Auteur: deveuwenl

  • Nieuw Armeens bankbiljet met Tigran Petrosian

    Nieuw Armeens bankbiljet met Tigran Petrosian

    In 1993 introduceerde de Armeense centrale bank ter vervanging van de Russische roebel. de munteenheid de Dram. Deze naam “dram” verwijst naar de oude Griekse munteenheid de “drachme”.

    In de eerste serie drambankbiljetten (1993-1995) werden er belangrijke architecturale monumenten op de bankbiljetten afgebeeld. In de tweede reeks bankbiljetten, vanaf 1998, werden dat afbeeldingen van beroemde Armeense persoonlijkheden.

    In de gloednieuwe ‘derde reeks’ van Armeense bankbiljetten die vanaf september 2018 in omloop zullen komen, zal de 9e wereldkampioen schaken, Tigran Petrosian op een Armeens bankbiljet van 2000 Dram afgebeeld worden.

    De Armeen Tigran Vartanovitsj Petrosjan (Tbilisi, 17 juni 1929 – Moskou, 13 augustus 1984) was van 1963 tot 1969 de negende wereldkampioen schaken. In 1962 won hij het kandidatentoernooi van Curaçao en in 1963 won hij met 12½-9½ de match om het wereldkampioenschap van Michail Botwinnik. In 1966 verdedigde hij zijn titel met succes tegen Boris Spasski (12½-11½). In 1969 moest hij wederom tegen Spasski aantreden en deze keer verloor Petrosjan met 10½-12½. In de volgende kandidatencyclus won Petrosjan van Robert Hübner en Victor Korchnoi en wist in de finale enig weerwerk aan Bobby Fischer te leveren, alvorens met 2½-6½ ten onder te gaan. Ook in de kandidatenmatches van 1974, 1977 en 1980 was hij steeds van de partij, maar hij verloor telkenmale van Victor Korchnoi. Verder was hij kampioen van de Sovjet-Unie in 1959, 1961, 1969 en 1975 en deelnemer van het team van de Sovjetunie bij de schaakolympiades van 1958 tot 1978.

    Petrosjan stond bekend om zijn sterk positionele stijl. Hij was een grootmeester in het vasthouden van kleine voordeeltjes en het voorkomen van tegenspel van de tegenstander. “IJzeren Tigran”, zoals hij wel werd genoemd, verloor zelden een partij.

    Op de voorzijde van het 2000 Dram bankbiljet zien we een afbeelding van Tigran Petrosian met achter hem een aantal fragmenten van schaakstellingen. (Waarvan ik nog niet heb kunnen ontdekken welke partijen het betreft. Het lijkt niet de Petrosianvariant 1.d4 Pf6 2.c4 e6 3.Pf3 b6 4.a3 te zijn, maar mogelijk zijn het delen van beroemde partijen van Tigran Petrosian.)

    Op de achterzijde van het 2000 Dram bankbiljet staan onder andere het Schaakspelerspaleis in Yerevan en het standbeeld van Tigran Petrosian afgebeeld.

    het Schaakspelerspaleis werd in 1971 in één van de hoofdstraten in het in het centrum van de hoofdstad Yerevan gebouwd en is sindsdien het centrum van schaakactiviteiten in Armenië. Na de dood van Tigran Petrosian kreeg het gebouw ter zijner nagedachtenis zijn naam. Overigens was Petrosian zelf ook degene die in 1966 de eerste steen voor dit gebouw gelegd heeft.
    Het standbeeld voor Tigran Petrosian staat sinds 2004 (door de FIDE, ter eren van het 75e geboortejaar van Tigran Petrosian uitgeroepen tot het Petrosian-jaar) naast het Schaakspelerspaleis in Yerevan.

    Overigens is de waarde van dit 2000 dram bankbiljet gelijk aan ongeveer 3,33 euro.

