Tag: oktober

  • De oudste schaakfoto

    De oudste schaakfoto

    door Henk Alberts

    De oudste schaakfoto

    Op 25 mei 2003 plaatste Willem Broekman op de site van de Schaakvereniging Promotie de vraag “wat is de oudste schaakfoto.”

    In juli 2003 werd een foto uit 1857, First American Chess Congress New York, als oudste foto aangewezen. Later wordt een foto uit 1840 gemeld, waarbij op de foto uit 1857 ook nog het een en ander bleek aan te merken.

    In november 2003 blijkt ook nog dat de foto uit 1840 niet alleen staat; er blijkt een tweede foto uit dezelfde serie op te duiken. En het verhaal is ook nog niet af; de oudste foto’s zijn weliswaar in Groot Brittannië gemaakt, doch zeker één (b)lijkt zich in Nederland, in Leiden te bevinden.

    Het vervolgverhaal tot nu toe is te zien geweest op de site van de SV Promotie en in de Schaakkoerier, het blad van de Motiefgroep Schaken.

    Lees het complete verhaal op de site van de SV Promotie

    En leest het vervolg uit de Schaakkoerier 67van de Motiefgroep Schaken

    En tenslotte de oudste schaakfoto in Leiden

    En als nabrander nog dit naschrift de oudste foto

  • De Schaakkoerier 66, oktober 2003

    De Schaakkoerier 66, oktober 2003

    In nummer 66 van de Schaakkoerier  onder meer de volgende onderwerpen:

    • Contactdag 8 november in Bennekom 
    • Veiling 8 november in Bennekom
    • (Sluit)zegels 
    • Schaaklimerick 
    • Sticky chess
    • Nieuwe Emissies
    • Beestachtig schaak
    • Oplossing schaakfilm fotoprijsvraag
    • Beste artikel Curiosa special
    • Een bijzondere kaart?
    • Iets nieuws onder de hete zon?
    • Tentoonstelling “The art of Chess” in Londen 
    • Mutaties in het Ledenbestand
    • Het Hoogoven Schaaktoernooi actueel?
    • De oudste schaakfoto
    • Recensie : van pion tot koning
    • Prentbriefkaartenveiling
  • De Schaakkoerier 50, oktober 2000

    De Schaakkoerier 50, oktober 2000

    In nummer 50 van de Schaakkoerier  onder meer de volgende onderwerpen:

    • aankondiging contactdag  4 november 2000 in Waalwijk
    • kavels voor de veiling in Waalwijk
    • verslag BeNeFraLux van 1-3 september 2000 in Mechelen
    • Jubileumnummer: 50 nummers van de Schaakkoerier
    • rubriek Paradepaardjes
    • Tentoonstelling Dame aan zet, 25 augustus – 17 november 2000 in de Koninklijke Bibliotheek in Den Haag
    • Postzegels; damesschaak op postzegels
    • nieuwe uitgaven schaakpostzegels
    • De postzegels van Kaulbach
    • KGSRL, de Koninklijke Gentse Schaakkring Ruy Lopez
    • Schaakvarianten : Xiangpi, Chinees schaak
  • Inhoud Schaakkoerier 1 – 49, een korte beschrijving – artikel uit Schaakkoerier 50 –

    door Joris Leijten

    Onderstaande artikel verscheen eerder in het jubileumnummer, nummer 50, van de Schaakkoerier: 

    nummer 1, ergens in 1983 of 1984; heeft (bijna) niemand meer

    nummer 2, de nummering (waarschijnlijk ook later) aangebracht met de hand, is het nummer waarin Niek Cranendonk en Sjoerd van Ketel de geboorte van de nieuwe vereniging aankondigen

    nummer 3, is het eerste nummer met in de kop de naam van de nieuwe vereniging; Motiefgroep Schaakfilatelie

    nummer 4, inmiddels juni 1985, is het eerste nummer, met als logo/vignet (met dank aan Jan Struylaart) het ook nu nog gehanteerde geblokte paard. Tevens in dit nummer de eerste afbeeldingen; alle in 1984 uitgebrachte schaakstempels

    in nummer 5, een artikel over het feit dat Euwe 50 jaar eerder Wereldkampioen werd; men spreekt over het samen met de KNSB uitbrengen van een bijbehorend stempel (het is er nooit van gekomen.)

