Motiefgroep Schaken

Auteur: deveuwenl

  • Voorjaarscontactdag 2008, Gouda – verslag –

    Voorjaarscontactdag 2008, Gouda – verslag –

    door Henk Alberts

    Voorjaarscontactdag

    Op zaterdag 12 april hield de Motiefgroep Schaken haar voorjaarscontactdag 2008 met Algemene Ledenvergadering in Gouda. Locatie was het Sportcentrum De Mammoet, dat een mooie grote zaal ter beschikking had gesteld en er was voldoende gratis parkeerruimte nabij. De zaal was voorzien van een bar, waar men de gehele dag drank, broodjes en andere versnaperingen kon kopen.

    De contactdag had ook dit keer het bekende recept met een lezing, de veiling, en het snelschaaktoernooi. Bovendien uiteraard verder gelegenheid tot ruilen, kopen/verkopen en het weerzien van verzamel vrienden.

    Spassky – Fischer parafernalia

    Verder lag de gehele dag ter inzage een map boordevol met uitgiften verschenen bij de match Spassky-Fischer, Reykjavik 1972 van Godfried Couwenbergh. Naast veel verschillende FDC’s waren er ook veel grootformaat kaarten en zelfs penningen uitgegeven en nu dus ook hier te zien. Een opmerkelijke FDC was daarbij met een mooie weergave van de periode voorafgaande aan die match, waarin onze voorman Max Euwe de belangrijkste rol vervulde. Dat de toenmalige voorzitter van de FIDE destijds een bijna onmogelijk zware taak had wordt uitmuntend weergegeven door de IJslandse kunstenaar Halldór Pétursson. Op zijn tekening zien we Euwe bengelen aan het “zijden draadje”, waarbij verschillende belanghebbenden van verschillende kanten aan het trekken waren.

    Lezing Ridder Dijkshoorn

    Om 11 uur was er de interessante lezing van Ridder Dijkshoorn over zijn hobby het verzamelen van schaakspellen, dat uiteindelijk het ontstaan van een eigen “Schaakstukken Museum“ tot gevolg had. Hij bracht een schitterende diversiteit aan schaakspellen met een powerpoint presentatie “op de muur”, want er was helaas geen echt scherm aanwezig die dag. Bij de meeste spellen wist hij de bijzondere kenmerken aan te duiden met inhoudelijke achtergrondinformatie. De aandachtige toehoorder kon geen betere presentatie meemaken om op het idee te komen zelf eens een keer een bezoek te brengen aan zijn museum.

    Algemene ledenvergadering

    Na de lunch was er eerst de algemene ledenvergadering, die een vlot verloop had met als meest uitspringende agendapunten het voorstel tot contributieverhoging en de bestuurswisseling van de secretaris.

    Vlnr: Henny van Essen (nieuwe secretaris), Rob Bijpost (penningmeester.), Henk Alberts (voorzitter), Godfried Couwenbergh (aftredend secretaris), Nico van der Plas (veilingmeester) en Joris Leijten (redacteur De Schaakkoerier)

    Veiling

    Daarna ± 14.00 uur de veiling, waarbij er tussen circa 14.00 en 15.00 uur zo’n 140 bijzondere schaak verzamel items geveild werden.

    Blik op de veiling met achter de tafel Joris Leijten en veilingmeester Nico van der Plas

    Hiernaast enkele voorbeelden van hetgeen er “onder de hamer” ging.   

    Tijdens de gehele dag had Nico van der Plas allerlei curiosa uitgestald. Verder had hij twee postermappen op de balie ter inzage gelegd. Daarin allerlei zaken die door de leden zoal verzameld worden, maar dan uitvergroot tot poster. In de mappen o.a. strips, postzegels, foto’s en telefoonkaarten.

    Snelschaaktoernooi

    Een geslaagde dag werd afgesloten met het traditionele snelschaaktoernooi.

