Zug um Zug, Schach – Gesellschaft – Politik tentoonstelling in Bonn
Van 1. November 2006 t/m 11. Februari 2007 vindt er een schaaktentoonstelling, getiteld Zug um Zug plaats in het Haus der Geschichte der Bundesrepublik Deutschland in Bonn.
Onderwerp van de tentoonstelling is de samenhang tussen schaken en (wereld)politiek. Bij de tentoonstelling verschijnt een catalogus (zie afbeelding hierboven).
Bovenstaande was de titel van een artikel in het Eindhovens dagblad. Dit artikel ging over het 12e Nederlands Rapid Kampioenschap voor de jeugd, welk toernooi op zaterdag 21 oktober in de gebouwen van de TU Eindhoven georganiseerd werd. En de najaarscontactdag van de Motiefgroep Schaken vond plaats bij dit Nederlands Rapid Kampioenschap voor de Jeugd. Bijgaande tekst weer uit het Eindhovens dagblad:
“EINDHOVEN – Afgelopen zaterdag vond in het auditorium van de TU/e het jaarlijkse Nederlands Rapidkampioenschap voor de jeugd plaats. Dit jaar was het voor het eerst een open toernooi en daarom waren er ook schakers uit België en Duitsland.
Zo’n vijfhonderd deelnemers in de leeftijd van acht tot twintig jaar hebben in lange rijen gezwoegd in de hoop een prijs te bemachtigen, of zelfs een deelnameticket voor het wereldkampioenschap in Parijs. Er waren opvallend meer jongens dan meisjes. „Uit onderzoek is gebleken dat meisjes eerder afhaken, want hun interessegebied is veel breder“, zo gaf de wedstrijdleiding als verklaring. „Jongens houden hun aandacht vaker bij één ding.“
Gelijktijdig met de Nederlandse kampioenschappen vond er ook een contactdag van de landelijke Motiefgroep Schaken plaats. Allerlei verzamelitems rondom schaken uit de hele wereld werden geruild, gekocht en verkocht. Bovendien werden 180 schaakonderwerpen geveild. De opbrengst gaat naar de vereniging. Joris Leyten, bestuurslid van Motiefgroep Schaken, legt uit wat er zo leuk is aan schaken en verzamelen: „Schaken is een wereldsport, maar in elk land komt het anders tot uiting. De cultuur van een land zie je terug in de verzamelitems. Dat maakt het zo leuk.“ Joris wijst naar de tafel achter hem waarop allerlei spulletjes liggen: bierviltjes, cola blikjes, parfumflesjes, cd’s en postzegels. Ze hebben allemaal één ding gemeen: schaken.”
Op 21 oktober was de Motiefgroep Schaken namelijk met haar najaarscontactdag namelijk te gast bij het 12e Nederlands Rapid Kampioenschap voor de jeugd, georganiseerd door de Stichting Bevordering Schaaksport Brabant. Dit toernooi is één van de grootste jeugdtoernooien in Nederland.
We zaten in een vleugel van het gebouw van de TU Eindhoven, waar ook “Schaakkunst” met Geert van Tongeren en Margreet Wevers, alsmede “Schaken met allure” van Hans Buikema met zijn zelfgemaakte schaaktafels zaten.
Helaas zat de zaal een beetje decentraal, zodat de aanloop van de jeugdschakers en hun ouders en begeleiders toch wat tegenviel; velen zullen de zaal nooit gevonden hebben, reden ook waarom “Schaakkunst” eind van de dag toch maar naar de centrale hal verhuisde.
De opkomst was misschien wat minder dan normaal – en hier zal mogelijk ook de datum in de herfstvakantie aan bijgedragen hebben – maar de thuisblijvers hadden beslist ongelijk. Omdat we te gast waren bij een jeugdtoernooi en daar wat wilden toevoegen, waren aan deze contactdag nog een aantal elementen rond het thema Schaken en strips toegevoegd.
Zo werd er de gehele dag door een door Joris Leyten samengestelde diapresentatie over schaken en strips vertoond, en zo waren er A3-platen van schaakstrips te zien. En uiteraard waren er op de verschillende tafels (en in de veiling) de nodige schaakstrips te koop.
