Categorie: Schaakpostzegel

  • 150-jarig jubileum KNSB – Schaakfeest in het Spoorwegmuseum

    150-jarig jubileum KNSB – Schaakfeest in het Spoorwegmuseum

    31 mei vierde de KNSB, haar 150-jarig jubileum in het Spoorweg-museum in Utrecht. Dit in aanwezigheid van vele genodigden waaronder ook verschillende leden van de Motiefgroep Schaken. Alle KNSB-leden konden – na vooraanmelding – gratis naar binnen.

    Bij de viering van dit 150-jarig jubileum op 31 mei in het Spoorwegmuseum in Utrecht was er een veelheid aan activiteiten. Zo startte het schaakfeest vanaf 10.00 uur met Hersengym, een evenement waarbij – voor de jeugd – schaken gecombineerd werd met straatvoetbal, jeu de boules en tafeltennis. Dit alles onder het thema ‘dat we onze hersenen dienen te trainen en bewegen!’ In een andere zaal speelden simultaangevers als Loek van Wely, Jorden van Foreest. Zhaoqin Peng Machteld van Foreest en Eline Roebers tegen iedereen die wilde aanschuiven. En daarna vanaf 15.00 i.h.k.v. Beat the Masters tegen de spelers die zich via de voorronden overal in het land voor deze finale geplaatst hadden.
    Tussen de treinen van het spoorwegmuseum werd er het Schoolschaak-kampioenschap voor het Basisonderwijs en – een etage hoger – het kampioenschap voor het Voortgezet Onderwijs. En er was een schaakbraderie met verschillende kramen, waaronder de presentatie van de jeugdboekenreeks Simon de Schaker, een signeersessie van de tekenaar van de speciale uitgaven ‘Tom Poes en het betoverde schaakspel’ en de presentatie van het jubileumboek.

    Voor KNSB-leden en andere genodigden werd er een gevarieerd programma geleverd. Dit met presentaties van onder andere Erik Scherder, Bettine Vriesekoop, de Wethouder van Utrecht, de voorzitter van NOC/NSF, straatvoetballer Soufiane Touzani, Jesús Medina Molina (van de schaaktafels) en nog veel meer. Dit alles onder leiding van host Tex de Wit.
    In dit programma werd ook de jubileumpostzegels gepresenteerd en werd het eerste exemplaar van de speciale uitgave van de strip ‘Tom Poes en het betoverde schaakspel’ aan Hans Bouwmeester uitgereikt. Tenslotte kreeg Erik Scherder het eerste exemplaar van jubileumboek ‘Schaakland vol verhalen’ en de bijeenkomst werd afgesloten met een borrel, waarna eenieder tevreden naar huis ging.

  • velletje met 10 zegels t.g.v. het 150-jarig jubileum van de KNSB

    velletje met 10 zegels t.g.v. het 150-jarig jubileum van de KNSB

    Het postzegelvelletje wordt uitgegeven t.g.v. het 150-jarig bestaan van de KNSB. De oplage is 5000 vellen. De prijs voor een vel met 10 postzegels is € 10,10.
    Het ontwerp is gemaakt door grafisch ontwerper Wout de Vringer uit Den Haag.

    De 10 verschillende zegels op het velletje vormen samen een zwevend schaakbord, de 32 stukken zijn allen aanwezig en op de zegels worden een aantal schaaktermen, namelijk röntgenschaak, dubbelschaak, en passant slaan, minorpromotie, aftrekaanval, offer, lokken en penning uitgebeeld.
    Deze schaaktermen worden vervolgens in de randen van het blokje verder – in eenvoudige termen – verklaard. Een voorbeeld daarvan:
    ‘Aftrekaanval: je speelt een stuk dat voor een Dame, Toren of Loper staat weg, zodat er twee aanvallen ontstaan.’