    in nummer 6, het verslag van het eerste snelschaakkampioenschap (winnaar Jan Struylaart) op de contactdag. Er zouden er velen volgen. Dit is ook het nummer waarin er voor het eerst op de achterpagina een bestuur vermeld wordt; voorzitter Niek Cranendonk, Secretaris Sjoerd van Ketel, Penningmeester Ger Dekker. Het lidmaatschap kost fl 8,–, het inschrijfgeld fl 5,– (ook toen al)

    nummer 7, voorpaginanieuws: Euwe eindelijk op een schaakuitgifte; op een blok van Mongolië (20-11-1986)

    in nummer 9, mei 1988, de aankondiging van een extra contactdag; via Jan Koppenaal is het geregeld om met de Motiefgroep tijdens de denksportdag ter gelegenheid van het 60-jarige bestaan van de Leidse Schaakbond aanwezig te zijn

    nummer 13, augustus 1990; aangekondigd wordt dat de Nieuwsberichten voortaan niet 2 maar 4 maal per jaar zullen gaan verschijnen. De contributie wordt (daartoe) verhoogd van fl 10,– naar fl 15,– per jaar. Tevens valt te lezen dat Jan Rebel de opvolger is van Ger Dekker als penningmeester.

    nummer 14, is de eerste Nieuwsbrief met een afbeelding op de voorpagina. Met enkele uitzonderingen blijft dit daarna ook zo.

    nummer 15 , is de eerste Nieuwsbrief met een inhoudsopgave, en nog wel op de voorpagina ook.

    nummer 16, wordt, met dank aan Theo Huijzer, verzonden vanuit Klaekken in Noorwegen. Tevens in dit nummer voor de eerste keer een prijsvraag. (En ook is dit nummer mijn eerste kennismaking met de Motiefgroep Schaken.)

    in nummer 18, winter 1991, een besluit van de Algemene Vergadering om, na registratie bij de Kamer van Koophandel, zich aan te sluiten bij de Bond van Filatelistische Verenigingen. Men heeft daar de contributieverhoging van

    fl 3,– voor over. (Van dit verhaal is later niets meer vernomen.)

    nummer 19, voorjaar 1991; Godfried Couwenbergh komt het bestuur versterken met als functie de verzorging van de stempel / kaartenservice

    nummer 20; na 20 nummers houdt Niek Cranendonk het wegens drukke werkzaamheden voor gezien als redacteur. Ger Dekker zal hem vanaf nummer 21 opvolgen.

    in nummer 21, januari 1993 de aankondiging; Motiefgroep Schaakfilatelie wordt Motiefgroep Schaken, “dit om verzamelaars van ansichtkaarten en andere randgebieden ook tot hun recht te laten komen.”

    nummer 22, de eerste schaaktelefoonkaarten (de oudste weliswaar reeds uitgegeven in 1987) doen hun intrede in de Nieuwsbrief. Tevens wordt het vakje op de achterkant van de Nieuwsbrief (een schitterende vondst) “als u hieronder een kruisje vindt heeft u uw contributie mg niet voldaan” geïntroduceerd.

    in jubileumnummer 25, onder meer een artikel over schaaksigarenbandjes en een Schaakprobleem van de hand van Bas de Haas. Niek Cranendonk neemt na 10 jaar afscheid als voorzitter.

    in nummer 27, oktober 1994, op de voorpagina de aankondiging van de geboorte van de eerste schaakkaart van de vereniging ‘uitlopers’. Tevens een curiosum; onder het logo op de voorpagina staat deze keer te lezen ‘Moteifgroep Schaken’.