Tijdens de veiling was er nog een vermakelijke gebeurtenis, toen een toeschouwer naar voren stapte omdat hij ook nog wat wou aanbieden. Veilingmeester Nico van der Plas loste dit soepel op en Hans Kok werd uiteindelijk de trotse bezitter van een ‘antieke’ schaakasbak.
Verder was er weer de gebruikelijke gelegenheid tot kopen en verkopen van niet alleen postzegels en ansichtkaarten, doch ook de meest uiteenlopende schaakcuriosa, en was er de gelegenheid tot het onder elkaar uitwisselen van allerlei nieuwe wetenswaardigheden.
En verder waren er voor de aanwezigen nog wat gratis folders van de onlangs uitgegeven Luxemburgse schaakzegel. Al met al weer een geslaagde contactdag.
De datum voor de volgend contactdag is ook reeds bekend en zal plaatsvinden op zondag 11 maart 2007 in D’n Bogerd in Druten. Dit is namelijk tijdens de opening van een nieuwe Schaakkunstexpositie (www.schaakkunst.nl).
Op zaterdag 30 september 2006 vond in Differdange, Luxemburg de 11e Benefralux plaats. Datum en land waren niet willekeurig gekozen, immers op dinsdag 26 september werd in Luxemburg een schaakzegel uitgegeven ter gelegenheid van het 75-jarige bestaan van de Luxemburgse Schaakfederatie.
De dag was goed georganiseerd in Differdange-Obercorn in het Centre Marcel Noppeney. Daarbij was de dag goed bezocht met deelnemers uit België, Nederland, Frankrijk, Luxemburg, Duitsland en zelfs Italië. Nederland was hierbij vertegenwoordigd door Hela van der Plas, Truusje Couwenbergh, Nico van der Plas, Godfried Couwenbergh alsmede door ondergetekende Henk Alberts. En de goede opkomst was niet ten onrechte, want naast de gebruikelijke mogelijkheid tot ruilen, kopen, verkopen en het uitwisselen van kennis en nieuwtjes, was er een niet onaardige tentoonstelling van de hand van Paul Goerens (e.a.) met thema’s als schaken en dieren, de schaakstukken, de loop der stukken, wereldkampioenen schaak, schaakolympiades en nog veel meer.
Ook was er de veiling met een nogal verassende veilingmeester. Want omdat de plaatselijke veilingmeester slecht bij stem was (ja ja) trad onze eigen Nico van der Plas – in onvervalst Frans – als plaatselijke veilingmeester op.
En er waren ook de nodige bijzondere uitgaven te noteren:
1. de Luxemburgse schaakpostzegel 2. ansichtkaart Benefralux XI, Differdange/Luxembourg, 30 septembre 2006 (Luxemburgse Post meng.post.lu) 3. enveloppe Federation Luxembourgeoise des Échecs, 75e Anniversaire 1931-2006 4. ansichtkaart Jeu d’echecs (Luxemburgse schaakbond) 5. ontwerp ansichtkaart Benefralux XI, Differdange/Luxembourg, 30 septembre 2006 (afgekeurd door de Luxemburgse Post, want met afbeeldingen van Philidor-munt en telefoonkaart Delft, waarover men het copyright niet bezat) meng.post.lu)
Daarnaast kregen alle aanwezigen een geplastificeerd blad met daarop ondermeer de Luxemburgse zegel met eerste dagstempel en logo en stempel van Marostica 2006 kado.
Na afloop werd het nog een gezellige avond met – tot in de late uurtjes – een diner in Hôtel Petit Casino. (Welke maaltijd wat later begon omdat een van de deelnemers eerst nog even voor het Luxemburgs teamkampioenschap (10 teams) dat ook dit weekend gespeeld werd, moest spelen.)
Tot slot verzorgde Nico van der Plas, samen met de Luxemburger François Riva nog de verzending van Schaakkoerier 84 – met het special eerste dagstempel – uit Luxemburg. Waarvoor dank.
In 2007 vind de Benefralux in Frankrijk plaatst. Plaats, datum en locatie zijn nog niet bekend, doch er wordt door de Fransen hardop over Metz gesproken. En in 2008 is de Benefralux in België. Pakt u maar alvast uw agenda; 20 september 2008 te Deurne (Antwerpen.) Dit ter gelegenheid van het jubileum aldaar. Mogelijk komt er dan ook een Belgische zegel uit.