    Eindstand: punten
    1. Henk Alberts 6
    2. Wil Woudenberg 4
    3./4. Hennie van Essen, Joris Leijten 1

  • ‘Metamorphose III’ van Escher sinds 17 januari 2008 op Schiphol

    ‘Metamorphose III’ van Escher sinds 17 januari 2008 op Schiphol

    Op 16 januari 2008 is het schilderij ‘Metamorphose III’ van graficus Maurits Cornelis Escher verhuisd vanuit het Haagse hoofdpostkantoor aan het Kerkplein naar Amsterdam Airport Schiphol. Het achtenveertig meter lange schilderij is vanaf nu te zien achter de paspoortcontrole in Lounge 4. De luchthaven krijgt het schilderij voor een onbeperkte periode in bruikleen van TNT. “We zijn trots dat een werk van een van de beroemdste Nederlandse grafici op Schiphol komt te hangen”, aldus president Gerlach Cerfontaine. ”Met de komst van dit indrukwekkende schilderij van Nederlands beroemdste graficus wil Schiphol Nederlandse kunst laten zien in een internationale omgeving.”

    Escher (1898 – 1972) maakte het schilderij ‘Metamorphose III’ in 1968 in opdracht van de toenmalige PTT. De wandschildering op linnen heeft tot begin januari 2008 in de grote hal van het oude voormalige)hoofdpostkantoor op het Kerkplein in den Haag gehangen. Het ontwerpen en uitvoeren van het schilderij nam ongeveer zes maanden in beslag. Het kunstwerk was gebaseerd op ‘Metamorphose I’(1937) en ‘Metamorphose II’(1039/1940).

    Het kunstwerk ‘Metamorphose III’ toont in elkaar overvloeiende kleuren (rood, groen, zwart en wit) alsmede in elkaar overlopende motieven. Uit het woord Metamorphose (gedaante verwisseling) ontstaat een mozaïek van witte en zwarte vierkanten, die zich vervormen in rode en witte bloemkelken. Bijen veranderen in vissen, vissen in vogels en witte paarden in zwarte vogels. Zwarte vogels die uitgroeien tot driedimensionale blokken welke uitgroeien tot een stad aan de oever van een zee. De toren die in het water staat is tevens een stuk van een schaakspel, waarna het bord met zijn lichte en donkere vierkanten terug voert naar de letters van het woord metamorphose (als stratenplan), waarmee het verhaal begon.

    In zes stukken van acht meter is het schilderij van Den Haag naar Schiphol vervoerd. De montage en de verhuizing hebben een hele dag in beslag genomen en er moest een hoogwerker aan te pas komen om het kunstwerk op Schiphol te kunnen installeren. Het is overigens niet de eerste keer dat het schilderij werd gedemonteerd. Het schilderij dat oorspronkelijk op de muren van het oude hoofdpostkantoor in Den Haag bevestigd was, werd in 1990 voor een ingrijpende verbouwing van het postkantoor reeds van de muren ‘gepeld’ en daarna op een zestal panelen bevestigd. Sinds 1990 hebben deze panelen in het postkantoor gehangen. Nu in 2008 wordt het postkantoor tot een TNT Postwinkel omgebouwd. Het vloeroppervlak wordt hierdoor met de helft verkleind, zodat er geen plaats meer voor het kunstwerk was.

  • Schaakstukken ontwerpwedstrijd 2007

    Het Schaakstukkenmuseum in Rotterdam gaat dit jaar zijn derde seizoen in. Dat betekent ook dat er voor de derde maal een schaakstukken-ontwerpwedstrijd wordt georganiseerd. Hieraan kan iedereen deelnemen die zelf een schaakspel ontworpen heeft.

    In 2006 werd als winnaar gekozen het prachtige uit karton gevouwen ontwerp van Herbert Schouten. Onder de naam van Herberts’s Kartonnages is hij zijn hele beroepscarriere al bezig geweest met ontwerpen van karton. Zo werden er van zijn hand ook kartonnen huizen in China gebouwd.

    In 2007 brachten 360 bezoekers van het museum hun stem uit. Het museum kende meer bezoekers, maar vaak was het te moeilijk om aan buitenlandse bezoekers uit te leggen wat de wedstrijd inhield en dat de bezoekers zelf als jury fungeerden door een stem uit te brengen.