    De 10 verschillende postzegels zijn – onbelangrijk voor de verzamelaar – allemaal individueel voor het verzenden van brieven en andere post te gebruiken. Zo staat op iedere postzegel de waarde (1) en onderaan een vooraanzicht van een aantal losse schaakstukken. Op het velletje vormen de postzegels met de zwarte schaakstukken de bovenste rij en de zegels met de witte schaakstukken de onderste rij van het postzegelvelletje. Op die manier zijn alle 32 schaakstukken op het velletje afgebeeld op de manier zoals ze bij het begin van een schaakpartij op het bord staan opgesteld.
    Verder zet op de postzegel linksboven een mannenhand met de witte dame de zwarte koning schaakmat. En op postzegel rechtsboven doet een vrouwenhand met de zwarte dame hetzelfde bij de witte koning.

    Het postzegelvelletje is vanaf 31 mei – zolang de voorraad strekt – voor € 10,10 te verkrijgen, bij PostNL (https://shop.postnl.nl/ ) en bij de Collect club ( www.postnl.nl/bijzondere-postzegels/ ).
    De postzegels zijn ook telefonisch te bestellen bij de klantenservice van Collect Club onder telefoonnummer 088 – 868 99 00.

  • Schaakschilderij in het Rijksmuseum Twente in Enschede

    Schaakschilderij in het Rijksmuseum Twente in Enschede

    In de schaakkoerier 177 van december 2021 is er ook reeds aandacht besteed aan dit onderwerp omdat het schilderij deel uitmaakte van een tentoonstelling in het Rijksmuseum in Amsterdam.

    Omdat het afgelopen 8 maart Wereldvrouwendag was en het schilderij nu onderdeel is van een solo-tentoonstelling, gewijd aan deze Italiaanse renaissance-schilderes in het Rijksmuseum Twente, is het dus toepasselijk om aandacht te besteden aan deze beroemde kunstenares wier meest bekende werk een schaakschilderij is. Haar naam is Sofonisba Anguissola en het schilderij heet Het Schaakspel.

    Sofonisba Anguissola werd reeds tijdens haar leven wereldberoemd in heel Europa. Michelangelo sprak zijn lof voor haar uit. Ook schilder Anthony van Dyck verklaarde dat hij van niemand zoveel geleerd had over schilderkunst. Het betreft vooral de levensechte portretten die lijken te ‘ademen’.

    Anguissola schilderde dit schilderij in 1555. Het toont drie van haar zusjes en een dienstbode tijdens een niet al te serieuze schaakpartij.

    Als u de aan Anguissola gewijde tentoonstelling gaat bekijken, is het wellicht aardig voor u als schaakliefhebber om dat met de volgende niet op de tentoonstelling vermelde schaakreferenties te doen.

    • Een van Sofonisba’s leermeesters was Bernardino Campi. Giulio Campi, een halfbroer van Bernardino, maakte in 1530 ook al een schaakschilderij.
    • Er wordt in een begeleidende tekst gewag gemaakt van het 16e-eeuwse boek Het boek van de hoveling van Baldasare Castiglione. In dat boek betoogt Castiglione onder meer dat een goede hoveling weliswaar de kunst van het schaken moet beheersen, maar er niet te goed in moet zijn.
    • Vermeld wordt dat de Cremonese bisschop Marco Girolamo Vida al vroeg het grote talent van de in Cremona opgegroeide Sofonisba Anguissola ziet. Het is dezelfde Vida van wie in 1527 Scacchia Ludus, een mythologisch gedicht over het ontstaan van het schaakspel, is gepubliceerd.
    • Verdraaid, op het schilderij ligt het schaakbord verkeerd gedraaid.

    De tentoonstelling loopt tot en met 11 juni 2023.

    Voor de verzelaars van schaakpostzegels met kunst heb ik nog even gezocht naar de zegels waar genoemd schilderij wordt afgebeeld.

    Liberia 2020

    Guinea Bissau 2013

    Togo 2014

    Mozambique 2013

    Guinea Bissau 2007

    Het schilderij ‘Een schaakpartij’ hangt normaliter in het Nationaal Museum in Poznan, Polen. Maar nu dus al voor de tweede keer in Nederland. Dit geeft de gelegenheid de details en symboliek eens goed bekijken. Want wat je bijvoorbeeld niet op een postzegel kunt zien, is dat er een inscriptie op de rand van het schaakbord staat.

