In nummer 151 van de Schaakkoerier onder meer de volgende onderwerpen:
door Henk Alberts
Het Erzgebirge heeft een lange traditie van houtbewerking. En één van die plaatsen in het Erzgebirge is Borstendorf. Hier ontstonden vanaf 1871 (met firma Ernst Wittig als de eerste) schaakfabrieken en werden er in meerdere bedrijven zowel schaakborden als schaakstukken (en damschijven) gefabriceerd. En na de tweede Wereldoorlog werd het toen in de DDR gelegen Borstendorf zelfs de leverancier van alle schaakborden in de DDR en ook leverde men schaakstukken en schaakborden naar een aantal andere Oostbloklanden.
Maar na de val van de muur en de hereniging van Oost- en West-Duitsland veranderde alles. De verouderde en nog heel handmatig werkende fabriekjes in Borstendorf konden de concurrentie met de West-Duitse industrie niet aan en verdwenen uiteindelijk allemaal. Dit vooral ook omdat de West-Duitse industrie veel verder geautomatiseerd was en omdat ze ook nog eens goedkopere plastic / kunststof schaakstukken en borden produceerden. Wat overbleef was het ingeslapen dorp(je) Borstendorf.
Heden ten dagen is er nog een klein schaakstukkenmuseum in het Rathuis in Borstendorf en sinds 2012 is er de Schachwanderweg Borstendorf.
Deze Schachwanderweg Borstendorf is een wandelroute door de omringende bossen en velden en door het dorp Borstendorf zelf met daarin 16 Stationen / halteplaatsen met bij elk Station een groot handgesneden schaakstuk (Uiteraard 1x Koning, 1x Dame, 2x Toren, 2x Paard, 2x Loper en 8x een pion.) En dit zijn allemaal de typerende Borstendorfer Schaakstukken. En bovendien staat er bij elk Station een informatiebord met informatie over de schaaktraditie / geschiedenis van Borstendorf; van Schachbrettfabrik tot Schach in der Schule en van Schachsonderstempels tot een Schachfestwagen. Al deze teksten zijn van Bernd Nitzsche, lid van de Duitse GSM.
Ik heb de Schachwanderweg Borstendorf dit voorjaar (voorafgaande aan de GSM-bijeenkomst in Friedrichsrohda) gelopen en ik kan iedereen (wandelaar, schaker en geocoacher) van harte aanbevelen om dit ook eens te doen.
Er bestaan reeds de nodige ansichtkaarten van ‘Schachdorf Borstendorf.’ En uit mijn vele foto’s heb ik een collage samengesteld, waarvan ik ook een ansichtkaart gemaakt heb (zie boven). Een ansichtkaart die de diversiteit van de Schachwanderweg uitbeeldt. Namelijk met 16 verschil-lende grote handgesneden schaakstukken, met informatieborden over de schaakgeschiedenis van Borstendorf, met een grote wandschildering, een nog de wandschildering op het goederenstation. En dan was er in deze collage niet eens meer plaats voor bijvoorbeeld de openluchttentoonstelling met 2 schaakitems.
En dit jaar, in 2017, bestaat de Schachwanderweg Borstendorf 5 jaar. Reden voor Borstendorf om op 23 september een jubileumwandeling te organiseren. Dus als u op 23 september in de buurt bent, loop dan gezellig mee. En ga er anders een bij een andere gelegenheid langs, want voor alle schaak- verzamelaars is deze Schachwanderweg Borstendorf beslist de moeite waard om eens te lopen.
In het Haagse stadhuis zijn regelmatig wisseltentoonstellingen te zien.
Op dit moment is dat de tentoonstelling ‘Haagse virtuozen.’ En deze tentoonstelling start met bijgaande foto van Theo van der Pas (1902- 1986), Haags musicus.
Theo van der Pas kwam uit een muzikale familie en was de jongste van zes kinderen. Reeds op 4- jarige leeftijd kreeg hij zijn eerste pianolessen. In 1921 startte zijn muziekcariere in de Pulchri-studio in Den Haag. Zijn grote solistische carrière werd door het uitbreken van de oorlog onderbroken.
In 1926 werd hij op 24-jarige leeftijd benoemd tot hoofdleraar piano aan het Conservatorium te Rotterdam en enige jaren later aan het Koninklijk Conservatorium te Den Haag waaraan hij verbonden bleef tot zijn pensioengerechtigde leeftijd.
PERSOONLIJK VOORWOORD
De aanleiding voor deze special was dat ik een originele persfoto op een veiling kocht van deelnemers aan het Ritmeester schaaktournooi.