    nummer 28, januari 1995; Bas de Haas vult de vacature van voorzitter op. Verder interessante artikelen over schaakbloemen van Jan Rebel en Godfried Couwenbergh.

    in nummer 30/31, oktober 1995, wordt de nieuwe naam voor de Nieuwsbrief geïntroduceerd; vanaf nu heet deze de Schaakkoerier.

    in nummer 32, februari 1996, wordt de eerste BENEFRA aangekondigd. Deze zal gehouden worden in België, Mechelen, eind april 1995. Tevens in dit nummer geen antwoord op de vraag: schaakte Willem van Oranje (Sjoerd van Ketel).

    nummer 33, met een tentoonstelling, in het stadskantoor in Naarden, over het Wereldkampioenschap schaken in 1935, met als initiator Joris Leyten. Tevens alle informatie over de schaakbordvlinder, door Godfried Couwenbergh.

    in nummer 35, alles over schaak(nood)geld van de hand van Godfried Couwenbergh. Tevens in dit nummer de start van onze schaakstrip “schaken met de dood”.

    in nummer 36, een schaaktentoonstelling t.g.v. 50 jaar Bennekomse Schaak Vereniging met medewerking van Klaus Bodlaender.

    in nummer 39, uitgebreid verslag van de BENEFRA te Roosendaal, dit inclusief een uitgebreide BENEFRA-schaakquiz van de hand van Hans Kok.

    in nummer 41, juni 1998, de voorstelling van een vrijwel geheel vernieuwd (het huidige) bestuur.

    in nummer 42, het voorstel voor een (vernieuwd) huishoudelijk reglement voor de Motiefgroep Schaken. Tevens het artikel “Toekomstmuziek Max Euwe op een Nederlandse postzegel” (Henk Alberts) en een verslag van de in Doesburgh gehouden schaakevenementen; een tentoonstelling en een optocht met praalwagens.

    in nummer 45, oktober 1999, de aankondiging van de eerste BENEFRALUX. Tevens de introductie van de nieuwe rubriek Paradepaardjes, een advertentierubriek voor leden van de Motiefgroep Schaken.

    in nummer 46, verslag van de eerste excursie van de Motiefgroep naar de Koninklijke Bibliotheek in Den Haag. Verder in dit nummer de start door Klaus Bodlaender van de nieuwe rubriek ‘Schaakvarianten’.

    in nummer 47, februari 2000, twee nieuwe schaakprentbriefkaarten van de Motiefgroep Schaken.

    nummer 50, jubileumnummer, met daarin dit artikel; OP NAAR DE VOLGENDE 50

  • De Schaakkoerier 45, oktober 1999

    De Schaakkoerier 45, oktober 1999

    In nummer 45 van de Schaakkoerier onder meer de volgende onderwerpen:

    • Het bordspel, Manner of Frans Pourbus I
    • Bezoek KB
    • Verslag Benefralux Mondorf Luxemburg
    • Das Montglane Spiel, Katharine Neville, The Eight (ook in nr. 47)
    • Nieuwe Emissies
    • 100 Jaar Sonsbeek
    • Mutaties Ledenbestand
    • Catalogi op schaakgebied
    • Is schaken ook een dommekracht
    • Veiling spullen Ceausescu
    • Stadspost?! (Schotland)
    • Lucky Luke et ses compagnons
    • De grote kater, Thomas Hürlimann
    • Boekverslag, Delhi
    • Boekverslag, Kleine Philisophie der Passionen
    • Che Guevara: Communist of kapitalist?
    • Réti – Aljechin, Baden Baden 1925
    • Schaakspel voor drie spelers
    • Schaakstrip: Schaken met de dood
  • 3e BeNeFraLux 2-4 oktober1998, Aubry Du Hanaut – verslag –

    3e BeNeFraLux 2-4 oktober1998, Aubry Du Hanaut – verslag –

    door Sjoerd C. van Ketel

    Gedurende het weekeinde van 2/4 October j .1. heb ik met veel genoegen het derde BeNeFra-weekeinde bijgewoond. Er waren zo’n 40 verzamelaars uit België, Frankrijk, Italië, Luxemburg en Nederland en vele hunner echtgenotes aanwezig. Onder hen trof ik (helaas slechts) negen leden van onze Motiefgroep Schaken aan.

