Motiefgroep Schaken

Tag: november

  • Tentoonstelling De Communisten – In Verzet tegen Fascisme en Kapitaal in het Nationaal Bevrijdingsmuseum in Groesbeek, Nationaal Bevrijdingsmuseum

    Tentoonstelling De Communisten – In Verzet tegen Fascisme en Kapitaal in het Nationaal Bevrijdingsmuseum in Groesbeek, Nationaal Bevrijdingsmuseum

    De tentoonstelling ‘De Communisten. In Verzet tegen Fascisme en Kapitaal’ toont de geschiedenis aan de hand van vele verzetsposters, kranten, foto’s, videomateriaal en muziekfragmenten. De verhalen van het communistisch verzet komen tot leven in historische verzetsobjecten uit Nederland en Duitsland: van een stencilmachine waarmee De Waarheid werd gedrukt tot sabotagegereedschap waarmee treinen werden ontspoord.

    De vervolging van de communisten wordt vertelt aan de hand van bijzondere documenten en objecten..Een van de topstukken van deze tentoonstelling is een schaakspel van verzetsman Nico Mourer (1900-1965) dat gemaakt is van … brood!

    Net als Dr. B. uit Schaaknovelle was Nico Mourer gevangen gezet door de nazi’s. Ter afleiding van de ontberingen en verveling had hij een schaakspel gemaakt. Het enige materiaal dat daarvoor beschikbaar was waren broodkruimels. Mourer maakte dit schaakspel tijdens zijn gevangenschap in het Huis van Bewaring in Groningen in 1941. Sindsdien heeft hij het altijd bewaard in een pillendoosje. Mourer belandde later in het concentratiekamp Sachsenhausen, maar wist de oorlog te overleven.

    Omdat Mourer had meegevochten bij de Republikeinen in de Spaanse Burgeroorlog, was hem al voor de Tweede Wereldoorlog zijn Nederlands staatsburgerschap en paspoort ontnomen. Ondanks Mourers verdiensten voor het Verzet weigerde de Nederlandse regering lange tijd hem het Nederlands staatsburgerschap terug te geven. Pas in 1963 werd dit onrecht hersteld. In het boek Raadselvader van de dochter van Berry Withuis, Jolande Withuis, kunt u op de bladzijden 179 tot 182 een korte levensbeschrijving over Nico Mourer vinden.  

    In het tv-programma De Strijd van BNNVARA van 10 november 2015 liet een kleindochter het schaakspel en de Franse onderscheiding zien. Die beelden kunt u zien via https://programma.bnnvara.nl/de-strijd/media/349089. –> link werkt niet meer
    Hieronder foto’s van dit schaakspel zoals het staat opgesteld bij de tentoonstelling in het Nationaal Bevrijdingsmuseum en zoals opgeborgen in het pillendoosje.

    De tentoonstelling is wegens succes verlengd t/m 31 maart 2019

    Tentoonstelling in Nationaal Bevrijdingsmuseum in Groesbeek

    oktober 2018

    Tentoonstelling De Communisten – In Verzet tegen Fascisme en Kapitaal in het Nationaal Bevrijdingsmuseum in Groesbeek

  • 19e BeNeFraLux / Najaarscontactdag 11 november 2017, Deurne – verslag –

    19e BeNeFraLux / Najaarscontactdag 11 november 2017, Deurne – verslag –

    door Rob Spaans

    Het was een gezellige Contactdag in Deurne, maar door het ontbreken van vertegenwoordigers van de Be, Fra en Lux was het lastig om het echte BeNeFraLux-gevoel te krijgen. Aan de locatie en de organisatie lag het beslist niet. Ger en Tineke Dekker hadden het weer perfect geregeld van de opening van de zaal ’s morgens vroeg tot en met de uiterst gezellige maaltijd ’s avonds bij de plaatselijke Chinees.

