In nummer 57 van de Schaakkoerier onder meer de volgende onderwerpen:
Na het uitvallen van het EK in Groningen kon de najaarscontactdag gered worden door op 29 december uit te wijken naar Lisse. Uiteraard was de opkomst gegeven de situatie (eind december i.p.v. oktober/november) en de late verplaatsing van Groningen naar Lisse wat minder dan anders, maar met ca. 25 man toch nog wel bevredigend. (Overigens waren alle details over het niet doorgaan van het EK in Groningen, alsmede de verplaatsing naar Lisse reeds vroegtijdig op deze site te lezen, maar (te) weinig mensen hebben zich ook het bestaan van deze informatiebron gerealiseerd.)
De dag werd nu dus gehouden in Lisse in dezelfde grote ruime zaal waar we eerder ca. 2 jaar geleden ook reeds onze contactdag hielden. Goed te bereiken met auto en bus en met ruim voldoende parkeergelegenheid om zonder moeite je auto te kunnen parkeren.
Tot onze pech ging ook nog eens de geplande tentoonstelling “Schaken en reclame” (uitvoerig beschreven in Schaakkoerier nummer 56)) niet door, doordat Johan Buijsman zich op het laatste moment ziek moest melden. Mogelijk houden we deze tentoonstelling nog tegoed!
Wel was er een andere tentoonstelling; Theo Huijzer verblijde ons met een tentoonstelling bestaande uit ca. 30 à 40 A3-vellen met daarop vooral krantenknipsel aangaande de lange carrière van Dr. Max Euwe. Een waardige afsluiting van het Euwe-jaar 2001. Theo bedankt hiervoor! En we zullen m.i. deze tentoonstelling zeker nogmaals op een andere locatie gebruiken.
Verder lag er zoveel te koop en te ruil dat een ieder eigenlijk tijd te kort kwam ( want het was gezellig in deze tijd tussen kerst en nieuwjaar en er werd dus vooral ook nogal wat bijgekletst) en er was nog het één en ander aan aanloop van de bridgers die in de aanpalende zaal een bridgedrive hielden en zich bij het zien van de diverse veiling—items commentaar gaven in de trant van “ik wist niet dat er zoveel te verzamelen schaakmateriaal bestond, wij bridgers hebben dat niet zo!” En er was dus een geslaagde veiling, bestaande uit circa 180 kavels, waarop ook door de niet aanwezige leden het nodige schriftelijk geboden was.
Het traditionele snelschaken tenslotte werd gewonnen door Henk Albers, voor Ben van de Berg, Rob Bijpost, Hans Blokland, Ger Dekker en van der Kooij.
Noteert u overigens maar alvast de komende contactdagen in uw agenda:
– zaterdag 13 april 2002 te Bussum
– zaterdag 5 oktober 2002 te Krimpen a/d IJssel (jubileum van de plaatselijke schaakclub)
– zaterdag 26 april 2003 te Naaldwijk (eveneens jubileum van de plaatselijke schaakclub.)
In nummer 56 van de Schaakkoerier onder meer de volgende onderwerpen:
In nummer 55 van de Schaakkoerier onder meer de volgende onderwerpen:
In nummer 54 van de Schaakkoerier onder meer de volgende onderwerpen:
door Henk Alberts
Voor het derde jaar op rij vond de verzamelaarsbijeenkomst van onze Duitse zustervereniging, de GSM (Gemeinschaft der Schach Motivsammler) in Limbach (in Westerwald) plaats. En ook dit jaar traditioneel in het weekend van Hemelvaart. Maar liefst vijf mensen uit Nederland kwamen naar dit Sammlertreffen in Duitsland: Ger Dekker, Jan Rebel, Nico van der Plas, Rob Bijpost en Henk Alberts. De laatste vier reisden zelfs samen met één auto. Helaas konden vaste Nederlandse bezoekers zoals Godfried Couwenbergh en Jan Kopenaal dit jaar niet aanwezig zijn..