    De organisatie was veel losser dan bij ons, zeer georganiseerde, Nederlanders het geval is/was. Maar de gastvrijheid, de hartelijkheid en de behulpzaamheid waren zeer groot! De Fransen waren geheel zichzelf en dus leek dit weekeinde precies op de jaarlijkse eigen Franse bijeenkomsten van de Amicale, die ik reeds diverse malen als lid heb mogen bijwonen.

    De zaal was zeer ruim en er was voldoende plaats voor een grote tentoonstelling, voor bezoekers en voor ‘handelaren’ met daarbij op het podium ruimte voor de veiling. De andere helft van de zaal was gedurende dit weekeinde in gebruik voor allerlei schaaktoernooitjes onder leiding van de heer Michel Soyez die ook de grote man bij de voorbereidingen was; dit gaf een èchte schaaksfeer in deze hoge zaal.

    Op vrijdag hebben wij de zaal ingericht en daarna was er ten huize van mevrouwen de heer Soyez een ontvangst met champagne en een heerlijk buffet, waar de liefst 21 genodigde aanwezigen zeer van genoten hebben.

    Op zaterdag werd er eerst naar hartelust gezocht, gevonden, geruild, gekocht, verkocht en was dies meer zij. De (uiteraard warme) lunch werd door een twintigtal mensen in het centrum van Valenciennes genoten. En de veiling ’s middags had een hoog gehalte aan kwaliteit: Ik wil slechts één enigszins kritische opmerking maken. Na deze drukke dag en na het diner in het restaurant “Le Bison bleu” had eigenlijk niemand meer de moed om te gaan snelschaken. Misschien moet er op volgende bijeenkomsten een ander moment voor dit toernooi gekozen worden?

    Wat de niet-aanwezigen gemist hebben is volgens mij dit: de sfeer met name tijdens de diverse maaltijden, het weerzien van oude bekenden, de uitgebreide tentoonstelling waar zéér bijzondere postzegels, stempels en prentbriefkaarten te bewonderen waren, de mogelijkheid om van andere mensen uit andere landen geheel andere dingen te kunnen kopen èn van hen ideeën op te doen voor de eigen verzameling.

    Ik wil onze medeverzamelaar Michel Soyez èn het ijverige en deskundige bestuur van de Amicale Philatélique Thèméchecs (Française) zeer hartelijk voor het door hen georganiseerde weekeinde BeNeFra III bedanken!

    Ten slotte nog een drietal nieuwtjes:

    • 1. Er is een prentbriefkaart “benefra 98” verschenen. U ziet deze bij dit artikel afgebeeld. De oplage is 500 stuks. Ik zal enkele exemplaren mee naar Den Haag nemen.
    • 2.     Er was een schaakmunt te koop. Op de ene kant kunt U op de achtergrond een schaakbord en op de voorgrond Philidor (1726-1795) zien. Op de andere kant staat een schone Marianne, N.A.F.S.E.P. 25 05 au 21 06 1998 en 2 Euro de Dreux. Ook hiervan zal ik enkele exemplaren mee naar one bijeenkomst in Den Haag nemen.
    • 3. BeNeFraLu IV wordt door ons medelid de heer François Riva tijdens het Pinksterweekeinde van 21/23 Mei 1999 in Luxemburg georganiseerd. Hij heeft àlle BeNeFra’S meegemaakt en weet dus stellig hoe het moet.
  • De Schaakkoerier 42, oktober 1998

    De Schaakkoerier 42, oktober 1998

    In nummer 42 van de Schaakkoerier onder meer de volgende onderwerpen:

    • Schilder van Giovanni Garinei, “Your move”
    • Contactdag 21 november 1998 in Den Haag
    • Huishoudelijk reglement
    • Kaart van het schilderij van Lubin Baugin, “Nature morte a l’échiquier”
    • Nieuwe schaakemissies
    • Max Euwe op een Nederlandse postzegel
    • Het Doesborghsche Schaakgenootschap anno 1873
    • Verslag Benefra III in Aubry du Hanaut, oktober
    • Hemel en hel voor schaakmeesters van Martin Beheim-Schwarzbach
    • Griekenland 1955
    • Schaakstrip; Schaken met de dood
  • NEDERLANDSE EUWE-POSTZEGEL 2001

    NEDERLANDSE EUWE-POSTZEGEL 2001

    door Henk Alberts

    De wens tot het uitbrengen van een Nederlandse Euwe-postzegel bestond al langer in de schaakwereld. Maar toch is het realiseren van een dergelijke wens is nog niet zo eenvoudig; 1,5 jaar voorafgaande aan het betreffende kalenderjaar dient de betreffende aanvraag ingediend te zijn, waarna het lange afwachten begint. Want jaarlijks vragen een veelvoud van organisaties om de uitgifte van een speciale postzegel, terwijl PTT Post maar een deel van die aanvragen kan honoreren.

    In dit geval hebben de Motiefgroep Schaken, de KNSB en het Max Euwe Centrum geijverd voor het uitkomen van een dergelijke Euwe-postzegel.

    Bijgaande artikel verscheen eerder, in oktober 1998, in De Schaakkoerier 42, het blad van de Motiefgroep Schaken en speelde een (grote) rol in de uiteindelijke totstandkoming en in ieder geval in het uiterlijk van de Max Euwe-postzegels in 2001. 

    TOEKOMSTMUZIEK? MAX EUWE OP EEN NEDERLANDSE POSTZEGEL

    door Henk Alberts, oktober 1998

    Op 20 mei 2001, precies 100 jaar na de geboorte van Max (Machgielis) Euwe, Neerlands tot nu toe grootste en succesvolste schaker, geeft TNT Post Groep (voorheen KPN Post) een schaakpostzegel uit.

    De zegel toont naast een beeltenis van (het gezicht van) Max Euwe tevens een beslissend moment uit de tweekamp om het wereldkampioenschap schaken in 1935. De tweekamp die Max Euwe, als enige Nederlander ooit, uiteindelijk de Wereldtitel Schaken bracht. (zie afbeelding boven)  

    De postzegel toont een fragment uit de beroemde 26e partij uit deze match; de zogenoemde ‘parel van Zandvoort’.

    De match om het wereldkampioenschap schaken in 1935 werd gespeeld tussen de toenmalige wereldkampioen de Fransman, geboren als Rus, Alexander Alexandrovitsj Aljechin en de uitdager de Nederlander Max (Machgielis) Euwe. De match werd volledig in Nederland gespeeld. Dit gebeurde echter niet op één locatie; schakers en gevolg reisden door Nederland en speelden in een aantal plaatsen één of meerdere partijen. De meeste partijen werden gespeeld in Euwe’s woonplaats Amsterdam (in totaal 14, onder meer in het Rijksmuseum, in de Effectenbeurs en in theater Bellevue.) Verder waren er partijen in Den Haag (4x), in Delft(2x), in Rotterdam, Utrecht, Groningen, Gouda, Den Bosch, Baarn, Eindhoven, Zeist, Ermelo en dus in Zandvoort.

    Max Euwe kwam in de 25e partij van deze match, na lange tijd tegen een achterstand te hebben aangekeken, voor het eerst op voorsprong. En met de op de zegel afgebeelde 26e partij de parel van Zandvoort, destijds beschouwd als de mooiste partij uit de gehele match, breidde hij zijn voorsprong uit tot 2 punten (14-12). Een voorsprong die hij niet meer uit handen zou geven. Na 30 partijen werd hij uiteindelijk de eerste en tot nu toe enige Nederlandse Wereldkampioen schaken.