    Winnaar van het jaar 2007 werd Duncan Allen zijn spel “Its all in the game”. Deze was samengesteld uit speelkaarten, waarbij de Koning en Koningin hun eigen volk hadden: de Boeren fungeerden als raadsheren (lopers): de Jokers vanwege hun onverwachtte bewegingen als paard en de Azen als torens. Veel bezoekers kozen dit spel vanwege de orginialiteit ervan: “Dat had ik zelf kunnen bedenken!” was een veel gehoorde reactie. Maar ook de zeer goed verzorgde afwerking kreeg veel lof. Een nadeel werd gevonden dat het bord bestond uit rechthoekige i.p.v. vierkante vakken. Maar al met al behaalde dit schaakspel 91 van de 360 uitgebrachte stemmen, waarmee Duncan Allen in aanmerking kwam voor de hoofdprijs.

    Lange tijd gingen de nummers 1 en 2 tijdens de telling op de nieuwjaarsborrel in het Schaakstukkenmuseum ongeveer gelijk op, hetgeen de uitslag extra spannend maakte.

    De tweede prijs was voor het Schaakspel “Het spel der Religies” van Alie Kalverda. Dit spel is waarschijnlijk al bij veel leden van de Motiefgroep Schaken bekend: het heeft ook tentoongesteld gestaan in het Cultureel centrum “D’n Bogerd” te Druten (zie ook de Schaakkoerier nr. 86 feb. 2007). Dit schaakspel waarbij het christendom en de islam vredig met elkaar spelen, behaalde 75 punten.

    De derde prijs was weggelegd voor het “Rotterdam Schaakspel” van Henry Hoek. Hij behaalde 34 punten, waarbij aangetekend moet worden dat hij zichzelf twee “handicaps” had bezorgd: zijn inzending kwam pas halverwege de wedstrijd in de race en bezorgde zichzelf concurrentie door er ook een variant (een abstracte vorm) naast te zetten, die nog 13 punten wegsnoepte.

    Door een computerstoring in het schaakmuseum kunnen we helaas niet alle foto’s plaatsen van de winnende schaakspelen, maar daarover niet getreurd: reden te meer om zelf te gaan kijken.

    En als u zelf deel wilt nemen aan de wedstrijd: U kunt uw inzending inbrengen tot 29 april 2008.

    Het Schaakstukkenmuseum is tot 1 mei uitsluitend in de weekends geopend van 14.00 tot 17.00 uur.

    In de periode 1 mei t/m 1 september 2008 zal het museum dagelijks geopend zijn. In die periode kunnen de bezoekers zelf ook weer als jury fungeren door hun stem uit te brengen op een van de deelnemende schaakspelen. Daarnaast zijn de vaste collectie, aangevuld met een wisseltentoonstelling ook nog steeds de moeite van het bezoeken ten zeerste waard.

    Het schaakstukkenmuseum is gemakkelijk te bereiken met het Openbaar vervoer: uitstappen op NS station Blaak, trapjes op naar de passage over de Blaak heen en daar staan op nummer 94 van de Overblaak ongeveer 300 schaakspelen te wachten om door u bewonderd te worden!! En vanuit uw luie stoel kunt u alvast een voorproefje nemen via de site van het schaakstukkenmuseum

    Adres:  
    Overblaak 94
    3011 MH Rotterdam

    Zie ook het eerdere artikel op deze site door Ridder Dijkshoorn

  • De Schaakkoerier 92, februari 2008

    De Schaakkoerier 92, februari 2008

    De voorkant van De Schaakkoerier 92 vermeldt ten onrechte het jaartal 2007. Dit moet 2008 zijn.

    n nummer 92 van de Schaakkoerier  onder meer de volgende onderwerpen:

    • Agenda
    • van de redactie
    • Voorjaarscontactdag 12 april in Gouda
    • Agenda + Financiële verantwoording voor Algemene Ledenvergadering op 12 april in Gouda
    • Veiling 12 april in Gouda 
    • Gehakketak om oude Noorse schaakstukken (de Lewis Chessmen)
    • Gérard Portielje
    • Schaakstukken ontwerpwedstrijd
    • Bobby Fischer
    • Groningen 1946 (5)
    • Prijsvraag: wie zijn deze 49 Grootmeesters?
    • Vervolgstrip: Dame van de Dom
  • Schaaklegende Robert James (Bobby) Fischer overleden

    Schaaklegende Robert James (Bobby) Fischer overleden

    Reykjavik 17 januari 2008


    In IJsland is ex-wereldkampioen Bobby Fischer (64) overleden.
    Fischer werd geboren op 9 maart 1943 als Robert James Fischer geboren in Chicago. Hij leerde als zesjarige schaken. Een jaar later werd hij lid van een schaakclub. Zijn eerste wapenfeit was de Amerikaanse jeugdtitel in 1956. In 1958 veroverde hij als jongste speler ooit de Amerikaanse titel.