    Die inscriptie luidt: “Sephoniba Anguissola. Virgo. Amilcaris Fila. Ex Vera Efigie Tres Suas Sorores. Et Ancillam Pinxit. MDLV.” Ofwel vertaald naar het Nederlands “Sofonisba Anguissola, maagdelijke dochter van Amilcare, geschilderd naar het leven van drie van haar zusters en hun dienstmaagd in 1555.”

    Op het schilderij zijn de meisjes in een weelderige tuin aan het schaken. Anguissola wint een schaak-partij van haar zuster Minerva en hun jongere zuster Europa kijkt lachend toe. Maar ondertussen worden de drie zusters omringd door allerlei symbolen van rijkdom, status, opleiding en kuisheid. Het oosterse tapijt op de tafel toont het bezit van kostbare goederen uit Azië en het Midden-Oosten die alleen rijke families zich konden veroorloven. En het schaakbord waarop ze spelen is een met de hand gemaakt ingelegd bord. En ook de aanwezigheid van schaken zelf is zowel een symbool van rijkdom en adel, alsook een symbool van opleiding. En de drie zusters zelf worden getoond als adellijke vrouwen. Ze zijn gekleed in mooie kleding van fluweel en zijde, bestikt met ingewikkelde borduursels en versierd met allemaal kleine juwelen. Daarbij benadrukt de weergave van parels – een van de duurste materialen in de 16e eeuw – in hun haar nogmaals de status en rijkdom van de familie.
    En vergeet niet: de inscriptie benadrukt dat het schilderij naar het leven geschilderd werd en dus een weergave van de werkelijkheid is.

    Nog een ander – makkelijk te missen – detail op het schilderij is dat Lucia, de oudste zuster de Dame in haar hand heeft. Dit geeft aan dat zij inmiddels een succesvolle vrouw is. Minerva, de op één na oudste op het schilderij beheerst het spel enigszins maar leert nog steeds. En Europa, de jongste zuster, heeft een pion in haar hand. Zij staat nog aan het begin en begint net; door middel van onderwijs zal zij het (schaakspel) later ook gaan leren.

  • De Schaakkoerier 183, december 2022, – special – Schaakstellingen op zegel (deel 1)

    De Schaakkoerier 183, december 2022, – special – Schaakstellingen op zegel (deel 1)

    Wie postzegels, vignetten, enz. verzamelt of wel eens voorbij ziet komen denkt misschien,…mmm die stelling…….en verder??

    Met deze special gaan we daar wat dieper op in.

    Soms al eerder als enkeling in een oude SK geplaatst, maar nu bijeen in een special die u hopelijk naar het schaakbord doet grijpen om na te spelen en uw eigen mening te vormen omtrent het spelen in die tijd en u een beeld te geven wat de postzegelontwerper nu zo belangrijk vond om juist die stelling te laten zien.

  • Twee gepersonaliseerde postzegels Jan Hein Donner

    Twee gepersonaliseerde postzegels Jan Hein Donner

    De Motiefgroep heeft begin 2019 twee verschillende (!)  gepersonaliseerde postzegels met Jan Hein Donner erop uitgeven. De afbeeldingen van deze beide zegels ziet u op deze pagina afgebeeld.

    De enveloppe waarin Schaakkoerier 160 zat werd voor alle leden gefrankeerd met de twee verschillende Donner-postzegels.

    Naast het frankeren van een Schaakkoerier heeft het bestuur gemeend voor de leden ook een aantal extra velletjes van de beide postzegels te moeten uitgeven. De velletjes zijn uitsluitend te koop voor de leden van de Motiefgroep Schaken (zo lang de voorraad strekt) en er geldt een maximum van 1 velletje per persoon. Een velletje bestaat uit 10 postzegels van dezelfde postzegel. Verdere informatie via de redacteur.

  • Schaakpostzegel op velletje ‘2016 Jaar van het boek’

    Schaakpostzegel op velletje ‘2016 Jaar van het boek’

    Het jaar 2016 is door de Koninklijke Bibliotheek, het Letterkundig Museum, Stichting CPNB, de Bijzondere Collecties UvA, de Leescoalitie, Stichting Lezen en Stichting Lezen & Schrijven en nog een aantal andere organisaties in Nederland en Vlaanderen uitgeroepen tot het Jaar van het boek.
     