    Euwe – Aljechin, 26e matchpartij,
    Zandvoort, 3 december 1935
    opening: Hollandse verdediging

    (misschien wel symbolisch is dat de gespeelde opening de zogenoemde ‘Hollandse verdediging’ is)

    1. d4 e6 2. c4 f5 3. g3 Lb4+ 4. Ld2 Le7 (de Delftse variant, ontstaan enkele dagen eerder in de 24e partij van deze match) 5. Lg2 Pf6 6. Pc3 0-0 7. Pf3 Pe4 8. 0-0 b6 (in de 24e partij speelde Aljechin 9. … Lf6. Die partij eindigde in remise) 9. Dc2 Lb7 10. Pe5 Pxc3 11. Lxc3 (niet goed zou 11. Lxb7 zijn; na 11. … Pxe2+ 12. Kg2 Pxd4 13. Dd3 Pbc6 14. Pxc6 Pxc6 15. Lxa8 Dxa8 heeft zwart twee pionnen voor de kwaliteit) 11. Lxc3 Lxg2 12. Kxg2 Dc8 13. d5 d6 14. Pd3 e5 15. Kh1 c6 16. Db3 Kh8 17. f4!  (voorkomt f5-f4 van zwart) 17. … e4 18. Pb4 c5 (noodzakelijk om paard b8 te kunnen ontwikkelen) 19. Pc2 Pd7 20. Pe3 Lf6 (provocatie)21. Pxf5! (en Euwe neemt de uitdaging aan) 21. … Lxc3 22. Pxd6 Db8 23. Pxe4 Lf6 24. Pd2 (wit heeft drie pionnen voor het geofferde stuk en maakt nu ruimte om met zijn centrumpionnen te kunnen oprukken) 24. … g5(!) (Aljechin moet iets doen; hij besluit lijnen op de koningsvleugel te openen teneinde met zijn stukken kansen tegen de witte koning te krijgen) 25. e4 gxf4 26. gxf4 Ld4 27. e5 De8 28. e6 Tg8! (op 28. … Pf6 had wit 29. Pf3 met ruil van de sterke zwarte loper op d4) 29. Pf3 (wit kan het zwarte paard niet slaan wegens 29. … De2 en met de dubbele dreiging Dxe2 en Dg2 mat is het zwart die wint) 29. … Dg6 30. Tg1!! (offert nog een kwaliteit. Overigens had zwart op 30. Pg5 geantwoord met 30. … Pe5!) 30. … Lxg1 31. Txg1 Df6

    De stelling van de postzegel (zie diagram); Euwe heeft slechts 3 pionnen voor een toren.

    32. Pg5!! (Dreigt 33.Pf7 met winst. Op 32. … Txg5 volgt fxg5 en op 32. … Pe5 volgt eenvoudig fxe5. Op 32. … Dxf4 heeft wit 33. Dc3+ Pe5 34. Dxe5+ Dxe5 35. Pf7 mat klaar liggen) 32. … Tg7 (het enige) 33. exd7 Txd7 34. De3! (dekt pion f4 en dreigt bovendien De5) 34. … Te7 35. Pe6 Tf8 36. De5! (in lichte tijdnood wikkelt wit af naar het eindspel) 36. … Dxe5 (zwart heeft niet anders) 37. fxe5 Tf5 38. Te1 h6 39. Pd8 Tf2 40. e6 Td2

    Hier werd de partij afgebroken en de volgende dag voortgezet.

    Er volgde nog: 41. Pc6 Te8 42. e7! b5 43. Pd8 Kg7 44. Pb7! Kf6 45. Te6+ Kg5 46. Pd6 Txe7 47. Pe4+ (precisie tot op de laatste zet) Zwart geeft het op; 1-0 (Er had nog kunnen volgen 47. … Kf5 48. Pxd2 Txe6 49. Dxe6 Kxe6 50. cxb5 en wit wint eenvoudig).