  • Tentoonstelling De Communisten – In Verzet tegen Fascisme en Kapitaal in het Nationaal Bevrijdingsmuseum in Groesbeek, Nationaal Bevrijdingsmuseum

    Tentoonstelling De Communisten – In Verzet tegen Fascisme en Kapitaal in het Nationaal Bevrijdingsmuseum in Groesbeek, Nationaal Bevrijdingsmuseum

    De tentoonstelling ‘De Communisten. In Verzet tegen Fascisme en Kapitaal’ toont de geschiedenis aan de hand van vele verzetsposters, kranten, foto’s, videomateriaal en muziekfragmenten. De verhalen van het communistisch verzet komen tot leven in historische verzetsobjecten uit Nederland en Duitsland: van een stencilmachine waarmee De Waarheid werd gedrukt tot sabotagegereedschap waarmee treinen werden ontspoord.

    De vervolging van de communisten wordt vertelt aan de hand van bijzondere documenten en objecten..Een van de topstukken van deze tentoonstelling is een schaakspel van verzetsman Nico Mourer (1900-1965) dat gemaakt is van … brood!

    Net als Dr. B. uit Schaaknovelle was Nico Mourer gevangen gezet door de nazi’s. Ter afleiding van de ontberingen en verveling had hij een schaakspel gemaakt. Het enige materiaal dat daarvoor beschikbaar was waren broodkruimels. Mourer maakte dit schaakspel tijdens zijn gevangenschap in het Huis van Bewaring in Groningen in 1941. Sindsdien heeft hij het altijd bewaard in een pillendoosje. Mourer belandde later in het concentratiekamp Sachsenhausen, maar wist de oorlog te overleven.

    Omdat Mourer had meegevochten bij de Republikeinen in de Spaanse Burgeroorlog, was hem al voor de Tweede Wereldoorlog zijn Nederlands staatsburgerschap en paspoort ontnomen. Ondanks Mourers verdiensten voor het Verzet weigerde de Nederlandse regering lange tijd hem het Nederlands staatsburgerschap terug te geven. Pas in 1963 werd dit onrecht hersteld. In het boek Raadselvader van de dochter van Berry Withuis, Jolande Withuis, kunt u op de bladzijden 179 tot 182 een korte levensbeschrijving over Nico Mourer vinden.  

    In het tv-programma De Strijd van BNNVARA van 10 november 2015 liet een kleindochter het schaakspel en de Franse onderscheiding zien. Die beelden kunt u zien via https://programma.bnnvara.nl/de-strijd/media/349089.
    Hieronder foto’s van dit schaakspel zoals het staat opgesteld bij de tentoonstelling in het Nationaal Bevrijdingsmuseum en zoals opgeborgen in het pillendoosje.

    De tentoonstelling is wegens succes verlengd t/m 31 maart 2019

    Tentoonstelling in Nationaal Bevrijdingsmuseum in Groesbeek

    oktober 2018

    Tentoonstelling De Communisten – In Verzet tegen Fascisme en Kapitaal in het Nationaal Bevrijdingsmuseum in Groesbeek

  • De Schaakkoerier 158, oktober 2018

    De Schaakkoerier 158, oktober 2018

    In nummer 158 van de Schaakkoerier onder meer de volgende onderwerpen:

  • De Schaakkoerier 157, augustus? 2018

    De Schaakkoerier 157, augustus? 2018

    • Agenda
    • Van de Redactie
    • Voorjaarscontactdag 2018 in Lisse
    • Notulen van de Algemene Ledenvergadering in Lisse
    • wat je als werkgever moet weten over het nulurencontract
    • In Memorian Klaus Bodlaender
    • Schaaarste in de USSR rond 1950?
    • Een (on)ware schaakdroom
    • Vakantiebelevenissen 2018: De oudste in Palermo
    • Max Euwe ook in Zaken?
    • Schaakpostzegelcatalogus
    • Ritmeesterschaaktoernooi 1961
    • Voor de boekenkast (22)
    • Touva
    • Nieuw Armeens bankbiljet met Tigran Petrosian
    • Skák 11 (15)
  • GSM Sammlertreffen 2018, Bad Salzuflen

    GSM Sammlertreffen 2018, Bad Salzuflen

    Enkele foto’s van het GSM Sammlertreffen in Bad Salzuflen 2018:

  • Queen Arthur, opera op het schaakbord – reprise –

    Queen Arthur, opera op het schaakbord – reprise –

    Queen Arthur
    Voor iedereen die het in 2017 gemist heeft; de openlucht opera Queen Arthur van Stichting GO! wordt ook in 2018 gespeeld.