Bij aankomst op donderdag was het een reünie met oude en nieuwe bekenden, de eerste wandeling langs de markt met versierde schaakstukken, en natuurlijk het eerste Duitse biertje. ’s Avonds was er tijd voor wat geklets, een potje kaartspelen en een partijtje snelschaak onderling. Karl-Heinz (Podzielny) vertelde de laatste grap, en als je geluk had, liet Alexander (Lehmkuhl) zijn laatste schaakprobleem zien.
Op vrijdag is het echt het Sammlertreffen. Er wordt de hele dag door volop gekocht, verkocht en geruild, en iedereen deelt de nieuwste informatie. Een van de nieuwe items die vandaag wordt onthuld, is de catalogus over schaak- randgebieden “Chess Border Regions” van Neboisa Illjin. Deze wordt in grot aantallen verkocht. De sfeer is ontspannen en we genieten zelfs van een biertje buiten in de zon.
Op vrijdagavond vindt het traditionele blitzschaaktoernooi plaats; maar liefst 14 deelnemers, waaronder twee schaakmeesters, onder leiding van scheidsrechter Karl-Heinz (Podzielny). Een felbevochten toernooi met een uniek (doorschuif)systeem, dat ik nog nooit in Nederland heb gezien, maar dat de indeling per ronde overbodig maakt.
Op zaterdagmorgen worden de laatste koop- en verkooptransacties afgerond. Daarna vindt de jaarlijkse algemene vergadering plaats in een zeer informele setting; Herbert Roeder, Karl-Heinz Podzielny en Arnold Velden worden herkozen. De vereniging zorgt voor koffie en gebak (omdat er geld over was, aangezien er dit jaar geen busreis was). En er wordt ook besloten dat de Henninger-catalogus dit jaar weer zal verschijnen (maar alleen met postzegels uit de “niet-Cinderella-landen”).
Na een hartelijk afscheid gaat iedereen tevreden naar huis.
We zien elkaar weer in Leipzig in mei 2002, waar het GSM Sammlertreffen 2002 plaatsvindt van 7 tot en met 11 mei. Dit valt samen met een groot jubileumfeest van de Duitse Schaakfederatie in Leipzig van 2 tot en met 11 mei 2002.
Enkele foto’s van het GSM Sammlertreffen in Limbach 2001:
Machgielis (Max Euwe) werd op 20 mei 1901 geboren in de Watergraafsmeer in Amsterdam aan de Ringdijk 45.
Op de lagere school ontdekte hij dat hij goed kon schaken, een spel dat hij van zijn moeder leerde. Maar in zijn jeugd jaren speelde hij nog liever voetbal dan schaken. In de straat richtte hij een straatvoetbal vereniging op met als contributie fl. 0,10.
Als achtjarige werd hij lid van de Schaak en Damclub SDC en op tienjarige leeftijd speelde hij zijn eerste toernooi in café “De Ruijter in Amsterdam.
Toen hij 12 jaar oud was werd hij lid van de elitaire Amsterdamsche schaakclub in hotel de roode Leeuw op het Rokin in Amsterdam. Daar maakte hij voor het eerst kennis met de internationale grootmeesters. Zo ontmoete hij Reti, Tartakower, Tarrasch en Maroczy, die allen graag naar Amsterdam kwamen om een simultaan te spelen. Vooral van Maroczy leerde Euwe veel. Ook speelde hij hier simultaan tegen toenmalig wereldkampioen Lasker die hem na afloop complimenten aan hem gaf voor zijn sterke spel.
Ondertussen was Euwe een knappe leerling en hij ging na de middelbare school wiskunde studeren aan de Gemeentelijke universiteit in Amsterdam, alwaar hij als beste met een cum laude afstudeerde en promoveerde tot hoogleraar. Echter Max Euwe bleef een gewone man en werd leraar wiskunde, eerst in Rotterdam later aan het meisjes Lyceum aan de Vinkleskade in Amsterdam.
Ondertussen groeide dr. Max Euwe ook uit van schaakmeester tot grootmeester.
In 1921 werd hij voor het eerst Nederlands Kampioen en bleef dat tot 1935.
In 1928 werd hij in de Haagse Ridderzaal voor het eerst amateur wereldkampioen schaken.
