Enkele foto’s van het GSM Sammlertreffen in Bad Salzufflen 2013:
Auteur: deveuwenl
-
Hermitage Amsterdam : Tentoonstelling Peter de Grote
Het jaar 2013 staat in het teken van de bijzondere relatie tussen Nederland en Rusland; het Rusland-jaar. Onder andere hebben Nederland en Rusland een bijzondere band met elkaar omdat Tsaar Peter de Grote (1672-1725) in 1697 een uitgebreide studiereis – incognito onder zijn schuilnaam Pjotr Michajlov – naar het door hem bewonderde Nederland ondernam. Hier leerde hij de kneepjes van het scheepsbouwen en deed hij een grote hoeveelheid andere wetenschappelijke kennis op, van geneeskunde tot schilderkunst. Later terug in Rusland moderniseerde Peter de Grote Rusland naar Westers voorbeeld. Peter hervormde het leger, de kerk, handel, nijverheid, onderwijs en volksgezondheid en versterkte Rusland tot een Europese grootmacht. En hij verliet de oude hoofdstad Moskou en stichtte een nieuwe hoofdstad Sint Petersburg.
De band tussen Nederland en Rusland werden in 2009 verstevigd door de opening van de Hermitage Amsterdam, een satellietmuseum van de Hermitage in Sint. Petersburg. En in het Ruslandjaar 2013 is er in de Hermitage Amsterdam een tentoonstelling onder de titel “Peter de Grote, een bevlogen tsaar.’ De tentoonstelling duurt van 9 maart tot 13 september 2013 -
zegel van Godfried Bomans met schaaktekst
Op 21 mei 2013 wordt er een postzegelvel gewijd aan 5 bekende schrijvers uitgegeven.
Die vijf bekende schrijvers zijn Louis Couperus, Simon Carmiggelt, Godfried Bomans, Adriaan Roland Holst en Gerrit Kouwenaar. Het velletje kost € 5,40 en is vanaf 21 mei te koop in alle Bruna-vestigingen.
Onder de postzegel van Godfried Bomans bevindt zich een tekstzegel eronder met daarop de volgende tekst:
‘Meester’, zo ving ik aan, ‘hoe kwaamt ge tot de beoefening van het schaakspel?’
‘Door den parketvloer van mijn vader’, antwoordde de wereldkampioen.
Wat zegt ge meester?’, vroeg ik ontsteld.
‘Door den parketvloer mijns vaders’, herhaalde Euwe, ‘op de ruiten hiervan bouwde ik mijn eerste theorieën.’
Uit Pf6-e4, Deel 7 van de werken van Godfried Bomans, ca 1937Zie ook Nederlandse ‘Schaakpostzegel’ ter ere van Godfried Bomans
-
Walewein in het stedelijk museum De Lakenhal in Leiden
door Sjoerd C. van Ketel
Tot en met 30 juni 2013 is er in het Leidse stedelijk museum De Lakenhal (aan de Oude Singel gelegen)een bijzondere tentoonstelling getiteld Wereldschatten met als ondertitel Van Cicero tot Erwin Olaf. Ontdek de bijzondere collecties van de Universiteit Leiden ingericht.
Ongetwijfeld kent u de middeleeuwse ridderroman van Walewein en het zwevende schaakbord, een handschrift op perkament uit West-Vlaanderen (±1350). De Maatschappij der Nederlandse Letterkunde kreeg het in 1789 van ene Alewijn (nomen est omen?) als legaat.
Onder nummer 9 bevindt zich het origineel van dit handschrift. Ik neem de korte omschrijving uit het begeleidende boekje in zwartwit – Er bestaat ook een foldertje in kleur – over deze tentoonstelling over:
“Dit beroemde manuscript in het Middelnederlands ligt opengeslagen op de miniatuur met ridder Walewein die het zwevende schaakbord achtervolgt. Volgens het verhaal volgt Walewein dit mysterieuze schaakbord nadat koning Arthur zijn ridders had uitgedaagd het voor hem op te halen. De miniatuur is opvallend door zijn rode achtergrond. Opmerkelijk is ook het schaakbord zelf; het heeft 56 velden in plaats van 64. Dit is mogelijk niet zozeer het resultaat van een fout van de tekenaar alswel een vroege poging om perspectief te suggereren. Waarschijnlijk was de miniatuur oorspronkelijk geheel ingekleurd; her en der zijn nog resten van andere kleuren te ontdekken. De tekst op de rechterpagina opent met een met fijn penwerk versierde letter.”