    Max Euwe is echter niet alleen als actief schaakspeler en als wereldkampioen van belang geweest voor de Nederlandse en buitenlandse schaakwereld;
    In 1946 schonk hij de wereldtitel schaken, tot dan toe het ‘persoonlijk’ bezit van de wereldkampioen, aan de wereldschaakbond de FIDE. Niet langer had de wereldkampioen te bepalen wie hem (niet) mocht uitdagen, doch vanaf dat moment konden er wereldwijd geregelde toernooien en tweekampen om het wereldkampioenschap plaatsvinden.

    Van 1971 tot en met 1978 was Euwe voorzitter van diezelfde wereldschaakbond de FIDE. Niet alleen was hij in die periode onbezoldigd ambassadeur voor de schaaksport, een taak waarin hij het schaken wereldwijd, met name in Azië en Afrika wist te verspreiden, maar ook was hij er als voorzitter persoonlijk verantwoordelijk voor, dat de match om het wereldkampioenschap in 1972 tussen Spasski en Fischer in Reykjavik toch gespeeld werd.

    En tenslotte is er de enorme invloed van Euwe op het verbreiden van het schaken in Nederland, enerzijds door zijn wereldtitel en anderzijds door de vele honderden schaakboeken die hij het licht heeft doen zien.

    Naschrift (2001): 
    Op de uiteindelijke Nederlandse postzegel werd niet de partijstelling na de 31e zet van zwart (Df6), doch die na de 32e zet van wit (32. Pg5!) afgebeeld.

  • 2e BeNeFra 24-26 oktober 1997, Roosendaal – verslag –

    2e BeNeFra 24-26 oktober 1997, Roosendaal – verslag –

    uit: Dagblad de stem, 27 oktober 1997

    ‘Ik weet tenminste dat ik gek ben’

    Roosendaal – Twee volwassen mannen bladeren verwoed door het meisjesblad Tina. Naarstig op zoek naar die ene pagina waar de heldin van het verhaal een. potje schaak speelt. Vijf gulden leggen de verzamelaars voor dit Tina-exemplaar van 4 juli 1997 op tafel. Ze zijn net op tijd. In een mum van tijd is het stapeltje dat verkoper Sjoerd van Ketel had neergelegd, helemaal uitverkocht.  Alles wat met schaken te maken heeft is felbegeerd op de internationale schaakverzamel beurs die afgelopen weekeinde in het Roosendaalse hotel Goderië gehouden werd. Of het nu ansichtkaarten zijn van Gary Kasparov, postzegels met een schaakspel erop of enveloppen die herinneren aan ,een schaaktoernooi. Wat breien en schaken met elkaar te maken hebben? De verzamelaars weten het niet.

    Maar ze graaien gewoon.  Om nog net een graantje mee te pikken van de snel slinkende stapel zwart-wit geblokte breiwikkels met daarop de woorden ‘checkmate’. Wellicht levert de wikkel ooit nog eens geld op. Want verzamelaars zijn gek. Joop Jansen uit Valkenswaard komt er onomwonden voor uit. ‘Ik verzamel ALLES op het gebied van SCHAKEN’, staat er op zijn visitekaartje. Vooral boeken. De dubbele exemplaren biedt hij in Roosendaal te koop aan.

    ‘Het is doffe ellende. De verzameling breidt maar uit en uit’.