    Deze opera Queen Arthur is losjes gebaseerd op de beroemde legende van de koning van Engeland. Het koninkrijk wordt door liefde verscheurd. In dit schaakspel van de liefde heeft Koning Arthur het moeilijk. Hij valt op mannen en dat is voor een koning een beetje onhandig. Zijn beperkte bewegingsvrijheid frustreert Arthur. Koningin Guinevere geniet echter volop van haar onbelemmerde bewegingsvrijheid, maar de verantwoordelijkheid om voor de troonsopvolger te zorgen drukt zwaar op haar schouders. Dan maakt Lancelot als ridder te paard een opmerkelijke sprong…
    De opera pastiche is samengesteld uit originele, wereldberoemde operamuziek, waardoor een ongekend feest van herkenning ontstaat en de opera voor een zeer brede doelgroep toegankelijk is.

    De groepen starten begin mei met hun voorbereiding en de voorstellingen staan nu op de kalender.
    Helaas zijn van de vier geplande opvoeringen die in Amersfoort en Hoofddorp wegens te weinig deelnemers / koorleden van de agenda verdwenen.

    Speeldatums
    Wat overblijft om naar uit te kijken zijn de volgende voorstellingen:
    Zondag 17 juni 2018 Park Heremastate, Joure
    Zondag 16 september 2018, Cabrio Open theater Soest

    Tijd
    Beide voorstellingen van 15.00 – 16.30
    Kaartverkoop aan de kassa: 27,50/22,50 (tot 16 jaar)
    Kaartverkoop online: 25,00/20,00 (tot 16 jaar)

    Cast
    Roy Voogd, dirigent
    Petra Andriessen, regisseur
    Merlijn – Henri Kalb, acteur/verteller
    Arthur – Frans Fiselier, bariton
    Guinevere – Ingrid Stijsiger, mezzosopraan
    Lancelot – Jeroen Bik, tenor
    GO! Projectkoor ZW Friesland/Amersfoort
    Begeleidingsorkest, orkestleider: Vaughn Schlepp

  • De Schaakkoerier 156, – special – ‘Schaaknotatieboekjes’   

    De Schaakkoerier 156, – special – ‘Schaaknotatieboekjes’   

    {“capture_mode”:”AutoModule”,”faces”:[]}

    Op initiatief van Bas de Haas, welke grote delen van de tekst en afbeeldingen heeft aangeleverd, en medewerking van de medebestuursleden, die eveneens nog in het bezit van afbeeldingen waren, heeft er weer een zeer wetenswaardige special het daglicht gezien. Dit over een item waarin we elke week op de clubavond keurig onze zetten noteren, maar dat zo normaal vinden dat we er niet aan denken dit verzamelwaardig te vinden:  

    SCHAAKNOTATIEBOEKJES

    Er blijken nogal wat verschillende boekjes, qua vorm en inhoud, maar ook qua originaliteit en extra toevoegingen, zoals reclame-uitingen, voorkomen te zijn. Kortom, allerlei redenen die het interessant maken om deze boekjes te tonen. Bovendien is er nog een reden, die nu niet actueel is, maar mogelijk in de toekomst wel, namelijk dat, evenals schaakklokken vroeger handmatig en nu overwegend digitaal gebruikt worden, ook de notatie ooit met behulp van elektronica zal worden verricht, al was het alleen maar om onnauwkeurigheden, bijv. in situaties van tijdnood te voorkomen.

     In deze special worden er diverse soorten boekjes getoond en beschreven, zoals:

    1. reguliere boekjes van schaakverenigingen
    2. speciale boekjes t.g.v. toernooien
    3. boekjes van (commerciële) uitgevers en sponsors
    4. overige boekjes

    De special begint met het oudste boekje, uitgegeven door de KNSB in de dertiger jaren van de vorige eeuw. Een heel eenvoudig boekje met een effen bruine papieren omslag. Per twee bladzijden is opslag van één partij mogelijk met onder andere ruimte om de namen van de spelers (de Heeren. (!)) en de stand van de klokken te noteren. En de special eindigt met een aantal buitenlandse notatieboekjes.  