    Doel van het Jaar van het boek is om “het boek in al zijn verschijningsvormen te vieren.” Daartoe worden er door bovengenoemde organisaties in 2016 allerlei activiteiten rond het boek georganiseerd. Zo zijn Nederland en Vlaanderen gastland op de Frankfurter Buchmesse, er is een literair benefiet in de Stadsschouwburg Amsterdam, auteurs openen een schrijversbos en er zijn tal van andere activiteiten in  boekhandels, bibliotheken, musea, scholen en culturele instellingen. Op de bijbehorende website www.2016jaarvanhetboek.nl staan alle activiteiten vermeld.

    De meest in het oog lopende activiteit was de verkiezing van het Belangrijkste Boek. Deze verkiezing werd op 22 april afgetrapt in De Wereld Draait Door en daarna konden tot 23 september 17.00 uur alle Nederlanders via de site www.belangrijksteboek.nl stemmen op het boek of de boeken die zijzelf het belangrijkst vonden. Het kon gaan om een boek dat een cruciale rol speelde in iemands leven, dat indrukwekkend werd gevonden of dat het wereldbeeld van lezers heeft doen veranderen.
    In totaal werden er bijna 75.000 stemmen op ongeveer 3800 verschillende boeken uitgebracht.

    Tot belangrijkste boek van Nederland werd ‘de nieuwe Bijbelvertaling’ gekozen. ‘Het Achterhuis’, het dagboek van Anne Frank, eindigde op de 2e plaats en ‘In de ban van de ring’ van de Engelse schrijver Tolkien werd 3e. Daarachter eindigde op de plaatsen 4e t/m 15e plek achtereenvolgens ‘Kruistocht in spijkerbroek (Thea Beckman), ‘De interpretatie van de betekenissen van de Koran’ (Aboe Ismail), ‘De ontdekking (de hemel’ (Harry Mulisch), ‘Haar naam was Sarah’ (Tatiana de Rosnay), ‘Hersenschimmen’ (Bernlef), ‘De vliegeraar’ (Khaled Hosseini), ‘Alleen op de wereld’ (Hector Malot), ‘De donkere kamer van Damocles’ Willem Frederik Hermans), ‘Paaz’ (Myrthe van der Meer), ‘Jip en Janneke’ (Annie M.G. Schmidt),  ‘Max Havelaar of de koffiveilingen der Nederlandsche Handelmaatschappy’ (Eduard Douwes Dekker), ‘De brief voor de koning’ (Tonke Dragt) en ‘Harry Potter en de steen der wijzen’ (J.K. Rowling).

    Ook wordt er door PostNL In het kader van het Jaar van het Boek een postzegelvel uitgegeven. Op dit velletje Jaar van het Boek (zie afbeelding volgende pagina) staan op tien postzegels tien bijzondere boeken uit de Koninklijke Bibliotheek afgebeeld. En op het Achterhuis van Anne Frank na zijn het heel andere titels dan die uit de verkiezing van het belangrijkste boek naar voren kwamen.
     
    PostNL liet het velletje het Jaar van het Boek ontwerpen door grafisch ontwerper Niels Schrader, die een omgevallen boekenkast als uitgangspunt nam. Schrader: “In dit ontwerp zijn de boeken verspreid terecht gekomen in een horizontaal vlak. Als je een boekenkast laat kantelen, komen de boeken verspreid in een horizontaal vlak terecht. Als je daar dan van bovenaf op neerkijkt, ontstaat een landschap van boeken. Vergelijk het maar met een satelliet- of luchtfoto zoals je op Google Earth ziet. Alleen hebben nu boeken de plek van gebouwen ingenomen. Er zijn foto’s van boeken die bijvoorbeeld zijn opengeslagen of met een voor-, achterkant of alleen de rug van het boek. Er ontstaat dan een landschap van boeken, als je daar van bovenaf op neerkijkt. Dat noemen we tegenwoordig een bookscape”, aldus Schrader.
     
    Het velletje toont tien met titel en schrijver herkenbare boeken (overzichtelijk gegroepeerd) en veertien titel- en schrijversloze boeken (chaotisch weergegeven, zoals dat ten gevolge van een kantelende boekenkast kan zijn.)
     