Luxemburg uitgifte schaakzegel:“75th anniversary of the Luxembourg Chess Federation (FLDE)”
Op 26 september 2006 komt er in Luxemburg een serie van 2 herdenkingszegels uit.
De eerste zegel (waarde 0,90 €) herdenkt het 75-jarige bestaan van de Luxemburgse schaakfederatie F.L.D.E, Fédération Luxembourgeoise des Echecs.
De twede zegel (waarde 0,50 €) herdenkt het het 150-jarige bestaan van de Luxemburgse State Council”
Prijs van de serie: 1.40 € Layout: Binsfeld Conseils, Luxembourg Grootte: 34 x 34 mm, 10 postzegels per vel.
“75th anniversary of the Luxembourg Chess Federation (FLDE)”
De Luxemburgse schaakfederatie F.L.D.E, Fédération Luxembourgeoise des Echecs werd opgericht op 18 oktober 1931 in Café Philippe in Esch / Alzette door de vertegenwoordigers van een viertal in Luxemburg bestaande schaakverenigingen als de F.L.E. In 1952 werd de naam in F.L.D.E. gewijzigd.
In 1981 werd er reeds een zegel uitgegeven voor het 50-jarige bestaan van de Luxemburgse schaakfederatie F.L.D.E, Fédération Luxembourgeoise des Echecs.(zie zegel hierboven).
Overigens wordt dit jaar 2006, ter gelegenheid van het uitkomend van de herdenkingszegel, de 11e BeNeFraLux op 30 september gehouden in Differdance, Luxemburg.
Tijdens het 49e internationale congres van schaakproblemisten van 29 juli tot 5 augustus in Wageningen vond een bescheiden expositie plaats op 2 augustus van ansichtkaarten en advertenties met afbeeldingen van schaakproblemen. Items van secretaris Godfried Couwenbergh en ondergetekende waren ter bezichtiging uitgestald.
Tegelijkertijd werden ook een aantal historische eigendommen van de Nederlandse bond van schaakprobleemvrienden, voornamelijk foto-albums van schaakproblemisten en een aantal albums met fraai gekalligrafeerde schaakproblemen, geëxposeerd.
De belangstelling was helaas niet overmatig groot, waarschijnlijk omdat de expositie niet voldoende tot het gezelschap was doorgedrongen, maar de bezoekers die wèl langs kwamen waren zonder uitzondering vol bewondering voor de uitgestalde zaken.
In ieder geval was het voor de Motiefgroep een goede zaak zich aldus te presenteren. Bijgaande foto’s zijn door Godfried gemaakt.
Overigens vond het Wereldcongres van schaakproblemisten 5 jaar geleden in 2001 ook in Wageningen in het (WICC) plaats. En ook toen was de Motiefgroep Schaken daarbij aanwezig.
In het CoBrA-museum in Amstelveen vindt tussen 17 juni en 24 september 2006 de tentoonstelling “Speel! De kunst van het spel” plaats. Het betreft hier een reizende tentoonstelling, die eerder in de Akademie der Künste in Berlijn en in het Museum für Gegenwartskunst in Siegen te zien was.
Filosofie van de tentoonstelling is, dat het spel en het speelse onlosmakelijk verbonden zijn met de kunst van onze tijd.
Volgens de begeleidende tekst bestaan er tussen kunst en spel bestaan opvallende parallellen. “Beide staan los van het dagelijkse leven, zijn zelfregulerend, irrationeel en gericht op plezier.”
Op de tentoonstelling ‘Speel! De kunst van het spel’ staan ruim honderd kunstwerken van zo’n veertig kunstenaars, waarbij het schaakspel ruim vertegenwoordigd is. Heel dominerend is bijvoorbeeld het door Roland Stratmann ontworpen ‘Gemengd dubbel’, 2005. Het betreft hier een aan het plafond bevestigd schaakspel met vlaggen.Het spel wordt via Internet tussen een Amerikaan en een Cubaan tegen een Israëliër samen met een Marokkaan.