    Mochten lezers nog notatieboekjes missen, dan is een aanlevering van die informatie aan de schrijver of aan een van de het bestuur uiteraard mogelijk. En mogelijk komt er dan nog een update / aanvulling voor deze special.   

  • Voorjaarscontactdag april 2018, Lisse – verslag –

    Voorjaarscontactdag april 2018, Lisse – verslag –

    door Henny van Essen

    De Motiefgroep Schaken hield afgelopen 28 april weer een contactdag in ‘Het Poelhuys’  in Lisse. Van deze goed bereikbare locatie, met de geurende bollenvelden en de Keukenhof en het winkelcentrum binnen bereik voor de dames, werd in het verleden reeds meerdere malen gebruik gemaakt. De ruimte met gratis parkeergelegenheid werd ook deze keer weer geregeld door onze veilingmeester Nico van der Plas. De opkomst was met circa 20 aanwezigen aan de lage kant, er waren afzeggingen van negen leden door ziekte en andere oorzaken.

    Na de gebruikelijke opbouw van de zaal konden verkopende leden hun waren uitstallen en werden verzamelingen aangevuld. Een verrassing was het verschijnen van medelid Henk Strating die met een bijzonder sigarendoosje op de proppen kwam (zie het artikel van Henk Alberts). Rob Spaans hield ‘s ochtends een lezing met onderwerpen uit zijn boek ‘Reisgids voor Schaakliefhebbers’. De onderwerpen werden door hem wat verder uitgediept.

    Na de lunch kon de veiling beginnen. De 212 items werden door veilingmeester Nico van der Plas weer voortvarend afgehandeld. Hij emailt me: ‘Het was weer een ouderwets gezellige veiling. Naast schriftelijke bieders uit Nederland, waren er ook schriftelijke bieders uit Frankrijk, Duitsland, Spanje, België, Rusland, Colombia, het midden-Oosten……..ze waarderen allemaal het uitgangspunt van de vereniging: “van verzamelaars, voor verzamelaars en vaak met hele aantrekkelijke inzetprijzen. Één item verwisselde zelfs voor 0,10 van eigenaar, goedkoper verzamelen kan bijna niet! Dus kunt u onverhoopt niet komen in november?, vraag de veilingmeester hoe u makkelijk schriftelijk kunt bieden zodat u toch uw verzameling aantrekkelijk kunt uitbreiden’.

    Hierna werd eerst de traditionele groepsfoto gemaakt. Na de groepsfoto werd de jaarlijkse Algemene Ledenvergadering gehouden waarbij, onder andere, een nadere toelichting op het (positieve) financiële resultaat van 2017 werd gegeven. Zie voor een volledig overzicht de ‘Notulen van de Algemene Leden-vergadering te Lisse op 28 april 2018’. 

    Na afloop van de dag heeft nog een groep van 12 personen de plaatselijke Griek bezocht; ondertussen een traditie. 

  • Originele roman Walewein en het zwevende schaakspel op tentoonstelling in Utrecht

    Originele roman Walewein en het zwevende schaakspel op tentoonstelling in Utrecht

    Van 23 februari t/m 3 juni 2018 wordt in het Museum Catharijneconvent de tentoonstelling Magische miniaturen gehouden. Deze tentoonstelling toont minutieus geschilderde illustraties (zogenoemde miniaturen) uit middeleeuwse handschriften. Daarop zijn in vele heldere kleuren allerlei tot in detail uitgewerkte bloemen, dieren, fantasiewezens, ridders en jonkvrouwen, en nog veel meer te zien.

    En in de tentoonstelling worden middeleeuwse handschriften uit wel vijftien verschillende Nederlandse collecties samengebracht. Daaronder middeleeuwse handschriften en boeken uit de Koninklijke Bibliotheek, uit het Rijksmuseum, uit Museum Meermanno en uit de universiteitsbibliotheken van Utrecht, Groningen en Leiden.