Hieronder ziet u een afbeelding van een kaart uit een door de universiteitsbibliotheek van Leiden uitgeven mapje (van de zestiger jaren) met zes oude reproducties.
Op 3 mei 1966 werd er een Nederlandse zomerpostzegel van uitgegeven met een cultuurbarbaarse verminking (door de ontwerper W. A. van Stek), afgesneden onder het schaakbord en dwars door de boom heen. Zie ook mijn catalogus Geschiedenis van de Schaakfilatelie in Nederland en (voormalige) Overzeese Gebiedsdelen op de bladzijden 1-10/13 onder 1.2.5.1.
En laten wij vooral ook de roman van Louis Couperus Het zwevende schaakbord niet vergeten. Ik heb een uitgave van de Wereldbibliotheek uit 1950. Er bestaat ook een prismaboekje (nummer 2150) van uit 1983 Roman van Walewein van Penninck & Pieter Vostaert.
Als Leidenaar (slechts) sinds 1986 meen ik deze informatie met enige trots aan u te moeten doorgeven. Leiden wordt immers niet voor niets de museumstad genoemd; dit blijkt maar weer eens. Mocht voor de sluitingsdatum misschien Leiden (centrum) aandoen, dan is een bezoek aan dit museum stellig de moeite waard. Ik ging er alléén al heen om de miniatuur te bewonderen naar toe.
-
Het Rijksmuseum in Amsterdam
door Henk Alberts
De hele vaderlandse pers heeft het er al weken over. En uiteraard kan de Motiefgroep Schaken dan ook niet achterblijven. Op 13 april opent– na een sluiting van zo’n 10 jaar – het Rijksmuseum in Amsterdam haar deuren voor het publiek. Natuurlijk was er al die tijd wel de noordvleugel van het museum geopend en was de nachtwacht te zien, maar nu is het vernieuwde Rijksmuseum dan eindelijk weer in zijn totaliteit te bezoeken.
Het Rijksmuseum bezit – net als veel grote museum – de nodige zaken op schaakgebied. Maar omdat een museum altijd veel meer objecten heeft dan ruimte worden de meeste van deze zaken zelden tentoongesteld. Het rijksmuseum bezit bijvoorbeeld het oudste complete schaakspel in Nederland (16e eeuw). Zie de afbeelding hiernaast.
Het Rijksmuseum bezit ook het tot de verbeelding sprekende schaakstuk van Adriaen van der Werff (17e eeuw)Zie de afbeelding links.
En er is een ivoren schaakspel uit circa 1850 en zo zijn er nog wel een paar zaken te noemen. Welke van deze objecten zullen straks vanaf 13 april tentoongesteld worden? Wij weten het niet en het is dus aan eenieder om zelf te gaan kijken!
Wat we wel weten – uit de berichten van de afgelopen weken – is dat er op de afdeling vaderlandse geschiedenis een schaakspel te zien zal zijn. Hier wordt het verhaal van de vaderlandse geschiedenis aan de hand van objecten verteld. En voor de 2e Wereld-oorlog zijn dat precies 2 objecten; een (concentratie) kampjas als symbool voor de slachtof-fers van het Naziregime en een schaak-spel als symbool voor de agressie van het Naziregime. De schaakstukken op het bord representeren alle landen die de Nazi’s in 1939-1940 zijn binnengevallen, te beginnen met Polen en met als laatste Engeland. En in de rand van het schaakspel valt te lezen: Polen … .. Engeland usw (und so weiter) – 1939 Schaakmat – 1940 Schachmatt.
-
De Schaakkoerier 124, april 2013
In nummer 124 van de Schaakkoerier onder meer de volgende onderwerpen:
- Agenda
- Van de redactie
- Van de penningmeester
- Voorjaarscontactdag 2 maart 2013 in Lisse
- Fischer tentoonstelling in het Nationaal |museum IJsland
- Fischer-Spasski 1972
- Notulen van de Algemene Ledenvergadering in Lisse
- Schaken in de reclame
- Het Rijksmuseum in Amsterdam
- Jatterij of leuk plagiaat?
- Resultaten veiling Lisse, 2 maart 2013
- Checkers
- MIJO UDOVIC, het eerste Kroatische grootmeester Nieuwjaars herdenkingstoernooi
- Harold van der Heijden
- Rouwadvertenties
- + 1350 Walewein 1966
- Euwe Marsch
- Voor de boekenkast (5)
- Een nieuwe Maurensig
- Nieuwe munt: Stefan Zweig
- Vroege Duitse schaakstempels, deel 3
-
Voorjaarscontactdag april 2013, Lisse – verslag –
door Rob Spaans
Ruilen en/of kopen, bijkletsen
Het was een ‘thuiswedstrijd’ voor veilingmeester Nico van der Plas. Op slechts een steenworp afstand van zijn huis vond op 2 maart de Voorjaarscontactdag plaats. Tegelijkertijd was er in Sociaal Cultureel Centrum ’t Poelhuys een bijeenkomst van de plaatselijke postzegelvereniging.