Kortom voel de symboliek. Van deze partij wordt op internet een verslag bijgehouden op de site van de ICCF, de International Correspondence Chess Federation: zie partij
(De International Correspondence Chess Federation is verder te vinden op www.iccf-webchess.com )
Daarnaast bijvoorbeeld het ca. 1929 door Arnold Schönberg ontworpen ‘Koalitieschaak.’ Dit is een n.a.v. de Eerste Wereldoorlog ontworpen schaakspel met vier partijen. Typisch daarbij vond ik dat niet alle partijen even sterk waren (d.i. evenveel stukken hadden.) Intrigerende vraag is dus welke kleur welk land diende te symboliseren.
Veel werk is er ook van de onder schaakverzamelaars redelijk bekende Marcel Duchamp. (Wiens lijfspreuk was “niet alle kunstenaars zijn schakers, maar alle schakers zijn kunstenaars.).
Van Marcel Duchamp zijn onder meer zijn ‘zakschaakspel’ (een facsimile van het zakschaakspel dat Duchamp altijd bij zich droeg) en een aantal schaak-etsen te zien.
Een andere goed vertegenwoordigde kunstenaar is de Japanse Takako Saito. De filosofie van de kunstenares Takako Saito is het stimuleren van de creativiteit door middel van het spel. Het schaakspel is daarbij een vaak in haar werk terugkerend thema. Van Takako Saito zijn diverse schaakspelen te zien,
waaronder een spel met flesjes en een schaakspel van gelijkvormige blokken, waarbij door het schudden de blokken bepaald kan worden welk stuk bedoeld is (kan helaas niet gespeeld worden.
Voeg bij dit alles nog een komische ping pong tafel, experimenten met speelgoedtreinen, Laurel & Hardy, landje-pik en nog veel meer (schaken) en er ontstaat een meer dan interessante tentoonstelling. Tenslotte is er voor de liefhebbers in de ‘tuin’ nog een openluchtschaakspel opgesteld.
Elke zondag start er op de tentoonstelling om 13.00 uur een rondleiding voor kinderen (alle leeftijden) en om 14.00 uur is er een rondleiding voor volwassenen.
Een beetje achtergrond bij het Museum en de vaste tentoonstelling (op de begane grond) in het Museum:
Het woord CoBrA staat ook voor de afkorting van de Franse namen van de steden: Copenhague, Bruxelles en Amsterdam. Uit deze drie steden kwamen de kunstenaars die in 1948, tijdens een groot internationaal kunstenaarscongres in Parijs, de CoBrA groep oprichtten. Een opgerolde slang (een Cobra) wordt het symbool van de beweging. De oprichters waren belangrijke kunstenaars als Asger Jorn (uit Kopenhagen), Joseph Noiret en Christian Dotremont (uit Brussel) en Constant, Corneille en Karel Appel (uit Amsterdam.) Andere Nederlandse kunstenaars in de beweging waren mensen als Eugène Brands, Lucebert, Anton Rooskens en Theo Wolvecamp.
De CoBrA kunstenaars schilderden direct en spontaan. Net als kinderen wilden zij zonder vooropgezet plan werken en met veel fantasie en kleur. Zij zetten zich af tegen de regels van de kunstacademie en streefden naar een ongedwongen kunst. Ook probeerden zij allerlei materialen uit. Het experiment stond voorop. Het dier zoals een vogel, kat, hond, slang is hun favoriete onderwerp. Fantasiebeesten en fantasiewezens zijn ook zeer geliefd. De CoBrA kunstenaars lieten zich bij het maken van hun afbeeldingen inspireren door mythen, kindertekeningen, volkskunst, de prehistorie, oosterse kalligrafie, primitieve kunst (niet-westerse kunst uit o.a. Afrika en Oceanië) en kunst van geesteszieken.
In de korte tijd van haar bestaan vonden twee grote CoBrA tentoonstellingen plaats: één in 1949 in Amsterdam en één in 1951 te Luik. De expositie in Luik was tevens de laatste manifestatie van CoBrA. De vele meningen raakten verdeeld en men ontmoette elkaar niet meer zoveel als voorheen. Daarna sloeg iedereen zijn eigen weg in.
Adresgegevens: CoBrA museum Sandbergplein 1 Amstelveen
Het museum bevindt zich in het centrum van Amstelveen, vlak bij het busstation en vlak bij de afslag Amstelveen op de A10.