    Dat alleen al zijn er achthonderd. Schoorvoetend vertelt Jansen de waarheid: thuis in Valkenswaard heeft hij nog eens zevenduizend hoeken. Uitsluitend en alleen  over het onderwerp schaken. Alle wanden in zijn flat zijn volgetast. Het gewicht? Daar wil de gepassioneerde boekenkoper niet over nadenken. De waarde van al het papierwerk moest hij laatst voor de verzekering schatten, die bedroeg minstens anderhalve ton. “De laatste drie maanden heb ik weer een paar duizend gulden aan boeken uitgegeven. Het is een doffe ellende. De verzameling  breidt maar uit en uit,” vertelt Jansen. In zijn stem klinkt echter geen spoor van spijt. In zijn Kasparov-T-shirtje leunt de jongeman eens achterover. Hij gaat haast schuil achter de stapels schaakliteratuur: “Ach, ik ben gewoon een maffe jood. Maar ik weet tenminste dat ik gek ben.” Of die tientallen andere verzamelaars zich daar ook van bewust zijn? Vanuit Frankrijk, Duitsland en België – er is zelfs een Oostenrijker bij – zijn ze naar Roosendaal gekomen. Het zijn voornamelijk mannen.  Een enkele echtgenote is meegekomen. Blijkbaar om een oogje in het zeil te houden. “Mijn vrouw is  mijn secretaresse. Zij houdt bij wat ik uitgeef en ontvang,” vertelt een gewiekste Belg. “Ik heb beloofd dat als ik hier 5000 francs uitgeef, zij voor datzelfde bedrag een kleedje mag kopen.” Zo ongeveer regelt ook organisator Sjoerd van Ketel het met zijn vrouw. Zorgen dat de hobby budget neutraal blijft. Toch moppert ze maar al te vaak: “Jij hebt geen verzameling, jij bent een verzameling.”

    Twaalf jaar geleden richtte Van Ketel de landelijke Motiefgroep Schaken op. 0m onderling te ruilen, te kopen en verkopen. 130 legaat den heeft de groep inmiddels. Maar  iedereen kent de verzamelingen van de ander nu wel. Het werd een beetje inteelt. Daarom was het tijd voor internationalisering. Dat verbreedt het aanbod,” vertelt Van Ketel. Vorig jaar werd in Mechelen voor het eerst een internationale schaakbeurs gehouden.

    Dit weekeinde was aan Nederland de eer. Met een miniatuur schaakspel in zijn ene hand en een tas vol postzegels in de andere stroopt Pim du Chatinier uit Geleen de tafels af. Het draagt zijn inzet. Wat hij winnen wil? Ach, de jonge schaker, beginnend verzamelaar, kijkt wat rond. “Zo’n stropdas met een ‘schaakspel erop is leuk, maar ik heb er al drie. Manchetknopen? Die raak ik toch maar kwijt.” Gewoon een weekend vertoeven tussen lotgenoten, dat bevalt Du Chatinier wel. Geschaakt wordt er eigenlijk nauwelijks. Op een potje snel- en simultaanschaken in de avonduren na. Karel Falleyn uit het Belgische Blankenberge maalt er niet om. Hij verzet al jaren geen pion meer. Achter zijn hobby -.. schaken per  briefwisselingstaat een definitieve punt. “Ik was zelfs in bed nog met de schaakpartijen bezig,” vertelt de Belg. Voortaan telt op schaakgebied alleen nog de verzameling.

  • De Schaakkoerier 30 & 31, oktober 1995

    De Schaakkoerier 30 & 31, oktober 1995

    In nummer 30 & 31 van de Schaakkoerier onder meer de volgende onderwerpen:

    • Naam nieuwsbrief wordt Schaakkoerier
    • Karel Falleyn
    • In memoriam, Gerrit Jan Cieraad
    • Schaakstellingen op postzegels
    • Miguel Najdorf 85 jaar
    • Loterijbriefjes met schaakmotief
    • De torens van Mozambique, schaakbloemen
    • Schaakuitgifte Las Palmas 1995
    • Schaakzegels Maasland Post Oss
    • Borstendorf, de eerste schaakstempel
    • Schaken in de film, Alan Ladd
    • Nieuwe schaakemissies
    • Euwe op postzegel, schaakbloemen
    • Schaakboeken
    • Schaakbloemen
    • Ex-Librissen met schaakmotief
    • Ströbeck