    In 1972 speelde Fischer in Reykjavik (IJsland) de “Match van de Eeuw” om het wereldkampioenschap tegen de toenmalige kampioen, Boris Spasski. Fischer verloor de eerste partij, kwam voor de tweede partij niet opdagen omdat de organisatoren niet aan zijn nieuwe eisen wilden voldoen, maar ging wel met een 2-0 achterstand verder. Hij won de derde partij en won de match vervolgens met 12½-8½. Zijn Elo-rating was toen 2780, iets eerder zelfs 2785, op dat moment de hoogste ooit door een speler behaald.
    De match in Reykjavik was niet zomaar een match tussen twee schakers, maar een prestigestrijd tussen de Sovjet-ideologie en die van de Verenigde Staten, uiteraard sterk onder invloed van de Koude Oorlog. De match veroorzaakte een grote schaakhausse in het westen.

    Fischer speelde daarna 20 jaar niet meer. Hij raakte in 1992 in opspraak toen hij een VN-boycot negeerde en tijdens de oorlog in voormalig Joegoslavië in Servië opnieuw een match speelde met de Rus Boris Spasski, zijn tegenstander in 1972. In 1992 speelde Fischer op een Servisch eiland een revanchematch tegen Spasski. Hij won met 10-5. Omdat er destijds VN-sancties tegen Servië golden die ook de sport betroffen, kwam de match hem op een arrestatiebevel van de Amerikaanse overheid te staan. In 2004 werd hij met een verlopen paspoort op de luchthaven in Tokio aangehouden. Fischer vocht zijn uitlevering aan en uiteindelijk nam IJsland hem op en kreeg hij de IJslandse nationaliteit. schaker van de eeuw.

  • Link: verzameling schaakstrips Toon van Driel (FC Knudde)

    Link: verzameling schaakstrips Toon van Driel (FC Knudde)

    door Henk Alberts

    In 2007 had het themanummer van de schaakkoerier het thema ‘Schaken en strips’  (Schaakkoerier nummer 89)

    Schaakkoerier 89 bestaat uit circa 28 pagina’s leesplezier alsmede – in het middendeel – een catalogus met daarin alle ons bekende schaakstrips. De catalogus is de afgelopen periode gestaagd gegroeid en bevat inmiddels het ongelofelijke aantal van meer dan 550 titels. (En zullen in de komende schaakkoeriers dan ook zeker aanvullingen op de catalogus plaatsen.) De verhalen in deze schaakkoerier bevatten een duidelijke lijn te starten met de geschiedenis van de schaakstrip, dan het oudste schaakstripverhaal, een aantal bekende stripfiguren (zoals Kuifje, Tom Poes en Donald Duck), een aantal wat minder bekende strips, de totstandkoming van een stripverhaal (door Joris Leyten), de overige striplanden en tenslotte de lijst schaakstrips in eerdere nummers. De leden van de Motiefgroep Schaken kregen dit themanummer automatisch toegestuurd, als een extraatje om de zomer door te komen. Voor niet leden is er beperkt de mogelijkheid om dit nummer aan te kopen.
     

     Één van de artikelen in dit themanummer ging over de striptekenaar Toon van Driel, tekenaar van onder meer FC Knudde en André van Duin. In dit artikel werd geschreven (citaat) “Het is haast ondoenlijk om een duidelijk overzicht te krijgen van al zijn (Toon van Driel) zijn schaakcreaties, met name omdat zijn werk omdat zijn werk in vele media slechts eenmalig is verschenen.”

    Voor Willem Broekman was dit een uitdaging om alle hem bekende schaakstrips van Toon van Driel op de site van SV Promotie op één plek bij elkaar te zetten. 

    Zoals Willem zelf schrijft “zeker niet compleet maar toch wel veel.”  Zie de betreffende link naar de schaakstrips Toon van Driel (<– link werkt niet meer) en oordeel zelf.

