Motiefgroep Schaken

Tag: februari

  • Schaakstukkenontwerpwedstrijd 2016

    Schaakstukkenontwerpwedstrijd 2016

    door Henk Alberts

    Het begint al een traditie te worden; op 1 januari zijn alle musea dicht, maar niet het Schaakstukkenmuseum in Rotterdam. Dit museum gelegen in de Kubuswoningen in Rotterdam, is op 1 januari juist extra gezellig met gratis frisdrank, hapjes en ook nog eens de livemuziek van ‘De Balcony Players.’ Daarbij heeft het schaakstukkenmuseum op 1 januari de prijsuitreiking van de jaarlijkse schaakstukkenontwerpwedstrijd.

    Om circa 14.00 uur begon het ‘officiële gedeelte. Eerst liet de jarige directeur Ridder Dijkshoorn de kunstenaar Felix Albers aan het woord te laten. Felix heeft (buiten de ontwerpwedstrijd om) een nieuwe variant van het schaakspel ontworpen, ‘Paco Saco’, hetgeen in het Esperanto ‘vredesschaak’ betekent. Paco Saco is een schaakvariant met nieuwe spelregels, waarbij de stukken elkaar niet slaan (en van het bord verwijderen), maar samen in omhelzing verder gaan. (zie afbeelding hiernaast.) Felix is op dit moment bezig met het laten produceren van dit schaakspel en hoopt komende voorjaar dit spel op de markt te kunnen brengen.

    Daarna was het tijd voor de prijsuitreiking van de schaakstukkenontwerpwedstrijd. De eerste prijs ging dit jaar naar het puzzelontwerp van Yanna Pelser. Met 283 van de 850 stemmen was zij een overtuigende winnaar. Het winnende ontwerp ‘puzzelschaak’ is een fraai uitgevoerd schaakspel waarbij alle schaakstukken gemaakt zijn van puzzelstukjes. En dat vormgegeven op een ook uit puzzelstukjes opgebouwd schaakpuzzelbord. Daarbij is het Yanna gelukt om alle schaakstukken, vanaf de koning met een duidelijk kroontje, via het moeilijk met puzzelstukjes in elkaar te zetten paard, tot aan de pionnen er herkenbaar uit te laten zien. En voor wie ook graag een puzzelschaakspel wil: Yanna denkt nog na over een optie om het puzzelschaakspel als bouwpakket te kunnen leveren.

    Het winnende ontwerp krijgt een plaatsje in het Schaakstukkenmuseum, zodat het naast de winnaars van de eerdere edities van de schaakstukkenontwerpwedstrijd te bewonderen is.
     
    Yanna Pelser won met ruime voor-sprong met 283 stemmen (33%) van de 850 uitgebrachte stemmen. De 2e plaats was voor het schaakspel ‘USB Chess’ van Kiki van der Heiden met 189 stemmen (22%), 3e werd ‘fantasiespel met waterelfjes’ van Ivanka Kovacs, (de winnares van vorig jaar) met 161 stemmen (19%), 4e werd ‘Andalusië’ van Jan de Visser met 93 stemmen (11%), 5e ‘Aluminium Chess’ van F.G. Mellink met 72 stemmen (8%) en 6e ‘Super Mario’ van Daniël Kaper met 52 stemmen (6%). Overigens werden er dit jaar ruim meer stemmen uitgebracht dan in 2015. Dit keer waren er 850 stemmen, in 2015 maar 625.

    En ook in 2017 is er een schaakstukkenontwerpwedstrijd, dan ook weer met een eerste prijs van € 1000,- De zelfgemaakte schaakspellen kunnen nog tot 4 maart 2017 bij het schaakstukkenmuseum afgeleverd worden. Diezelfde avond, tijdens de Rotterdamse Museumnacht, zullen alle inzendingen dan voor het eerst te zien zijn. En vanaf de museumnacht tot eind 2017 kunnen de bezoekers dan op hun favoriete ontwerp stemmen. En schrijf maar alvast in uw agenda: 1 januari 2018 is de prijsuitreiking van de schaakstukkenontwerpwedstrijd 2017. Zie voor meer informatie de site van het schaakstukkenmuseum op www.schaakstukkenmuseum.nl

  • De Schaakkoerier 142, februari 2016

    De Schaakkoerier 142, februari 2016

    In nummer 142 van de Schaakkoerier  onder meer de volgende onderwerpen:

  • Multatuli-museum in Amsterdam

    Multatuli-museum in Amsterdam

    Eduard Douwes Dekker werd op 2 maart 1820 geboren op de bovenste verdieping van een klein huisje in de Korsjespoortsteeg te Amsterdam. Zijn vader was scheepskapitein en in 1838 reisde Eduard aan boord van het schip waar zijn vader het commando over voerde naar Nederlands-Indië, Aldaar trad Eduard Douwes Dekker in dienst van het Nederlands Bestuur. In de daaropvolgende jaren maakte hij gestaag promotie als bestuursambtenaar. Eind 1855 werd Eduard Douwes Dekker benoemd tot assistent-resident van Lebak op Java. In Lebak werd hij geconfronteerd met ernstig machtsmisbruik door de plaatselijke Indische hoofden. In 1856 verzocht hij om eervol ontslag, nadat zijn aanklacht tegen de regent van het district Lebak door het Nederlands-Indische bestuur was afgewezen. Tevergeefs trachtte hij op Java emplooi te vinden, onder meer op de plantage van zijn broer Jan jaar daarop keerde hij definitief terug naar Europa. In 1859 schrijft hij onder het pseudoniem Multatuli (ik heb veel (leed) gedragen) de “Max Havelaar, of De koffij-veiling der Nederlandsche Handel-Maatschappij”, één van de beroemdste boeken uit de Nederlandse literatuur. 

    Minder bekend is dat Eduard Douwes Dekker ook een verwoed schaakspeler en correspondentieschaker was. Daarvan zijn nog diverse partijen bekend, waaronder een gewonnen correspondentiepartij tegen Prof. van der Linde (de redacteur van de Schaakwerld.)

     

    En de laatste geschreven boodschap die van deze grote schrijver bekend is, is een briefkaart gestempeld op 14 februari 1887, 5 dagen voor zijn dood,  met daarop zijn zet in een correspondentiepartij met de heer A. Gorter te Hamburg: 2. … Pb8-c6

     

    Thans huisvest het geboortehuis in de  Korsjespoortsteeg in Amsterdam het Multatuli-museum. Een leuk klein museum in het centrum van Amsterdam gerund door het Multatuli Genootschap dat in 1910 werd opgericht om het werk en de ideeën van Multatuli in de belangstelling te houden. “In het museum vindt u Multatuli zijn belangrijkste meubels, gebruiksvoorwerpen en zijn boeken. Zijn bureau met zijn handschrift, zijn persoonlijke bibliotheek in een fraaie vitrinekast, zijn globe, zijn reiskoffertje en de rode chaise longue, de beroemde sofa waarop hij stierf. Er hangen familieportretten en gravures. Het is alsof de schrijver elk moment kan binnenlopen om de pen weer op te nemen. Regelmatig wordt er een nieuwe tentoonstelling ingericht.”

    Onlangs bezocht ik het Multatuli-museum, dit  mede omdat ik gehoord had, dat het schaakspel van Multatuli daar tentoongesteld zou zijn. Dat viel echter een beetje tegen; geen schaakspel te zien. Dus vertelde ik de meer dan enthousiaste gids dat ik verwacht had het schaakspel van Multatuli te zullen zien. Die ging met mij mee naar boven, maar inderdaad geen schaakspel. Dus zocht hij het schaakspel in de kelder voor mij op. Hij verontschuldigde zich ook nog voor het feit dat hij het bord niet zo gauw kon vinden, en gaf mij het schaakspel in handen.

  • Tentoonstelling ‘in Scene’ in museum Booijmans van Beuningen in Rotterdam

    Tentoonstelling ‘in Scene’ in museum Booijmans van Beuningen in Rotterdam

    door Joris Leijten

    In het Boymans van Beuningen museum in Rotterdam vindt vanaf 7 februari tot mogelijk aan het eind van het jaar de tentoonstelling “In Scene” plaats. Het is een samengestelde tentoonstelling uit depotstukken van het museum die normaal niet opgesteld staan.

    De tentoonstelling wordt gepresenteerd als een onconventionele ontmoeting tussen design en beeldende kunst, met vragen als “Hoe verhouden beeldende kunst en design zich tot elkaar?” en “Wat zijn de raakvlakken binnen de praktijk van de kunstenaar en de ontwerper?” Het Museum Boijmans Van Beuningen arrangeert in deze tentoonstelling een onconventionele ontmoeting tussen de beide disciplines design en beeldende kunst. Dit met werk van onder anderen Barry Flanagan, Joep van Lieshout, Jan Schoonhoven, Ettore Sottsass, Walter van Beirendonck en Scholten & Baijings.

    Één van de objecten van de tentoonstelling is het werk Chess uit 1971 van Barry Flanagan.
    Het betreft hier een schaakbord met twee gelijksoortige witte en zwarte stukken (weinig kleurverschil) koningshoogte 12,6 cm. allebei in lichtblauw (katoen, vilt en aluminium) een bruin geel gekleurd bord 47,5 cm x 47,5 cm van kurk en zand. Barry Flanagan laat hierbij het gangbare onderscheid tussen vormgeving en beeldende kunst vervagen door in deze sculptuur ‘Chess’ de schaakstukken te vervangen door zandzakken.