Op een avond in januari 1934 ontmoette Max Euwe zijn vriend en schaakmeester Hans Kmoch. Deze wist hem te overtuigen dat hij sterk genoeg was om Alexander Aljechin de toenmalige wereldkampioen uit te dagen voor een match om de wereldtitel in 1935. In eerdere toernooien hadden ze elkaar wel eens ontmoet maar nog nooit had Max Euwe gewonnen. In 1927 verloor Euwe met slecht 1 punt in een wedstrijd van 10 partijen.
Een gedegen voorbereiding waarbij Euwe als eerste in de wereld begint met het aanleggen van een openingsbibliotheek over de tegenstander volgt.
En de inspanning wordt beloond; op 15 december 1935 was na 80 dagen, 30 partijen en 13 steden de historische overwinning een feit en werd Max Euwe uitgeroepen tot wereldkampioen.. Deze overwinning in tijde van recessie in Nederland leverde een hip op voor de Nederlandse schaaksport. Tienduizenden mensen werden door deze match lid van de Nederlandse Schaakbond NSB die daardoor het predikaat ‘Koninklijke’ kreeg.
Helaas moest Euwe twee jaar later in 1937 tijdens een revanchematch zijn titel aan dezelfde Aljechin weer inleveren.
Ondertussen blijft Euwe lesgeven als wiskundeleraar en speelt hij de wedstrijden in de schoolvakanties en in onbetaalde verloven.
Daarnaast gaat Euwe tientallen boeken schrijven voor verschillende doelgroepen over de schaaksport. De bekendste die nog steeds over de hele wereld verkocht wordt is “Oom Jan leert zijn neefje schaken”; in een kinderverhaal leert een jongetje al spelenderwijs van zijn oom schaken.
Na de dood van Aljechin als wereldkampioen in 1946, wordt Euwe, als laatst levende wereldkampioen, voorgedragen voor de wereldtitel. Euwe weigert en stelt een groot internationaal toernooi voor met als prijs de wereldtitel. Botwinnik won dit toernooi, in 1948 te Den Haag/Moskou, en was de nieuwe wereldkampioen.
Tot ver na zijn pensioen blijft Euwe actief in de schaaksport, als actief schaker en van 1970 (op 69 jarige leeftijd) tot 1980 president van de Fide de wereld schaakbond.
Op 18 november 1981 op 80 jarige leeftijd is deze bijzondere schaakheld van ons heen gegaan.
Machgielis (Max) Euwe
*20 mei 1901 (Amsterdam, Watergraafsmeer)
+26 november 1981 (Amsterdam, Buitenveldert)
SUMMIERE SCHETS SCHAAKLOOPBAAN
| 1905 | Leert het schaken van zijn moeder |
| 1911 | Speelt zijn eerste toernooi |
| 1917 | Wint groep C van de Bondswedstrijden en promoveert daarmee naar de hoofdklasse |
| 1921 | Nederland kampioen |
| 1924 | Richt samen met Alexander Rueb, Pierre Vincent, Ion Gudju e.a. in Parijs de Wereldschaakbond FIDE op |
| 1926/27 | Eerste tweekamp met Aljechin (minimale nederlaag voor Euwe) |
| 1928 | Behaalt de titel Amateur Wereldkampioen in Den Haag |
| 1929 | Nederlands kampioen |
| 1933 | Idem |
| 1935 | Wereldkampioen na winst op Aljechin |
| 1938 | Nederlands kampioen |
| 1939 | Idem |
| 1942 | Idem |
| 1947 | Idem |
| 1948 | Idem |
| 1950 | Idem |
| 1952 | Idem |
| 1955/58 | Idem |
| 1970 | Wordt in Siegen gekozen tot President van de FIDE |
| 1972 | ‘redt’ de match Spasski-Fischer om het Wereldkampioenschap te Reykjavik |
| 1978 | Treedt te Buenos Aires af als FIDE-President. Bij zijn aantreden waren er 70, nu 120 landen lid van de FIDE. |
| 1978 | Benoemd tot Erepresident van de FIDE |
