prijzen op filmfestivals, waaronder een derde plaats in de People’s Choice Award op TIFF en de prijs voor beste familiefilm op de Women Film Critics Circle Awards.  

    Mira Nair (Mississippi Masala, Monsoon Wedding, Amelia) werd aangetrokken als regisseur en de tot dan toe onbekende Oegandese actrice Madina Nalwanga – toen slechts 15 jaar oud – werd gekozen om de hoofdrol van Phiona te spelen. Ook voor de andere rollen werden vooral Afrikaanse acteurs gevraagd, waaronder de Hollywood-sterren Lupita Nyong’o en David Oyelowo.  

    En de film werd in 2015 grotendeels op locatie in Kampala en Katwe opgenomen. Robert Katende zelf heeft zes maanden als consultant voor Disney gewerkt, om te zorgen dat alles zo authentiek mogelijk zou worden verfilmd. Ugandese kinderen kregen rollen in de film, een paar van Katende’s schakers kregen een rol als zichzelf en meer dan honderd lokale Oegandezen traden als figuranten op. Dankzij de film hebben ook de armste mensen uit de sloppenwijk in Katwe een graantje kunnen meepikken.

    Phiona moest huilen toen ze de film voor het eerst zag: “Ik zag alle ellende weer voorbij komen. Maar tegelijkertijd ben ik super opgewonden en kan ik het bijna niet geloven. Ik kwam nergens vandaan, kende niemand en was nog nooit buiten Katwe geweest. Dankzij schaken ben ik daar allemaal aan ontsnapt. Als ik niet was gaan schaken, zou ik nu vier of vijf kinderen hebben. Net zoals mijn zuster. Want zo gaat dat hier in Uganda als je niet naar school kunt. Ik hoop dat de film kinderen inspireert, in welke sloppenwijk dan ook. Kinderen die alle hoop hebben verloren, zoals ik dat ooit ook had.“

  • De Schaakkoerier 148, februari 2017

    De Schaakkoerier 148, februari 2017

    In nummer 148   van de Schaakkoerier  onder meer de volgende onderwerpen:

  • Schaakstukkenontwerpwedstrijd 2016

    Schaakstukkenontwerpwedstrijd 2016

    door Henk Alberts

    Het begint al een traditie te worden; op 1 januari zijn alle musea dicht, maar niet het Schaakstukkenmuseum in Rotterdam. Dit museum gelegen in de Kubuswoningen in Rotterdam, is op 1 januari juist extra gezellig met gratis frisdrank, hapjes en ook nog eens de livemuziek van ‘De Balcony Players.’ Daarbij heeft het schaakstukkenmuseum op 1 januari de prijsuitreiking van de jaarlijkse schaakstukkenontwerpwedstrijd.

    Om circa 14.00 uur begon het ‘officiële gedeelte. Eerst liet de jarige directeur Ridder Dijkshoorn de kunstenaar Felix Albers aan het woord te laten. Felix heeft (buiten de ontwerpwedstrijd om) een nieuwe variant van het schaakspel ontworpen, ‘Paco Saco’, hetgeen in het Esperanto ‘vredesschaak’ betekent. Paco Saco is een schaakvariant met nieuwe spelregels, waarbij de stukken elkaar niet slaan (en van het bord verwijderen), maar samen in omhelzing verder gaan. (zie afbeelding hiernaast.) Felix is op dit moment bezig met het laten produceren van dit schaakspel en hoopt komende voorjaar dit spel op de markt te kunnen brengen.

    Daarna was het tijd voor de prijsuitreiking van de schaakstukkenontwerpwedstrijd. De eerste prijs ging dit jaar naar het puzzelontwerp van Yanna Pelser. Met 283 van de 850 stemmen was zij een overtuigende winnaar. Het winnende ontwerp ‘puzzelschaak’ is een fraai uitgevoerd schaakspel waarbij alle schaakstukken gemaakt zijn van puzzelstukjes. En dat vormgegeven op een ook uit puzzelstukjes opgebouwd schaakpuzzelbord. Daarbij is het Yanna gelukt om alle schaakstukken, vanaf de koning met een duidelijk kroontje, via het moeilijk met puzzelstukjes in elkaar te zetten paard, tot aan de pionnen er herkenbaar uit te laten zien. En voor wie ook graag een puzzelschaakspel wil: Yanna denkt nog na over een optie om het puzzelschaakspel als bouwpakket te kunnen leveren.

    Het winnende ontwerp krijgt een plaatsje in het Schaakstukkenmuseum, zodat het naast de winnaars van de eerdere edities van de schaakstukkenontwerpwedstrijd te bewonderen is.
     
    Yanna Pelser won met ruime voor-sprong met 283 stemmen (33%) van de 850 uitgebrachte stemmen. De 2e plaats was voor het schaakspel ‘USB Chess’ van Kiki van der Heiden met 189 stemmen (22%), 3e werd ‘fantasiespel met waterelfjes’ van Ivanka Kovacs, (de winnares van vorig jaar) met 161 stemmen (19%), 4e werd ‘Andalusië’ van Jan de Visser met 93 stemmen (11%), 5e ‘Aluminium Chess’ van F.G. Mellink met 72 stemmen (8%) en 6e ‘Super Mario’ van Daniël Kaper met 52 stemmen (6%). Overigens werden er dit jaar ruim meer stemmen uitgebracht dan in 2015. Dit keer waren er 850 stemmen, in 2015 maar 625.

    En ook in 2017 is er een schaakstukkenontwerpwedstrijd, dan ook weer met een eerste prijs van € 1000,- De zelfgemaakte schaakspellen kunnen nog tot 4 maart 2017 bij het schaakstukkenmuseum afgeleverd worden. Diezelfde avond, tijdens de Rotterdamse Museumnacht, zullen alle inzendingen dan voor het eerst te zien zijn. En vanaf de museumnacht tot eind 2017 kunnen de bezoekers dan op hun favoriete ontwerp stemmen. En schrijf maar alvast in uw agenda: 1 januari 2018 is de prijsuitreiking van de schaakstukkenontwerpwedstrijd 2017. Zie voor meer informatie de site van het schaakstukkenmuseum op www.schaakstukkenmuseum.nl