Zoals gebruikelijk was er eerst alle gelegenheid om schaakattributen te ruilen en te kopen en vooral ook met collega-verzamelaars bij te praten. Daarna was er een lezing over Schaken in de kunst door bovengetekende.
Daarbij werden een aantal voorbeelden gegeven waarbij en ook hoe het schaakmotief in de kunst wordt gebruikt. Met name het gedeelte over Marcel Duchamp leverde tijdens en na de lezing veel reacties op, waarvoor bij deze (nogmaals) dank.
Algemene ledenvergadering
Na de broodjes kroket was het tijd voor de Jaarvergadering. Er stonden weinig heikele punten op de agenda, zodat voorzitter Henk Alberts zijn ambitieuze streven om de vergadering binnen een kwartier af te werken nog bijna wist te realiseren ook.
Goedkope postzegels
Dick Schopman, de ‘baas’ van de postzegelvereniging gaf nog als intermezzo bij de vergadering een boeiende toelichting over hoe het mogelijk is dat nog geldige postzegels ruim onder hun nominale waarde kunnen worden ingekocht.
Veiling
Om 14.00 was het woord aan de zojuist tot veilingmeester herkozen Nico om de vele fraaie kavels van de veiling van eigenaar te doen wisselen. Joris Leijten was weer zijn assistent. De veiling werd nog even stilgelegd voor de loterij van onze postzegelvrienden. Nico had er zijn zinnen op gezet een taart te bemachtigen, maar helaas. Hij heeft zich echter manmoedig over de teleurstelling heen gezet en de veiling daarna tot een goed einde gebracht.
Wegens tijdgebrek werd het laatste onderdeel van het programma, Snelschaken, geschrapt.
Tenslotte, als eerbetoon aan de dames die vaak met hun met hun man meegaan naar de bijeenkomsten een foto (door Godfried Couwenbergh) van Marja Bijpost, die deze dag nota bene jarig was!
-
Tentoonstelling Schachspiegeleien in Haltern am See
Op 20 April 1962 werd in Haltern am See een schaakvereniging opgericht. 50 jaar later bestaat deze schaakvereniging, nu Königsspringer Haltern 1962 genaamd, nog steeds en is het 50-jarige jubileum de aanleiding voor een schaaktentoonstelling in Haltern am See.
Deze tentoonstelling, “Schachspiegeleien “, is ontstaanuit een unieke samenwerking tussen de 50-jarige schaakclub, de Stadtbücherei Haltern am See en de auteur en journalist Eva Masthoff en haar man Dr Horstfried Masthoff (oprichter van de Kulturstiftung Masthoff in Haltern).
In de
Stadtbücherei zijn
35 schaakspellen met verschillende achtergronden en vormen bijeengebracht. Verder zijn er schaakromans, schaakgedichten, Ex Librissen, schaakpostzegels, schaakgeld en allerlei schaakkunst aanwezig. Het meest waardevolle tentoonstellingsstuk is een facsimile van “Libro de los juegos,” uit de 13de eeuw van Alfonso de Wijze. Dit boek wordt beschouwd als een van de belangrijkste bronnen over de culturele geschiedenis van het schaken.
Bij de tentoonstelling wordt door Eva Masthoff en haar man Dr Horstfried Masthoff ook een boek “Halterner Schachspiegeleien” uitgegeven.
De tentoonstelling duurt tot 31 maart 2013
-
De Schaakkoerier 123, februari 2013
In nummer 123 van de Schaakkoerier onder meer de volgende onderwerpen:
- Agenda
- Van de redactie
- Van de penningmeester
- Agenda Algemene Ledenvergadering, 2 maart 2013, Lisse
- Voorjaarscontactdag 2 maart 2013 in Lisse
- Jaarverslag Motiefgroep Schaken 2012
- Fischer-Spasski, Reykjavik 1972 (3) – schaakaantekenstroken
- Hong Kong: bij het schaakbord rechtsaf
- Schaken in de film
- Veiling voorjaarscontactdag 2 maart 2013 in Lisse
- Schaakstandbeelden in de wereld; het eiland Lewis
- Schaakstandbeelden in de wereld; Hever Castle
- Voor de boekenkast (4)
- Vroege Duitse schaakstempels, deel 2
- Het zeventiende schaakstuk
-
Kastjes kijken – beeldend werk van Buddingh’ in het Dordrechts museum
Van 25 november 2012 tot 24 maart 2013 is er in het Dordrechts museum (in Dordrecht) een tentoonstelling met beeldend werk van de Dordtse dichter Cees Buddingh’ (1919-1985). Dit onder de titel “Kastjes kijken.’