Overzicht met dank aan het Max Euwe Centrum (MEC)
SUMMIERE SCHETS MAATSCHAPPELIJKE LOOPBAAN
| 1923 | Cum laude doctorandus in de wiskunde |
| 1924 | Leraar wiskunde in Winterswijk |
| 1924-1926 | Idem in Rotterdam |
| 1926 | Aan de UvA cum laude gepromoveerd tot doctor in de wis- en natuurkunde |
| 1926 | Huwelijk met Caro Bergman Uit dit huwelijk drie dochters |
| 1926-1940 | Leraar wiskunde aan het Amsterdams Meisjeslyceum |
| 1940-1945 | Directeur van Van Amerongen, een warenhuisketen in voedingsmiddelen. (Euwe wist voedseltransporten t.b.v. de ondergrondse beweging in Amsterdam te verzorgen.) |
| 1945-1956 | Leraar wiskunde |
| 1956-1959 | Wetenschappelijk adviseur bij Remington Rand (computerafdeling) |
| 1959-1965 | Directeur Studiecentrum Automatische Dataverwerking |
| 1961-1963 | Voorzitter van de Euratom Commissie (onderzoek naar de mogelijkheden om schaakprogramma’s voor een computer te schrijven.) |
| 1964 | Euwe wordt als eerste in Nederland benoemd tot hoogleraar in de informatica (leeropdracht: De Methodologie van de Automatische Dataverwerking) |
| 1964 | Buitengewoon hoogleraar aan de Economische Hogeschool van Rotterdam (Erasmus). Gewoon hoogleraar aan de Katholieke Hogeschool van Tilburg (KU Brabant) |
| 1970-1971 | Op verzoek van de commissie van de EG bezoekt Euwe een aantal universiteiten in de lidstaten om de leergang in de informatica aan deze instituten te bestuderen |
| 1971 | Emeritus hoogleraar (exaugurale rede over ‘De computer en de Ethiek’) |
| 1976 | Professor in de Cybernetica aan de Universiteit van Mantenach in Luxemburg |
Overzicht met dank aan het Max Euwe Centrum (MEC)
Herdenkingstegel Dr. Max Euwe wereldkampioen Schaken 1935.
(Deze tegel werd geveild op de veiling van de Motiefgroep Schaken van 21 april 2001 (onder nummer 9.)).
Herdenkingsbordje Dr. Max Euwe 1935 wereldkampioen Schaken 1935.
Sigarettenkaart uit 1936 (Ogden) met de wereldkampioen Dr. Max Euwe
(Deze sigarettenkaart werd geveild op de veiling van de Motiefgroep Schaken van 21 april 2001 (onder nummer 12.)).
Briefpapier van het toernooi Groningen 1946.
Op het briefpapier een aantal schaakstempels en de handtekeningen van alle spelers en van wedstrijdleider Hans Kmoch. Euwe werd op dit toernooi 2e achter Botwinnik en zijn handtekening is te zien rechts onder de meest linkse schaakstempel van de onderste rij schaakstempels.
Margarinekaart uitgegeven door Blue Band in 1953.
Tekst op de kaart:
79. Aljechin(links) en dr. M. Euwe tijdens hun tweekamp om het wereldkampioenschap
Dit is een van de 150 prachtige kleurenfoto’s die horen in het Blue Band Sportboek
40 SPORTEN EN SPELEN IN WOORD EN BEELD
Hierin vindt U boeiende artikelen over zeer belangwekkende onderwerpen betreffende sport en spel. Hoe dit fraaie werk in Uw bezit kan komen? Schrijf een briefkaart aan de administratie van het Blue Band Sportboek, postbus 898, Rotterdam, en vraag om de gratis eerste aflevering. Plak, behalve een postzegel van 7 cent voor frankering, een postzegel van 15 cent extra voor porto en administratiekosten.
Alle kleurenfoto’s worden gratis verstrekt bij Blue Band, de margarine die anders smaakt, oneindig veel beter.
(Deze margarinekaart werd geveild op de veiling van de Motiefgroep Schaken van 21 april 2001 (onder nummer 13.)).