    ’s Morgens werd er zoals gebruikelijk volop geruild en gehandeld in de meest uiteenlopende schaakartikelen. Tussen de middag konden de aanwezigen nieuwe krachten opdoen met een soepje en een broodje. Daarna werd als Benefralux-presentje aan de aanwezigen een ansichtkaart uitgereikt, die was samengesteld uit foto’s van eerdere Contactdagen.

    Alvorens met de veiling werd begonnen, werd de traditionele groepsfoto gemaakt. De prominent op de foto aanwezige vlag met de titel NK Jeugdschaak is hierbij enigszins misleidend.

    Na aldus gebroederlijk op de foto te zijn gezet, werden de messen geslepen om op de veiling de begeerde veilingitems te bemachtigen. Het pronkstuk van de veiling was een herinneringskaart ter gelegenheid van een simultaan van Vera Menchik (1906-1944) bij de Schaakclub Watergraafsmeer Amsterdam in 1934. De kaart is voorzien van een keurige handtekening van Menchik.

    Een aardige toevoeging aan dit veilingkavel was een krantenartikel over de simultaan.

    Daarin wordt vermeld dat de eerste eigenaar van deze kaart, een zekere N. de Ruijter, in die simultaan een remise tegen Menchik wist te behalen. Wellicht ten overvloede: Vera Menchik was de eerste dameswereldkampioen schaken.

    De in Londen wonende Menchik regeerde het damesschaak van 1927 tot aan haar dood in 1944. Een V1-bom werd haar noodlottig. Hoewel deze schaakster met Tsjechische, Engelse en Russische roots probeerde aan te haken bij het niveau van haar mannelijke collega’s, werd ze toch niet geheel serieus genomen in de schaakwereld. Aan de vooravond van het beroemde schaaktoernooi Karlsbad 1929 stelde de Weense schaakmeester Albert Becker voor om iedere mannelijke schaker die van Menchik zou verliezen automatisch tot lid te benoemen van de Vera Menchik Club.

    Weliswaar eindigde ze in dat toernooi inderdaad als 22e van de 22 deelnemers, maar ze won wel van … Albert Becker! Waarmee Becker niet alleen oprichter, maar ook het eerste lid van de Vera Menchik Club werd. Later zouden er nog veel meer prominente schakers het lidmaatschap van die fictieve club verwerven, waaronder Edgard Colle, Conel Hugh O’Donel Alexander, Mir Sultan Khan, Harry Golombek, Jacques Mieses, Friedrich Sämisch, Samuel Reshevsky en zelfs onze eigen Max Euwe. Euwe heeft zelfs nog eens zijn lidmaatschap herbevestigd.

    Dit bijzonder interessante veilingkavel verwisselde voor iets meer dan 200 euro van eigenaar. Andere in het oog springende veilingitems waren zo’n Delfts blauw bordje dat is geproduceerd ter gelegenheid van de door Euwe behaalde wereldtitel schaken, een entreebiljet voor het Staunton Wereldschaaktournooi 1946 en een originele poster van het Zonetoernooi 1947 in Hilversum. Veilingmeester Nico van der Plas loodste met assistentie van Joris Leijten de aanwezigen weer soepeltjes door de 204 veilingkavels.

    Nadat de nieuwe eigenaren hun verworven eigendommen bij penningmeester Henny van Essen hadden afgerekend en in hun auto ingeladen, werd er nog een drankje gedaan en vervolgens togen we met z’n dertienen naar de vertrouwde Chinees waar het goed eten en gezellig napraten was.

  • 18e BeNeFraLux / Najaarscontactdag 12 november 2016, Deurne – verslag –

    18e BeNeFraLux / Najaarscontactdag 12 november 2016, Deurne – verslag –

    door Rob Spaans

    De BeNeFraLux leidt een enigszins marginaal bestaan. De vorige BeNeFraLux was namelijk al weer drie jaar geleden (2013), ook in Deurne. Vervolgens kwam er geen BeNeFraLux meer, niet in België, niet in Frankrijk en niet in Luxemburg.