Deze tentoonstelling van 25 november tot en met 24 maart 2013 is de aanloop naar het verschijnen van een Buddingh- biografie.
Cees Buddingh’ (1918-1985) is Dordrechts beroemdste schrijver en daarnaast een van de populairste dichters van zijn generatie. Buddingh’ brak vooral als door als humoristisch dichter. Zijn stem is tevens verbonden met het eerste verborgen cameraprogramma Poets dat door Buddingh’ gepresenteerd werd.
Minder bekend is dat hij van 1971 tot en met 1974 ook werkzaam was als beeldend kunstenaar. Buddingh’ gebruikte voor zijn objecten oude sigarenkistjes, die hij verfde en beplakte en waarin hij ‘waardeloze’ spullen, afgedankt speelgoed en reclamemateriaal verwerkte. ‘Kijkkastjes’ of ‘droomkastjes’ werden deze objecten ook wel genoemd. Tussen 1971 en 1974 maakte Buddingh’ bijna honderd van zulke kastjes. Dit afgewisseld met andere objecten en schaakbordcollages. Ze kregen meestal een literaire titel. Zelf zag hij ze meer als driedimensionale gedichten; hij sprak dan ook over ‘dichten in een ander medium’. Buddingh’ liet zich in zijn beeldend werk meermalen inspireren door het schaken. Één van de kastje bevat een zakschaakspelletje met als dubbele titel: “de droom van een damschijf.” Behalve de kastjes worden in de tentoonstelling collages, documenten en archivalia getoond.
Een ander onderdeel van de tentoonstelling vormt het televisie- en filmprogramma:
1. POËZIE IN EEN ANDER MEDIUM
Deze film van Annemarie Strijbosch en Jeanne van der Horst wordt speciaal voor de tentoonstelling uitgebracht. Het is een film over de begin zeventiger jaren, de tijd waarin dichters en schrijvers zich op televisie begonnen te vertonen. Buddingh’ werkte enthousiast mee aan programma’s als Poëzie in Carré, schreef teksten voor Hadimassa en was de eerste presentator van Poets, het programma met de verborgen camera onder redactie van beeldend kunstenaar en schrijver Armando. Deze film kijkt terug op die tijd en bezoekt daarnaast een aantal eigenaars van de kastjes. Aan het woord komen ook Armando, Buddinghs zoon Sacha en biograaf Wim Huijser.
2. DE VIJFDE WINDSTREEK (televisiedocumentaire BRT, 45 min., 23 juni 1975)
Op 30 en 31 mei 1975 werd Cees Buddingh’ gefilmd in zijn geliefde Dordrecht. In zijn woning aan de Bankastraat komt hij uitgebreid aan het woord over zijn leven, voetbal en DFC, zijn belangstelling en passie voor Engeland, het maken van zijn kastjes en zijn inspiratie door Man Ray. We krijgen een kijkje in zijn werkkamer met de boekenkasten, in de achtertuin speelt hij met de poes. Daarnaast zien we ook prachtige historische beelden van de Dordtse binnenstad. Buddingh’ kijkt tv samen met de BRT verslaggever Gerd de Ley op tv naar de wedstrijd Joegoslavië – Nederland die op zaterdag 31 mei gespeeld werd. En er werd gefilmd tijdens een optreden van Buddingh’ tijdens de Tweede Nacht van de Poëzie, op 17 mei 1975 in Kortrijk, waar hij zijn gedicht ‘Onbestorven weduwnaar’ voordraagt.
Ter gelegenheid van de tentoonstelling verschijnt ook het boek: ‘Kastjes kijken – beeldend werk van C. Buddingh,’ geschreven en samengesteld door Wim Huijser.
Verder zal het blad MATTEN in het eerste nummer in 2013 aandacht besteden aan de beeldende kunst van Cees Buddingh’. Wim Huijser, de biograaf van Buddingh’, schrijft het artikel in MATTEN.
En op vrijdagavond 22 februari zal er in het museum speciaal aandacht voor de schaaksport zijn. Nadere informatie daarover zal t.z.t. verschijnen op www.tomsschaakboeken.nl.