Medaille Max Euwe 75 jaar (voor- en achterzijde)
Deze medaille Max Euwe 75 jaar werd uitgegeven bij het I.B.M. schaaktoernooi, Amsterdam 1976
(Deze medaille werd geveild op de veiling van de Motiefgroep Schaken van 21 april 2001 (onder nummer 10.)).
Euwe heeft niet alleen zelf boeken geschreven; er verschenen natuurlijk ook de nodige boeken over Euwe en over zijn (talrijke) partijen. Alleen al over de 2 matches om het Wereldkampioenschap, alsmede over zijn match met Keres in 1940 verschenen in totaal 9 Nederlandse en 19 buitenlandse matchboeken.
Daarnaast schreven auteurs als Kmoch, Tartakower, Richter, Teschner, Reinfeld, Brensa, Naber, Aragao, Buschke en Wildhagen speciale boeken over Euwe en over zijn partijen. Vaak staat er dan ten aanzien van de partijen in het boek de vermelding; met analyses van Dr. Max Euwe zelf.
En dan hebben we het tot nu toe alleen nog maar over Euwe als (actief) schaker. Want zeker in zijn functie als President van de FIDE, en met name ten aanzien van zijn (cruciale) rol rond de match om het wereldkampioenschap tussen Spasski en Fischer, Reykjavik 1972 is er in kranten en boeken ook nog zeer veel over Euwe geschreven. (En over de match in Reykjavik alleen al zijn er wereldwijd zo’n 125 toernooiboeken volgeschreven.)
Op de volgende pagina’s volgt een kleine bloemlezing van boeken die over Dr. Max Euwe geschreven zijn.
Zooals ik het zag, de fraaiste partijen van de match Dr. Euwe – Dr. Aljechin om het wereldkampioenschap schaken, 3 october – 15 december 1935.
Bewerkt door Dr. S.G.Tartakower.
In 1935 verzorgde Dr. S.G. Tartakower in de De Telegraaf het dagelijkse commentaar met uitgebreide analyses bij de match Euwe – Aljechin. Deze krantenknipsel werden in 1976 opnieuw gebundeld en heruitgegeven.
Aljechin-Euwe Wettkampf um die schachweltmeisterschaft 1935
Over de in Nederland gehouden en door Euwe gewonnen match om het Wereldkampioenschap schaken 1935 werden in binnen en buitenland de nodige matchboeken geschreven. Hierboven een Duits voorbeeld van W. Kübel.
Max Euwe, biografie van een wereldkampioen door Alexander Münninghoff / Max Euwe -analyses – m.m.v. Jules Welling.
De Euwebiografie, uitgegeven in 1976 met een biografisch gedeelte van rond de 150 pagina’s en 270 grotendeels door Euwe zelf (in de loop der tijd) geanalyseerde partijen.
Avro Schaaktweekamp 1975 Euwe – Sosonko
Op 27 en 28 november 1975 speelde de toen reeds 74-jaar oude Dr. Max Euwe nog een tweekamp, bestaande uit 2 partijen tegen Genna Sosonko (die ter elfder uren inviel, toen Jan Timman zijn vader vlak voor de tweekamp overleed).
In het boek van de tweekamp door verschillende schrijvers een keur aan artikelen over de vele aspecten van het rijke schaakleven van Dr. Max Euwe (en over Timman en Sosonko.).
EUWE ALS SCHRIJVER
Als er één man op de wereld is geweest die veel schaakboeken het licht heeft doen zien, dan is het wel Dr. Max Euwe. En welke Nederlandse schaker werd er niet groot gebracht – en zo is het nog steeds – met de leerboeken van Euwe. En datzelfde geldt overigens niet alleen voor de Nederlandse schakers, want de (leer)boeken van Euwe zijn in de loop der tijd werkelijk over de hele wereld vertaald.
Hierbij moet natuurlijk ook niet vergeten worden dat Dr. Max Euwe naast een hele sterke schaker ook nog eens leraar was; dit vertaald zich dan ook in de ijzersterke didactische aanpak die in zijn leerboeken terug te vinden is.