    We hebben in Deurne een mooie, redelijk centraal gelegen locatie die voor de buitenlanders relatief gemakkelijk bereikbaar is. Toch kwamen uit Luxemburg alleen de trouwe bezoekers Paul Goerens met zijn vrouw Micheline en hond Kimmy. Uit Frankrijk waren er alleen Alain Barnier en zijn vrouw. Uit België was er helemaal niemand. Wel was er een Duitse gast: Reinhold Schneider met zijn vrouw.

    Dat laatste zou aanleiding kunnen zijn om de naam BeNeFraLux uit te breiden tot BeNeFraLuxDui. Of weet u een mooiere combinatienaam?

    Misschien komt er volgend jaar weer eens een BeNeFraLux in Frankrijk. Alain Barnier zei vast van plan te zijn die te gaan organiseren.

    Maar zo niet, dan wordt het wellicht tijd om het instituut BeNeFraLux eens kritisch tegen het licht te houden. Persoonlijk zou ik het een goed idee vinden om de Najaarscontactdag dan ieder jaar in het zuiden, bijvoorbeeld in Deurne, te houden en er dan een internationaal tintje aan te geven. Wordt het dan de Autumn Contact Day?

    Hoe dan ook, voor deze BeNeFraLux hadden gelukkig ook een dertigtal Nederlandse belangstellenden de reis naar Deurne ondernomen. In sociaal cultureel centrum Den Draai was het goed toeven. Men had alle gelegenheid om z’n schaakverzameling aan te vullen.

    Om 11 uur kregen we een uiterst interessante lezing van Bas de Haas met een viertal schaakproblemen. Het vereist bijvoorbeeld een heel andere manier van denken om een helpmat te vinden. Elders in deze Schaakkoerier ziet u een van de behandelde problemen nog eens uitgewerkt.

    Daarna was er voor alle aanwezigen een presentje: het kwartetspel dat de KNSB ter promotie heeft laten maken. Dit kwartetspel staat in SK 146 beschreven.

    Veiling

    Na de lunch was het tijd voor de veiling. De strijd om de mooiste stukken daar werd gedomineerd door Team Schoenmakers, bestaande uit Nico Schoenmakers en zijn moeder. Ze hadden zich op de eerste rij voor veilingmeester Nico van der Plas gezet en vormden een geduchte concurrent bij de vele mooie veilingkavels.

    Toch wonnen zij niet het duurste veilingobject. Dat was een theepot met schaakmotieven, die voor 100 euro naar een nieuwe eigenaar is gegaan. Dat was een schriftelijke bieder.

    Omdat de veiling voor de meegereisde partners minder interessant is, nam Tineke Dekker hen mee naar het centrum van Deurne om te shoppen. Naar het schijnt heeft dat de plaatselijke middenstand geen windeieren gelegd.

    Na-Schaak

    Na de veiling werd er nog wat geschaakt, veel schaak- en andere nieuwtjes uitgewisseld, maar we hebben helaas verzuimd om ons te houden aan de relatief nieuwe traditie om een groepsfoto van alle aanwezigen te nemen.

    Om 17.00 moesten we echt wijken voor het carnavalsgeweld van Prins Antoine den Uurste en zijn Pottenbakkers. Met een groep van maar liefst 18 personen gingen we nog gezellig napraten en eten bij Chinees restaurant Ho-Wah.

    Ook dat was allemaal uitstekend geregeld. Dank aan Ger en Tineke Dekker voor hun bijdrage aan de organisatie van het geheel!

  • Openluchtschaakspel Opperdoes (N-H), Imkerij de Bijenstal, Oosteinde 41, 1674 NC

    Openluchtschaakspel Opperdoes (N-H), Imkerij de Bijenstal, Oosteinde 41, 1674 NC

    Foto’s geleverd door Rob en Marja Bijpost, Middenmeer

  • Najaarscontactdag oktober 2015, Breda – verslag –

    Najaarscontactdag oktober 2015, Breda – verslag –

    door Rob Spaans

    De beste Contactdag ooit! Nou ja, dat is misschien wat overdreven maar het was wel een heel leuke en gezellige dag. En vrijwel elke editie van de Olympische Spelen wordt toch ook afgesloten met de woorden: “The best games ever”?!