    Barry Flanagan (1941-2009) was een Britse beeldhouwer, die vooral bekendheid kreeg door zijn grote bronzen beelden van hazen. Hij studeerde aan het Birmingham College of Art and Crafts van 1957 tot 1958. In 1961 volgde hij een avondcursus bij de beeldhouwer Anthony Caro. Hij vervolgde zijn kunstopleiding in 1964 bij onder anderen Phillip King (nu bekend als Central Saint Martins College of Art and Design) in Londen.

    Flanagan volgde een opleiding aan de St. Martins School of Art en gaf vervolgens les aan dezelfde School of Arts van 1967 tot 1971.Flanagan had tentoongesteld werk in Kassel bij documenta 5 (in 1972) en 7 (in 1982), bij de Biënnale van Venetië in 1982, bij de Fundación ‘La Caixa’ in Madrid in 1993 en in het Musée des Beaux-Arts in Nantes in 1994.

    Flanagans bronzen hazen werden op veel plaatsen in de openbare ruimte tentoongesteld, zoals op Park Avenue in New York City in 1995 en in het Grant Park van Chicago in 1996. In 1999 had hij een eenmanstentoonstelling in Brussel gevolgd door een expositie in de Tate Liverpool in 2000. In 2002 stonden beelden van hem op het Lange voorhout in den Haag. Ook in 2002 volgde een belangrijke tentoonstelling van zijn werk in de Kunsthalle Recklinghausen. Deze expositie was later ook nog te zien in het Musée d’Art Moderne et d’Art Contemporain (Nice).

    Het in het het Boymans van Beuningen opgestelde schaakspel is niet het enige schaakspel van de hand van Barry Flanagan. De kunstenaar heeft in 1972 en 1973 nog minstens 2 andere schaakborden gemaakt; zie foto’s hieronder. Het linker schaakbord bevind zich in de nieuwe opstelling van het Van Abbemuseum in Eindhoven. Van het rechter schaakbord, met een  bord van 121.9 cm x 129,9 cm en een koningshoogte van 40,6 cm is de locatie onbekend.

    Na onderzoek op internet blijkt Flanagan meerdere schaakborden gemaakt te hebben in 1972 en 1973. Zo’n zelfde bord staat in de nieuwe opstelling van het Van Abbemuseum in Eindhoven (links onder). Rechtsonder een eerdere versie, groot koningshoogte 40,6 cm en bord 121.9 cm x 129,9 cm, locatie onbekend!

  • De Schaakkoerier 136, februari 2015

    De Schaakkoerier 136, februari 2015

    In nummer 136 van de Schaakkoerier  onder meer de volgende onderwerpen:

  • Nieuwe Franse schaakpostzegel in 2013

    Nieuwe Franse schaakpostzegel in 2013

    Na 1966 en 1974 heeft het 39 jaar geduurd totdat weer een Franse schaakpostzegel uitgegeven werd op 6 september 2013.

    De zegel is een onderdeel van onderstaand velletje met meerdere afbeeldingen van het algemeen thema: Art Gothic.

    De titel van de postzegel is:  ‘La valve de miroir’: De achterzijde van de spiegel. Het toont een afbeelding van een gravure uit de renaissance die in het Louvre aanwezig is.

    Spiegels kwamen in de Middeleeuwen (o.a.) voor in de vorm van kleine (juwelen) kistjes die bestonden uit twee deksels (rond, vierkant), die een in elkaar grijpend geheel  vormden, bijeengehouden door b.v.  een pen-/gatverbinding ,riempje, schroefdraad. Bij het openen van het doosje vindt men aan de binnenkant de spiegel.  De buitenkant is altijd gedecoreerd op ten minste één van de zijden. Deze decoraties verbeelden dikwijls hoffelijke of ridderlijke taferelen.  Aangezien in die tijd een spiegel altijd een luxe voorwerp was zijn de decoraties dikwijls van grote artistieke schoonheid, vervaardigd uit meerdere materialen, in het bijzonder: ivoor, hout en edelmetaal.

    De vier mooiste exemplaren, waarvan de getoonde er één van is, komen waarschijnlijk uit hetzelfde Parijse atelier en misschien wel  van dezelfde graveur.  Het verfijnde contrast en de afgeronde delen doen denken  aan illustraties van Maitre Honoré  (schilder, decorateur in het laatste kwart van de 13 eeuw) en aan de standbeelden voor Philip IV in de collegiale kerk in Poissy.

    De drie andere exemplaren bevinden zich in  The Cleveland Museum of Art,  Victoria and Albert museum in Londen  en in de St. Ursula kerk in Keulen. 