    De tien afgebeelde boeken op het velletje zijn op diversiteit geselecteerd, en dit zowel in genre als in periode. Het gaat om dagboeken, jeugdboeken, leerboeken, prentenboeken en literatuur.
     
    Op het velletje zijn van links naar rechts afgebeeld:
    1) H.N. Werkman: Chassidische legende (1942-1943)
    2) Jan Wolkers: Turks fruit (1e druk 1969)
    3) Anne Frank: Het Achterhuis (1947)
    4) Karel van Mander: Het Schilder-Boeck (1604)
    5) Herman Gorter: Mei (1889)
    6) H. de Roos: De schippers van de Kameleon (1949)
    7) Jac. P. Thijsse: Zomer (1907)
    8) Spinoza: Opera Posthuma (Ethica, 1677)
    9) Max Euwe / Albert Loon: Oom Jan leert zijn neefje schaken
    10) Jacob van Maerlant: De naturen bloeme (ca 1266)
     
    De uitgiftedatum van het velletje is 12 september 2016.
    En het eerste velletje werd tijdens de opening van de Boekenparade in de Tolhuistuin in Amsterdam uitgereikt aan Eppo van Nispen tot Sevenaar, de voorzitter van de Stichting 2016 jaar van het Boek.
    Op de tien postzegels ‘2016 Jaar van het Boek’ staat ‘Nederland 1’, bedoeld voor post tot 20 gram met een bestemming binnen Nederland.
     
    Naast het velletje van 10 postzegels is er op 12 september ook een prestigeboekje uitgegeven.
    Het boekje bevat de tien postzegels in het kader van het Jaar van het Boek en uitgebreide achtergrondinformatie.
    Het boekje kost 12,45 Euro. Het velletje 7,30 Euro.


     En bij de tien afgebeelde boeken dus ook Max Euwe / Albert Loon: Oom Jan leert zijn neefje schaken. De toelichting bij de schaakpostzegel:
     
    Op een speelse, eenvoudige en toegankelijke wijze brengen de auteurs Max Euwe (1901 – 1981) en Albert Loon de geheimen en grondbeginselen van het schaakspel stapsgewijs in 19 hoofdstukken onder de aandacht van vooral jongere aspirant-schakers. Dit aantrekkelijke instructieboek is in 1935 verschenen. Bij iedere herdruk (25e druk is gepasseerd) wordt de tekst steeds bijgesteld en aangepast.

    Verder zijn er 2 Eerste dag enveloppen uitgegeven, elk met 6 van de 12 zegels van het blokje. Onderstaande de  Eerste dag enveloppe met de schaakzegel.

  • velletje Jaar van het boek met boek Oom Jan leert zijn neefje schaken (Euwe/Van Loon)

    velletje Jaar van het boek met boek Oom Jan leert zijn neefje schaken (Euwe/Van Loon)

    In 2016 geeft Nederland, geeft Nederland een velletje (NVPH 3469) uit t.g.v. het Jaar van het boek 

    Daarin linksonder het boek Oom Jan leert zijn neefje schaken (Euwe/Van Loon) uit 1935

    zie voor meer achtergrond het artikel Schaakpostzegel op velletje ‘2016 Jaar van het boek’

  • 2 Euromunt Estland 2016: 100jarige geboortedag Paul Keres

    2 Euromunt Estland 2016: 100jarige geboortedag Paul Keres

    door Henk Alberts

    De invoering van de Euro was destijds heel slecht voor de schaakbankbiljetten in de wereld. Voor de invoering van de Euro kende Europa 2 bankbiljetten met schaken daarop. In Estland een 5 Kroonibiljet ter gelegenheid van de 75jarige geboortedag van Paul Keres en in Oostenrijk een 500 shillingbiljet ter herinnering aan de Oostenrijkse feministe Rosa Mayreder. Oostenrijk ging (net als Nederland en andere Europese landen) per 1 januari 2002 over op de Euro, Estland per 1 januari 2011. Daarna waren er in de hele wereld geen schaakbankbiljetten meer in omloop.