    Bijzonder voor de schaakverzamelaars is dat op deze tentoonstelling ook de roman Walewein en het zwevende schaakspel uit de Universiteitsbibliotheek van Leiden te zien is. Dit exemplaar is het enige nog bestaande volledige exemplaar van deze middeleeuwse ridderroman. Daarnaast bestaat er slechts een incompleet exemplaar van later datum in de universiteitsbibliotheek van Gent.

    De roman Walewein en het zwevende schaakspel is geschreven door de schrijvers Penninc en Pieter Vostaert. Penninc begon het boek rond 1250 en heeft de eerste circa 8000 versregels geschreven. Men vermoedt dat Penninc, wat waarschijnlijk een artiestennaam was iemand die kennelijk geregeld een tekort aan geld had, vanwege gezondheidsredenen het werk niet kon afmaken. Pieter Vostaert heeft de roman  daarna voltooid, namelijk door er nog zo’n 3300 verzen aan toe te voegen. Het bewaard gebleven exemplaar is door een kopiist gedateerd op M CCC en de L.

    Dit laatste exemplaar van de roman Walewein en het zwevende schaakspel is zelden  voor het publiek te zien. De laatste keer dat dit gebeurde was 5 jaar terug, in 2013 in  Leids stedelijk museum De Lakenhal (aan de Oude Singel gelegen) in een tentoonstelling Wereldschatten, met de ondertitel Van Cicero tot Erwin Olaf; Ontdek de bijzondere collecties van de Universiteit Leiden.

    Bij die tentoonstelling uit 2013 hoorde ook een begeleidende boekje, waarin het volgende over de roman Walewein en het zwevende schaakspel geschreven werd:

    “Dit beroemde manuscript in het Middelnederlands ligt opengeslagen op de miniatuur met ridder Walewein die het zwevende schaakbord achtervolgt. Volgens het verhaal volgt Walewein dit mysterieuze schaakbord nadat koning Arthur zijn ridders had uitgedaagd het voor hem op te halen. De miniatuur is opvallend door zijn rode achtergrond. Opmerkelijk is ook het schaakbord zelf; het heeft 56 velden in plaats van 64. Dit is mogelijk niet zozeer het resultaat van een fout van de tekenaar alswel een vroege poging om perspectief te suggereren. Waarschijnlijk was de miniatuur oorspronkelijk geheel ingekleurd; her en der zijn nog resten van andere kleuren te ontdekken. De tekst op de rechterpagina opent met een met fijn pen­werk versierde letter.”   (Zie artikel uit 2013).

    De tentoonstelling in Utrecht is een goede kans om dit laatste exemplaar te gaan bekijken. En het boek ligt nog ook nog eens open op de pagina van met het miniatuur van het zwevende schaakspel (afbeelding boven).

    Overigens zien we dit zwevende schaakspel ook afgebeeld in het Koopmanshuis in het Archeon in Alphen aan de Rijn (zie daarvoor de onlangs verschenen ‘Reisgids voor schaakliefhebbers’ van de hand van Rob Spaans.) En in 1966 is er een Nederlandse postzegel verschenen voor deze middeleeuwse roman (in een serie over Nederlandse literatuur). Echter op die postzegel was, om welke reden dan ook, nog slechts Walewein te zien en was het zwevende schaakspel dat rechts boven de ridder te zien zou moeten zijn er simpelweg ‘afgeknipt’.

  • De Schaakkoerier 155, april 2018

    De Schaakkoerier 155, april 2018

    In nummer 155 van de Schaakkoerier onder meer de volgende onderwerpen:

    • Agenda
    • Van de Redactie
    • Een magisch schaakminiatuur
    • Voorjaarscontactdag op 28 april in Lisse
    • Agenda algemene Ledenvergadering 2018
    • Jaarverslag Motiefgroep schaken 2017
    • Financiële verantwoording 2017
    • Nieuwe bitcoin met schaakmotief uit Litouwen
    • Voor de boekenkast (21)
    • Klok tikt bij ABN Amro
    • Schaakpostzegelcatalogus
    • Munt-nieuwtjes
    • Hoe kom je op een idee
    • Bloeiend schaakbord tijdens Olympiade Tromsö 2014
    • Chesstigers (4)
    • Veiling Lisse 28 april 2018
    • Onderwater schaken
    • Skák 10 (14)
    • Varia