    Een gebeurtenis uit de hoffelijke literatuur.

    Het schaakspel  symboliseerde in de Middeleeuwen zowel liefde als oorlog en de tweestrijd wordt in veel  romances in die periode genoemd . De illustratie op de spiegeldeksel , geflankeerd door vier fabelachtige monsters, kan een gebeurtenis zijn uit het verhaal van Tristan en Isolde  wanneer ze,  voordat ze de toverdrank  drinken die maakt dat ze voor eeuwig verliefd op elkaar zijn, schaken op de boot die ze naar Koning Mark brengt.  Het kan ook een gedeelte zijn uit het heldendicht van Huon de Bordeaux, die schaakt met de dochter van een Saracen-admiraal; wanneer Huon verliest zal hij onthoofd worden en wanneer hij wint  krijgt hij zijn mooie tegenstander en een geldbedrag.  

    Een allegorie op de hoffelijke liefde.

    Gothische spiegeldeksels die twee geliefden afbeelden, worden vaak getypeerd als een conversatie of een jachttafereel, het motief van schaakspelers behoort bij dit genre.  Schaken, als een intellectueel veeleisend strategisch spel, symboliseert hoffelijke liefde bepaald door nauwkeurige regels, in tegenstelling tot het dobbelen dat model staat voor grove losbandigheid.

    Michael Camille geeft aan dat er suggestieve sexuele elementen in de afbeelding verwerkt zijn. De  bediende van de man houdt een roofvogel vast (zinspeling: prooi) en de bediende van de vrouw houdt een kroon  vast en is een zinspeling  op het kronen van de geliefden in  een toekomstige huwelijk.   De man staat op het punt om zijn tegenstander ‘schaakmat ‘ te zetten (veroveren) en slaat zijn linkerbeen over zijn rechter in afwachting en grijpt de tentstok vast (fallisch symbool). De jurk van de vrouw is zodanig weergegeven dat dit haar vrouwelijke vormen benadrukt. Ook vormen de omhangende gordijnen een toespeling op het (huwelijks)bed. 

  • Tentoonstelling Schachspiegeleien in Haltern am See

    Tentoonstelling Schachspiegeleien in Haltern am See

    Op 20 April 1962 werd in Haltern am See een schaakvereniging opgericht. 50 jaar later bestaat deze schaakvereniging, nu Königsspringer Haltern 1962 genaamd, nog steeds en is het 50-jarige jubileum de aanleiding voor een schaaktentoonstelling in Haltern am See.

    Deze tentoonstelling, “Schachspiegeleien “, is ontstaan​uit een unieke samenwerking tussen de 50-jarige schaakclub, de Stadtbücherei Haltern am See en de auteur en journalist Eva Masthoff en haar man Dr Horstfried Masthoff (oprichter van de Kulturstiftung Masthoff in Haltern).

    In de
    Stadtbücherei zijn
    35 schaakspellen met verschillende achtergronden en vormen bijeengebracht. Verder zijn er schaakromans, schaakgedichten, Ex Librissen, schaakpostzegels, schaakgeld en allerlei schaakkunst aanwezig. Het meest waardevolle tentoonstellingsstuk is een facsimile van “Libro de los juegos,” uit de 13de eeuw van Alfonso de Wijze. Dit boek wordt beschouwd als een van de belangrijkste bronnen over de culturele geschiedenis van het schaken.

    Bij de tentoonstelling wordt door Eva Masthoff en haar man Dr Horstfried Masthoff ook een boek “Halterner Schachspiegeleien” uitgegeven.

    De tentoonstelling duurt tot 31 maart 2013

  • De Schaakkoerier 123, februari 2013

    De Schaakkoerier 123, februari 2013

    In nummer 123 van de Schaakkoerier  onder meer de volgende onderwerpen:

    • Agenda
    • Van de redactie 
    • Van de penningmeester 
    • Agenda Algemene Ledenvergadering, 2 maart 2013, Lisse
    • Voorjaarscontactdag 2 maart 2013 in Lisse
    • Jaarverslag Motiefgroep Schaken 2012
    • Fischer-Spasski, Reykjavik 1972 (3) – schaakaantekenstroken
    • Hong Kong: bij het schaakbord rechtsaf
    • Schaken in de film
    • Veiling voorjaarscontactdag 2 maart 2013 in Lisse
    • Schaakstandbeelden in de wereld; het eiland Lewis
    • Schaakstandbeelden in de wereld; Hever Castle
    • Voor de boekenkast (4)
    • Vroege Duitse schaakstempels, deel 2
    • Het zeventiende schaakstuk

Mis de nieuwsberichten van de Motiefgroep Schaken niet!

De Motiefgroep Schaken spamt niet!
Lees ons privacybeleid voor meer info.