    Het 5 Krooni-biljet werd in Estland in 1991 uitgegeven ter gelegenheid van de 75jarige geboortedag van Paul Keres.

    Munt Paul Keres
    Nu in 2016 is het 100 jaar geleden dat Paul Keres is geboren. Reden voor de bank van Estland om met een herdenkingsmunt voor Paul Keres te komen. Paul Keres is terug! Dit keer op een 2 Euromunt.

    Beschrijving van de munt
    Op de munt is een portret van Paul Keres afgebeeld met daaronder een aantal schaakstukken en de contouren van een schaakbord. Links bovenaan bevindt zich de inscriptie „PAUL KERES”, alsmede de naam van het uitgevende land „EESTI” en daaronder het jaar van uitgifte „2016”.

    Op de buitenrand van de munt zijn de twaalf sterren van de Europese vlag afgebeeld. Uitgiftedatum is 1 Januari 2016, geplande uitgifte 500.000 stuks.

    Eerste nationale Estlandse herdenkingsmunt
    Estland is lid van de Europese Unie sinds 2004, de Euro is betaalmiddel in Estland sinds 2011. Het betreft hier voor Estland de eerste nationale 2 euro herdenkingsmunt. Estland deed eerder al wel mee met een tweetal gemeenschappelijk uitgegeven 2 Euro-munten, namelijk in 2012 (herdenkingsmunt 10 jaar chartale Euro) en in 2015 (herdenkingsmunt 30 jaar Europese vlag.

    Paul Keres
    Paul Keres (Narva, 7 januari 1916 – Helsinki, 5 juni 1975) was schaakkampioen van Estland in 1934/1935, 1942, 1943, 1945 en 1953.

    Daarnaast was hij kampioen van de USSR in 1947, 1950 en 1951.

    Paul Keres is in Estland een nationale held. In 2002, 27 jaar na zijn dood, werd Paul Keres in Estland nog steeds met grote voorsprong tot de grootste sporter van zijn land gekozen. Verder is er in de hoofdstad van Estland, Tallinn, een Paul Keres-standbeeld en een Paul Keres-museum (tevens locatie van de Tallinner Schaakclub) met een Paul Keres-bibliotheek. In Estland zijn er in diverse steden straten naar hem vernoemd.

    Overige verzamelitems
    Bij de munt zijn ook nog een aantal andere verzamelitems uitgegeven. Zo is er een 2 Euro muntkaart (coincard) zie afbeeldingen hiernaast. Prijs: 10.00 EUR, Oplage: 5000.

    En er is een numismatische brief (afbeelding rechtsboven), die de 2 Euromunt verbindt met de ook op 7 januari uitgegeven nieuwe schaakpostzegel. Over de numismatische brief zijn mij op dit moment geen nadere gegevens bekend.

    En tenslotte dus de schaakpostzegel ter gelegenheid van de 100jarige geboortedag van Paul Keres. Nominale waarde:   0.65, Uitgiftedatum: 07-01-2016, Oplage: 60 000, Ontwerper: Riho Luuse

  • Nieuwe Franse schaakpostzegel in 2013

    Nieuwe Franse schaakpostzegel in 2013

    Na 1966 en 1974 heeft het 39 jaar geduurd totdat weer een Franse schaakpostzegel uitgegeven werd op 6 september 2013.

    De zegel is een onderdeel van onderstaand velletje met meerdere afbeeldingen van het algemeen thema: Art Gothic.

    De titel van de postzegel is:  ‘La valve de miroir’: De achterzijde van de spiegel. Het toont een afbeelding van een gravure uit de renaissance die in het Louvre aanwezig is.

    Spiegels kwamen in de Middeleeuwen (o.a.) voor in de vorm van kleine (juwelen) kistjes die bestonden uit twee deksels (rond, vierkant), die een in elkaar grijpend geheel  vormden, bijeengehouden door b.v.  een pen-/gatverbinding ,riempje, schroefdraad. Bij het openen van het doosje vindt men aan de binnenkant de spiegel.  De buitenkant is altijd gedecoreerd op ten minste één van de zijden. Deze decoraties verbeelden dikwijls hoffelijke of ridderlijke taferelen.  Aangezien in die tijd een spiegel altijd een luxe voorwerp was zijn de decoraties dikwijls van grote artistieke schoonheid, vervaardigd uit meerdere materialen, in het bijzonder: ivoor, hout en edelmetaal.