En ook moet opgemerkt worden, dat Euwe absoluut – wat we nu zouden noemen – een workaholic was; anders zou dit enorme oeuvre nooit tot stand hebben kunnen komen.
Maar zelfs een Euwe was niet in staat om te voldoen aan de ongekende vraag aan zijn schaakboeken. Een behoorlijk aantal van zijn titels is dan voor een belangrijk deel geschreven met of door co-auteurs als den Hertog, van Loon, Kmoch, Maroczy, Flohr, Hooper, Meiden, Pirc, Richter, Eggink, Kramer, Mühring, Prins, Spaak en anderen.
Hieronder volgt een (zeer) kleine bloemlezing van door Dr. Max Euwe geschreven boeken.
Praktische Schaaklessen
De 1e druk van Praktische Schaaklessen verscheen in 1902/1903 en bestond uit 3 deeltjes geschreven door H.J. den Hertog. Bij de 4e (ongewijzigde) druk werd pas voor de eerste keer de naam van Dr. Max Euwe als co-auteur toegevoegd. Pas later werden er door Euwe wijzigingen aangebracht en werd het aantal deeltjes door hem uitgebreid.
Oom Jan leert zijn neefje schaken
Dit boek werd voor het eerst uitgegeven in het najaar van 1935 ten tijden van de match Aljechin – Euwe. Doel van het boek was het ondersteunen en stimuleren van het vak schaken op school (sos). Het boek bevatte dan ook naast het verhaal een handleiding hoe zelf een schaakbord en stukken te maken.
Vrijwel zeker is de auteur van het boek Albert van Loon en leende Euwe (slechts) zij naam hieraan met als hogere doel het propageren van het schaken in Nederland.
Dr. Max Euwe: Mijn beste schaakpartijen 1920 -1937
Net als vele van zijn mede schakers (wereldkampioenen) ontkwam Dr. Max Euwe niet aan een boek Mijn beste schaakpartijen. Ook dit boek werd vertaald in vele talen; bovenstaand de Engelse versie.
Het Eindspel, No 5 Stukken tegen Stukken II
Theorie der Schach-Eröffnungen, Teil VIII Französisch / Caro-Kann
De grote sterkte van Dr. Max Euwe waren natuurlijk zijn leerboeken; de vele boeken over opening, middenspel of eindspel, die vaak werden uitgegeven op ‘een soort goedkoop krantenpapier’ en daarmee goedkoop konden blijven en dus bereikbaar voor een groot publiek. Dit alles zoals Euwe zou zeggen ’ter promotie van het schaakspel.’ Bovenstaand twee voorbeelden van dergelijke boeken.
Oordeel en Plan
Oordeel en Plan, dat op het gebied van schaakboeken gezien wordt als Euwe z’n meesterwerk, werd voor het eerst uitgegeven in 1952 en werd, zoals vele van Euwe zijn leerboeken, later vertaald over de gehele wereld.
De basis voor het boek werd gelegd in 1949, de periode dat Dr. Max Euwe een tijdlang full-time schaakprofessional was en delen van het boek verschenen in die periode in het tijdschrift “Schaakmat”.
Meester tegen Amateur
Samen met de Amerikaan Walter Meiden gaf Euwe de drie delen “Meester tegen amateur’, ‘Amateur wordt Meester’ en ‘Meester tegen meester’ uit. Uitgangspunt van elk van deze delen is om aan de hand van zo’n 25 uitvoerig becommentarieerde partijen van bijvoorbeeld meester tegen amateur de lezers (amateurs) te leren hoe men onvolkomenheden van de tegenstander herken en vervolgens benut.
Avro schaaktoernooi 1973
Ook in 1973 nog, Euwe is dan 72 jaar oud en ook nog eens President van de wereldschakkbond de FIDE, komen er nog steeds boeken van de hand van Dr. Max Euwe uit. Bijzonder is het matchboek van het Avroschaaktoernooi 1973 met niet alleen het toernooi van 1973, maar ook per ronde een korte terugblik op het toernooi van 1938 (1/2 Keres en Fine, 3. Botwinnik, 4/6 Euwe, Aljechin, Reshevsky, 7. Capablanca, 8. Flohr).