    De meeste aanwezigen zijn trouwe bezoekers van de Contactdag, zoals Joris Leijten, Sjoerd van Ketel, Marcel van Niftrik, Maikel Bloks, Godfried en Truusje Couwenbergh, Ger Dekker, Hans Blokland, Bas de Haas, Nico Schoenmakers, Jan van der Velden, Hugo Dirksmeier en Leo Hovestadt. De familie Du Chatinier stuurt ook altijd een afgevaardigde, ditmaal Pim. Het bestuur moet “verplicht” aanwezig zijn. Zij worden in daarin eventueel bijgestaan door hun partners, ditmaal Marja, Hella en Renée.

    Ook Leo had zijn vrouw, Yvonne, meegebracht. De dames zien er ’s morgens op toe dat alles ordentelijk verloopt en gaan dan ’s middags gezamenlijk de lokale detailhandel verkennen, al dan niet vergezeld door de credit card van manlief.

    Er waren zelfs buitenlandse gasten: Eddy Bruyns uit België en Paul Goerens uit Luxemburg. De laatste had ook zijn vrouw Micheline en hond Kimmy meegenomen.

    Verrassend was de aanwezigheid van Jan Groos uit Kaatsheuvel. Die laatste is (nog) geen lid, maar had de aankondiging op internet gezien en kwam graag eens een kijkje nemen. Hij bracht een artikel van eigen hand mee over het schaakspel, dat begint met de schaakscène uit de recente James Bond-film Spectre.

    Verder betoogt Pastoor Jan Groos in zijn artikel dat het schaakspel een katholieke allure heeft. Het is m.i. evenzeer mogelijk te schrijven over de protestantse, islamitische, en/of boeddhistische allure van het schaakspel. Polarisatie in deze lijkt me echter niet nodig: het schaakspel kan juist een verbindende factor zijn voor mensen van allerlei religies.

    In Gemeenschapshuis De Blaker in Breda werden de eerste uren doorgebracht met het uitwisselen van nieuwtjes en schaakhandel. Schaakpostzegels, schaakkaarten, schaakboeken en allerhande andere schaaksnuisterijen wisselden van eigenaar. 

    Om 11 uur nam Henk Alberts het woord voor een lezing Euwe op 14 november. Het werd een reis door de tijd en door Nederland. Van de Max Euwe Matches in 2015 (Joke Smit College, Amsterdam), via  het Max Euwe Schaaktoernooi in 2011 (Openbare Bibliotheek, Amsterdam), via het Wereldschaaktoernooi in 1950 (Effectenbeurs, Amsterdam), via het AVRO Schaaktoernooi in 1938 (Stadsschouwburg, Haarlem), tot uiteindelijk de WK-match Euwe-Aljechin in 1935 (Hotel Figi, Zeist). Ter afsluiting kondigde Henk aan dat Schaakkoerier 141 een driedubbeldikke special over de WK-match Euwe-Aljechin zal zijn.

    ’s Middags vond de traditionele veiling plaats. Met assistentie van Joris Leijten, Rob Bijpost en Henny van Essen maakte veilingmeester Nico van der Plas er weer een boeiend gebeuren van. Het duurste object van de veiling was een A4-blad met de handtekeningen van alle spelers van Groningen 1946. Iemand had daar €227,50 voor over.

    Een tweede “traditie” vond voor de eerste keer plaats. Nico Schoenmaker kwam met het uitstekende idee om voortaan op elke contactdag een groepsfoto van alle aanwezigen te maken. Het resultaat ervan staat bij dit artikel afgedrukt.

    Na de veiling en fotosessie werd nog enig film- en fotomateriaal over Euwe vertoond.