  • De Schaakkoerier 91, december 2007

    De Schaakkoerier 91, december 2007

    In nummer 91 van de Schaakkoerier  onder meer de volgende onderwerpen:

    • Agenda
    • van de redactie
    • Najaarscontactdag 10 november in Baarn
    • Veiling 10 november in Baarn 
    • Motiefgroep in de Media
    • 12e Benefralux in Cappelle-la-Grande
    • Fenny Heemskerk (1919-2007)
    • Schaakgedenktekens in de wereld; Reijkjavik 1972
    • John L. Watson – Chessman
    • Nieuwe kostuums levend schaak Ströbeck
    • het schaakboek van het jaar
    • Kerstschaakspel
    • schach auf Oelgemäldes
    • Ambo / Anthos uitgevers
    • Citaat van cabaretier Kees Torn
    • Schaakschilderij in Gemeentemuseum Den Haag
    • Alexandra Kosteniuk als schaakambassadeur
    • Strip : chess is cool
    • Vervolgstrip: Dame van de Dom
    • Het blijft leuk om veilingen door te snuffelen
  • Najaarscontactdag 2007, Baarn – verslag –

    Najaarscontactdag 2007, Baarn – verslag –

    door Henk Alberts (foto’s met dank aan Godfried Couwenbergh)

    Op zaterdag 10 november hield de Motiefgroep Schaken haar najaarscontactdag 2007 in Baarn. Locatie was het buurthuis het Poorthuis. Het bleek een locatie met een mooie grote zaal en voldoende gratis parkeerruimte precies voor de deur. En daarbij centraal in de zaal een bar, waarvandaan Joris Leyten ons de gehele dag van drank en broodjes voorzag. Nogmaals dank daarvoor.

    De contactdag was ook dit keer weer een goed gevulde dag met een lezing, de veiling, een snelschaaktoernooi en natuurlijk voldoende gelegenheid tot ruilen, kopen, verkopen en het weer eens met gelijkgestemden wat bijkletsen over onze geliefde hobby. En wat ook opviel was dat er naast de traditionele postzegels en ansichtkaarten ook steeds meer (misschien wel in meerderheid) boeken, stripboeken, bladen (waaronder oude playboys) telefoonkaarten, curiosa enzovoort, enzovoort te zien en te kopen zijn.

    Verder was er de gehele dag de tentoonstelling ‘De Schakende mens’ van kunstenares Truus Wilders uit Amersfoort. Te zien waren beelden van brons en klei rond het thema schaken. Kunstwerken met de uitnodigende titels als de Krachtmeting, Schaakspel, Fenny Heemskerk, de Simultaan, de Grootmeesters en Ons Genoegen.  (Zie kunstwerk hiernaast.) 

    En er was de gehele dag de gelegenheid om een selectie van A3-platen over schaakstrips te zien. Hierbij werd regelmatig opgemerkt hoe mooi deze platen zijn als je ze een keer op A3-formaat ziet.

    Overigens was er ook de nodige aandacht van de lokale pers. Naast dat er een journalist van de Gooi en Eemlander langs kwam, was er ook een cameraploeg van Eemland TV, de locale omroep van Baarn en omgeving. Deze cameraploeg heeft interviews gemaakt met een groot aantal van de aanwezige leden. We zullen dan ook nog bekijken of het mogelijk is deze film voor belangstellende te verkrijgen.

    Om 11 uur was er de lezing van Bab Wilders, getiteld “Schaken en schakers als onderwerpen voor romanciers.” Dit was een levendig verhaal over schaakromans. En Bab begon zijn lezing met een citaat van H.G.Wells: “De passie voor het schaken is een slag in het gezicht van de evolutietheorie. Het schakelt een mens uit. Neem een veelbelovende politicus, een opkomend kunstenaar en je wilt ze uitschakelen. Dolk of bom zijn een beetje onhandig en riskant. Welnu, leer hem schaken.” Bab voegde hier nog aan toe dat je in dit citaat “schaken” misschien ook nog kan vervangen door “verzamelen.” En dus is een schakende verzamelaar – volgens Wells – iemand die helemaal voor de mensheid verloren is. Met een dergelijk begin had hij uiteraard aller aandacht. Daarna vertelde hij dat hij al sinds 1981 de wekelijkse schaakrubriek in het Nederlands Dagblad verzorgt. Een podium dat hij gebruikt voor het recenseren van schaakromans. Bab heeft voor zijn rubriek dus heel veel schaakromans gelezen en kan er zeer boeiend over vertellen.