    De vier mooiste exemplaren, waarvan de getoonde er één van is, komen waarschijnlijk uit hetzelfde Parijse atelier en misschien wel  van dezelfde graveur.  Het verfijnde contrast en de afgeronde delen doen denken  aan illustraties van Maitre Honoré  (schilder, decorateur in het laatste kwart van de 13 eeuw) en aan de standbeelden voor Philip IV in de collegiale kerk in Poissy.

    De drie andere exemplaren bevinden zich in  The Cleveland Museum of Art,  Victoria and Albert museum in Londen  en in de St. Ursula kerk in Keulen. 

    Een gebeurtenis uit de hoffelijke literatuur.

    Het schaakspel  symboliseerde in de Middeleeuwen zowel liefde als oorlog en de tweestrijd wordt in veel  romances in die periode genoemd . De illustratie op de spiegeldeksel , geflankeerd door vier fabelachtige monsters, kan een gebeurtenis zijn uit het verhaal van Tristan en Isolde  wanneer ze,  voordat ze de toverdrank  drinken die maakt dat ze voor eeuwig verliefd op elkaar zijn, schaken op de boot die ze naar Koning Mark brengt.  Het kan ook een gedeelte zijn uit het heldendicht van Huon de Bordeaux, die schaakt met de dochter van een Saracen-admiraal; wanneer Huon verliest zal hij onthoofd worden en wanneer hij wint  krijgt hij zijn mooie tegenstander en een geldbedrag.  

    Een allegorie op de hoffelijke liefde.

    Gothische spiegeldeksels die twee geliefden afbeelden, worden vaak getypeerd als een conversatie of een jachttafereel, het motief van schaakspelers behoort bij dit genre.  Schaken, als een intellectueel veeleisend strategisch spel, symboliseert hoffelijke liefde bepaald door nauwkeurige regels, in tegenstelling tot het dobbelen dat model staat voor grove losbandigheid.

    Michael Camille geeft aan dat er suggestieve sexuele elementen in de afbeelding verwerkt zijn. De  bediende van de man houdt een roofvogel vast (zinspeling: prooi) en de bediende van de vrouw houdt een kroon  vast en is een zinspeling  op het kronen van de geliefden in  een toekomstige huwelijk.   De man staat op het punt om zijn tegenstander ‘schaakmat ‘ te zetten (veroveren) en slaat zijn linkerbeen over zijn rechter in afwachting en grijpt de tentstok vast (fallisch symbool). De jurk van de vrouw is zodanig weergegeven dat dit haar vrouwelijke vormen benadrukt. Ook vormen de omhangende gordijnen een toespeling op het (huwelijks)bed. 

  • zegel van Godfried Bomans met schaaktekst

    zegel van Godfried Bomans met schaaktekst

    Op 21 mei 2013 wordt er een postzegelvel gewijd aan 5 bekende schrijvers uitgegeven.
    Die vijf bekende schrijvers zijn Louis Couperus, Simon Carmiggelt, Godfried Bomans, Adriaan Roland Holst en Gerrit Kouwenaar. Het velletje kost € 5,40 en is vanaf 21 mei te koop in alle Bruna-vestigingen.


    Onder de postzegel van Godfried Bomans bevindt zich een tekstzegel eronder met daarop de volgende tekst:
    ‘Meester’, zo ving ik aan, ‘hoe kwaamt ge tot de beoefening van het schaakspel?’
    ‘Door den parketvloer van mijn vader’, antwoordde de wereldkampioen.
    Wat zegt ge meester?’, vroeg ik ontsteld.
    ‘Door den parketvloer mijns vaders’, herhaalde Euwe, ‘op de ruiten hiervan bouwde ik mijn eerste theorieën.’

     Uit Pf6-e4, Deel 7 van de werken van Godfried Bomans, ca 1937 

    Zie ook Nederlandse ‘Schaakpostzegel’ ter ere van Godfried Bomans