    Een tiental personen begaf zich vervolgens naar restaurant Den Boerenstamppot voor een eenvoudige doch voedzame maaltijd. De laatste gezamenlijke activiteit was een onderzoek naar schaakmotieven van Huis Het Schaecbert in Breda. In het avondlijke donker hebben we niet meer kunnen ontdekken dan een rood-wit geblokt patroon op de 16e eeuwse trapgevel.

  • Najaarscontactdag november 2014, Bussum – verslag –

    Najaarscontactdag november 2014, Bussum – verslag –

    door Henk Alberts

    Op 8 november werd in het Denksportcentrum in Bussum de najaarscontactdag gehouden. Deze contactdag was voor de 1e keer, een experiment, samen met het Max Euwe centrum (het MEC.), onder de titel “Het MEC komt naar je toe!” En dit was niet de eerste keer dat de Motiefgroep deze locatie bezocht. In april 2002 hadden we ook al eens een contactdag in het Denksportcentrum in Bussum, maar toen zag de omgeving van het gebouw er nog heel anders uit.

    Deze Najaarscontactdag in Bussum had door het samenwerkingsverband tussen de Motiefgroep Schaken en het Max Euwe Centrum (het MEC), wel een heel ander programma dan anders. Daarbij ’s Ochtends op de beneden-etage  gelegenheid tot ruilen, kopen, nieuwtjes uitwisselen en de lunch.

    Verder werd er ’s ochtend nog een verrassing voor alle aanwezigen; een boekenlegger ter gelegenheid van het 30 jarig bestaan van de Motiefgroep Schaken. Zie verder pagina XX van deze Schaakkoerier.

    Na de lunch was er een goedlopende veiling waar deze keer de nadruk wat meer op boeken en ansichtkaarten lag. Een aantal boeken ging voor een veel hogere prijs weg dan ooit gedacht, maar ook de aangeboden schaakpuzzel mocht zich op de nodig belangstelling verheugen.

    En na de weer heel geslaagde veiling, daarna boven de rest van het programma georganiseerd door het Max Euwe Centrum. Daarin een aantal alternatieve schaakopgaven, zoals ‘mat in één zet’ en  ‘is deze stelling mogelijk (en zo ja, wat was dan de laatste zet). Hierbij 2 voorbeelden:

    stelling 1: wit aan zet mat in 1
    stelling 2: zwart aan zet. Is deze stelling mogelijk; wat waren dan de laatste zetten

    Verder in het programma van het Max Euwe Centrum vooral de vertoning van een veelheid aan oude filmbeelden. Dit met onder anderen de beide matches Euwe- Aljechin, de match Euwe – Capablanca (in de de Militiezaal in Amsterdam), Euwe in het Polygoonjournaal, fragmenten over Bobby Fischer tegen Spasski, 25 jaar Max Euwe Centrum en nog veel meer.

    Daarnaast werd er ook nog een mobiele expositie bestaande uit oude foto’s over het leven van Max Euwe ten toon gesteld. (Waar haast te weinig tijd voor was, om die echt goed te bekijken.) Heeft u bijvoorbeeld Max Euwe al eens als Sinterklaas verkleed gezien? Het was te zien op deze tentoonstelling.

    Kortom het was weer een geslaagde contactdag.

    Oplossing problemen

    En o, ja, de oplossingen van de beide problemen:
    Stelling 1:   1. c6 mat
    Stelling 2:   1. d7-d8P +

  • Schaakkunstexpositie in Druten

    Schaakkunstexpositie in Druten

    door Henk Alberts

    Van 10 t/m 27 november 2013 vond er in het Cultureel Centrum D’n Bogerd in Druten een Schaakkunstexpositie plaats. Alle deelnemende kunstenaars hadden zich laten inspireren door het schaakspel, hetgeen leidde tot schaakschilderijen, schaakspellen, schaaktafels en andere kunstwerken. Dit met de deelnemende kunstenaars Berry, Henk Boon,,Jan Langendam, Peter de Leeuwe, Karin Miedema, Govert Muijs, Anna Troost, Henryette Weijmar Schultz, Bram de Winter en Tjerk Zijlstra.