    Een opmerkelijk feit is ook dat hij een boek pas aan zijn verzameling toevoegt als hij het gelezen heeft. “Het schaakspel als afspiegeling van het leven.  Zolang er in de Westerse en Arabische wereld literatuur bestaat hebben schrijvers en schrijfsters zich aangetrokken gevoeld tot het schaken, aanvankelijk vooral vanwege de allegorische betekenis ervan. Later werden vooral de schakers zelf het onderwerp vanwege de (misplaatste?) gedachte dat zij zeldzame, mysterieuze en intelligente mensen zouden zijn dan wel zeer eenzijdige aan het schaken verslaafde individuen.”  Bab beëindigde zijn lezing met een citaat uit een bloemlezing van verzamelaar Niemeyer die weer een Duitser citeerde: “Mehr als erworbenes gilt wie wir es erworben haben.”

    Na de lunch was er de veiling, waarbij er tussen circa 13.00 en 15.00 uur weer circa 210 bijzondere schaakverzamelitems voorbij kwamen en “onder de hamer gingen.” Zie hiernaast bijvoorbeeld het schilderij “mat achter de paaltjes” van de hand van Marijke Bodlaender (kavel 174.) 

    Een geslaagde dag werd afgesloten met het traditionele snelschaaktoernooi (wat we al een tijdje niet meer gehouden hadden.)

    Eindstand:

            
    1. Henk Albertsxx111115
    2. Mikel van Dijk0xx11013
    3. Marcel Niftrik00xx1113
    4. Bab Wilders000xx112
    5. Hennie van Essen0100xx01
    6. Ton Koekkoek00001xx1
            

    Na de prijsuitreiking – die uiteraard uit schaakboeken en schaakcuriosa bestond – ging eenieder na een geslaagde dag weer huiswaarts. 

  • De Schaakkoerier 90, oktober 2007

    De Schaakkoerier 90, oktober 2007

    In nummer 90 van de Schaakkoerier onder meer de volgende onderwerpen:

    • Agenda
    • Najaarscontactdag 10 november in Baarn
    • Schaken en schaken als onderwerpen voor romanciers; lezing op Najaaarscontactdag 
    • Veiling 10 november in Baarn 
    • 2CD 2005 CaDra-Blissful Chess 
    • In Memorian Johannes Lodewijk van der Kooij
    • Oplossing Schaakpuzzel Schaakkoerier 89
    • Schakende dieren 
    • Lasker is nog steeds levend in Tel-Aviv 
    • Recensie: Matten 2 
  • 12e BeNeFraLux 29 september 2007, Cappelle la Grande, Frankrijk – verslag –

    12e BeNeFraLux 29 september 2007, Cappelle la Grande, Frankrijk – verslag –

    door Godfried Couwenbergh

    Na een voorspoedige reis kwamen we op vrijdagavond in Cappelle la Grande aan en nadat we ons hotel hadden bekeken dachten we erover om het lokaal waar het treffen zou plaatsvinden te gaan zoeken. Maar omdat we meteen daarop al Nico van der Plas al aan zagen komen, die net van het “Paleis der Schone Kunsten” vandaan kwam kon hij ons daarover berichten. Op zaterdag waren we dus goed op tijd aanwezig en we ontmoeten daar in een zeer mooie zaal een handjevol Franse verzamelaars en een verzamelaar uit Luxemburg. Er werd een (filatelistische) expositie opgezet, die best de moeite waard was bekeken te worden, maar het viel me wel op dat de meeste bezoekers daar anders over dachten.  In de loop van de dag kwamen er gelukkig nog een paar Belgische en Franse verzamelaars bij en konden we ook nog Rob Bijpost begroeten. Onze gastheren hadden het allemaal goed georganiseerd en verdienden eigenlijk een ruime opkomst, maar dat zat er helaas niet in. Zo was het wel aardig, dat men voor de lunch een eigen afhaaldienst had georganiseerd, waarbij hoofdzakelijk pizza’s werden besteld. Mede met het oog op de voor ons daaropvolgende drukke zondag konden wij de veiling niet meer afwachten.