Schaken en kunst tijdens het NK Schaken te Hilversum
Het onlangs opgerichte bedrijfje Schaakkunst.nl van Margreet Wevers uit Velp en Geert van Tongeren uit Druten, heeft haar eerste zetten nog maar net verricht. Het begint er nu echter al op te lijken dat ze de juiste openingszetten hebben gedaan. Een van de eerste activiteiten was een Schaakkunstexpositie in Cultureel Centrum D’n Bogerd te Druten. Blijkbaar was dit een goede en originele openingszet van deze initiatiefnemers, want ze zijn nu gevraagd voor het organiseren van een schaakkunstexpositie tijdens het Nederlands Kampioenschap Schaken te Hilversum.
Geert van Tongeren: “De combinatie schaken en kunst is al eeuwen oud. Er is geen enkele sport, zelfs de voetbalsport niet, die zo veel kunstenaars heeft geïnspireerd dan de schaaksport. Vele honderden jaren geleden zijn er al tekeningen, schilderijen en de meest kunstzinnige beelden en schaakspellen gemaakt en altijd en overal hebben talloze beroepskunstenaars en hobbyisten het schaakspel op kunstzinnige wijze uitgebeeld. Wat ik nou zo mooi vindt is, dat hedendaagse kunstenaars er weer in lijken te slagen, om van dit eeuwenoude thema iets actueels te maken.”
argreet Wevers: “Ondanks het feit dat de mannen in de meerderheid zijn bij het beoefenen van de schaaksport, geldt dit voor de schaakkunst totaal niet. Tijdens deze expositie zijn er prachtige schilderijen te zien van Iris Slock, Karin Miedema, Anna Kool-Troost, Boldriaan en Berry. Onder de (schaak)kunstenaars zijn de Dames duidelijk in de meerderheid. Schaakkunst brengt mannen en vrouwen samen in het tot uiting brengen van hun creativiteit m.b.t. de schaaksport, waarbij de een ervoor kiest om Schaken tot een Kunst te maken en een ander om Schaken in Kunst te verwerken”.
Het Nederlands Kampioenschap schaken wordt gespeeld van 17 tot en met 29 juni in Hilversum in Studio 22,e grootste TV-studio van Nederland, op het Mediapark (zie de toernooisite van het NK).
Dit Nederlands Kampioenschap schaken is het sterkst bezette kampioenschap van deze eeuw. De top 5 zal acte de presence geven.Loek van Wely, de regerend kampioen, zal sterke concurrentie krijgen door de deelname van de beste schakers in Nederland. Niet alleen is het deelnemersveld uitgebreid van 10 naar 12 spelers maar voor het eerst sinds 1998 doet 9-voudig nationaal kampioen Jan Timman (wild card) weer mee in de strijd om de titel. Daarnaast heeft de sterkste schaker van Nederland op rating, Ivan Sokolov, die in 1998 nationaal kampioen was, toegezegd mee te spelen.
Het complete deelnemersveld voor het NK:
1 Ivan Sokolov Lelystad GM 2676 2 Sergei Tiviakov Groningen GM 2669 3 Loek van Wely Tilburg GM 2665 4 Jan Timman Amsterdam GM 2616 5 Friso Nijboer Amsterdam GM 2584 6 Erwin l’Ami Woerden GM 2565 7 Daniel Stellwagen Soest GM 2543 8 Jan Smeets Oegstgeest GM 2535 9 Jan Werle Groningen GM 2529 10 John van der Wiel Voorschoten GM 2511 11 Yge Visser Groningen GM 2480 12 Jeroen Bosch Nijmegen IM 2465
En bij de dames spelen :
1 Zhao Qin Peng Rotterdam GM 2395 2 Tea Lanchava Winschoten IM/WGM 2380 3 Petra Schuurman Eindhoven FM 2258 4 Bianca Muhren Rosmalen WIM 2253 5 Linda Jap Tjoen San Den Haag WIM 2191 6 Mariska Bertholee – de Mie Haarlem WFM 2153 7 Arlette van Weersel Etten Leur 2148 8 Maartje de Jonge Utrecht 2136 9 Pauline van Nies Zoetermeer 2107 10 Biaina Geragousian Leiden 1922