    Op 10 november vond de opening van deze Schaakkunstexpositie plaats. Deze

    opening kon zich verheugen in de aanwezigheid van een behoorlijk aantal leden van onze Motiefgroep. De opening werd verder opgeluisterd door Hans Böhm die iets vertelde over schaakkunst, over de geschiedenis van het schaakspel, en vooral over de pion in het schaakspel. Daarna vertelde wethouder Lepoutre iets over de relatie tussen schaken en politiek, waarna het lint dat de toegang tot de expositie afsloot door de wethouder samen met organisator Margreet Wevers doorgeknipt werd. Hierna konden de aanwezige belangstellenden de tentoongestelde kunstwerken gaan bekijken. Daarbij waren ook veel van de kunstenaars op de openingsdag aanwezig, hetgeen de unieke mogelijkheid gaf om van hun een toelichting op hun tentoongestelde werk te krijgen. Daarbij was er ook de gelegenheid om de tentoongestelde kunstwerken te kopen. Iets waar al op de openingsdag veelvuldig gebruik van werd gemaakt.

    Verder vond er op dezelfde locatie het Eerste Schaakkunst schaaktoernooi plaats.

    Een rapidtoernooi, waarbij ook nog eens de nodige schaakkunstprijzen te winnen waren.  Een toernooi met maar liefst 52 deelnemers, waaronder ook weer de nodige leden van de Motiefgroep Schaken (Gert van Tongeren, Joris Leijten, Leo Hovestadt, Marcel van Niftrik.) 

  • Najaarscontactdag 2012, Arnhem – verslag –

    Najaarscontactdag 2012, Arnhem – verslag –

    door Rob Spaans

    Deze contactdag stond vooral in het teken van “de schaakmatch van de eeuw” Fischer-Spassky in 1972. Nico Schoenmakers, lid van de Motiefgroep Schaken en schaakvereniging ASV uit Arnhem (foto) had hiertoe het initiatief genomen.

    Een aantal fraaie collectors items zoals de cartoons van Halldor Petursson en originele toegangskaarten waren in de zaal te bezichtigen. Eric de Winter, ASV-lid, was recentelijk in IJsland geweest en had deze memorabilia voor Nico Schoenmakers op de kop getikt.

    Eric vertelde over zijn ervaringen in het verre noorden en vervolgens werd Schaakkoerier 121, een special over de match, feestelijk gepresenteerd. De eerste exemplaren werden uitgereikt aan de voorzitters van de Motiefgroep en ASV, resp. Henk Alberts en Erik Wille.

    Naast de gebruikelijke tafels met postzegels, boeken, en andere schaakgerelateerde zaken was er een weer een boeiend programma samengesteld.

    Dat begon ’s morgens met een lezing van Willy Hendriks over zijn boek Move First, Think Later. Het thema van deze lezing was Het brein van de schaker als verzamelaar.

    Na een inleidend verhaal moesten de aanwezigen hun hersens echt aan het werk zetten met een aantal schaakopgaven. Het matpatroon was telkens het zogenaamde mat van Anastasia. Kenmerkend hiervoor is de samenwerking tussen paard en toren om de vijandige koning mat te zetten. De naam van dit mat is ontleend aan de schaakroman Anastasia und das Schachspiel uit 1803 van Wilhelm Heinse (Nederlandse titel: Anastasia en het schaakspel).

    Na de lunch was het woord aan veilingmeester Nico van der Plas, die samen met zijn assistent Joris Leijten meer dan 200 schaakitems van eigenaar deed wisselen.

    Het laatste onderdeel van het programma was Vechten tegen de beer, waarbij de liefhebbers een vluggertje konden spelen tegen de sterke ASV-er Dirk Hoogland. Joris heeft er al in 1993 een beeldverhaal over geschreven onder de titel Heer Beer wint weer…

Mis de nieuwsberichten van de Motiefgroep Schaken niet!

De Motiefgroep Schaken spamt niet!
Lees ons privacybeleid voor meer info.