Een eerste quick ‘google’ leverde weinig aanvullende informatie op en er moest duidelijk dieper gegraven worden.
Daarbij heb ik veel interessante mensen ontmoet die ik dankbaar ben, want zonder hun bijdrage was het er nooit van gekomen en dat zou jammer zijn. Een speciaal woord van dank voor Gert Groenleer die het gemeentearchief voor me ontsloot, voor Ron de Haas die de toegang naar tot dan toe onbekende partijen wist te vinden, voor Ferry Meulenbroek (zoon van de toenmalige voorzitter).
Gaandeweg het onderzoek en het schrijven beleefde ik momenten die de minder jongeren onder ons ook herkennen?; toen was roken nog heel gewoon en de herkenning van de commotie rond arbitreren van partijen; We claimen dit en als ze dat niet willen moet hij/zij nog een keer terugkomen, het na afloop analyseren, de mooie anecdotes enz. enz.
Het heeft naast m’n werk en andere activiteiten voor de Motiefgroep langer geduurd dan ik vooraf voorzien had. Achteraf had ik dat niet willen missen.
Ik voelde de sfeer van vroeger, de asbakken naast het schaakbord, de avonden bij Menashe Goldberg in zijn schaakcafe in Amsterdam, maar ook dat ik met Engelsen zat te schaken boven een kroeg die stijf stond van de hashlucht onder de dreunende geluiden van de Stones en ze me vragend aankeken…wanneer wordt het stil?………Niet dus..!!
Ik beleefde vroeger ………en met dit artikel hoop ik dat u ook deze beleving meemaakt van uw eigen vroeger, maar ook dat we met dit artikel bereiken dat deze toernooien niet verdwijnen omdat in het bedrijfsarchief de wettelijke bewaartermijn is overschreden.
Ze zijn er te waardevol voor, ze geven een tijdsmomentum aan hoe er geleefd en gedacht werd in de schaakwereld van die tijd en dat gaat verder dan 6 miljoen partijen nazoeken in een database van Fritz of een variantje al een keer gespeeld is.
Schaken is emotie……playing the man or the board…..en ik ben blij dat mn Opa in Amsterdam aan de Postjesweg me dit spelletje leerde toen het Ritmeester toernooi in z’n laatste jaren was. Naast alle anderen …..Opa ………..bedankt!!
Nico van der Plas
Deze Schaakkoerier Special is 40 pagina’s dik en rijkelijk geïllustreerd met foto’s van 13 mooie jaren Ritmeester schaaktoernooi.
De film Pawn Sacrifice volgt het leven van Bobby Fischer van jongs af aan met als hoogtepunt – natuurlijk – de match om het wereldkampioenschap in Reykjavik tegen de Rus Boris Spassky.
De film vertelt (volgens de aankondigingen) de opkomt en ondergang van de beroemde schaker,
die ten tijde van de Koude Oorlog betrokken werd bij politieke spelletjes.
Terwijl de hele wereld toekijkt speelt Fischer niet alleen een wedstrijd tegen Spassky, maar ook tegen zichzelf.
De druk van de wedstrijd is hoog en Fischer moet zich bewijzen. Een uitdaging die veel concentratie vereist, omdat Fischer met psychologische problemen kampt. De linie tussen zijn ingenieuze talenten en zijn krankzinnigheid wordt met de minuut kleiner.
Spider-Man-acteur Tobey Maguire speelt Bobby Fischer, Boris Spassky wordt gespeeld door Liev Schreiber. De regie was in handen van Edward Zwick die eerder Blood Diamond en Legends of the Fall maakte. Hij filmde naar een scenario van Steven Knight.
De film Pawn Sacrifice gaat op 3 december in Nederland in première.
In nummer 139 van de Schaakkoerier onder meer de volgende onderwerpen:
Levend schaakspel, grootmeesters, lezingen & schaakplein
Middeleeuws schaken prominent tijdens Van Limburg festival
Schaken is een Middeleeuws spel dat door Karel de Grote bekendheid heeft gekregen in de wereld van adel, kasten en krijgsheren. Al snel was het een populaire, maar ook serieuze denksport. Beoefenaars kraakten hun hersens terwijl ze elkaar om de eer bestreden met strategie en tactiek. De koning werd vaak uitgebeeld als Keizer Karel de Grote met zijn gevolg. In de westerse oervorm had het schaakspel nog andere regels. Zoals zonder eerste twee zet pionnen, rokade en en-passant. Deze speelmanier met eigen regels en voorwaarden gaan we ook inzetten tijdens het Middeleeuwse evenement.
Vrijdag 29 augustus
Op de vrijdag 29 augustus is overdag de Middeleeuwse Scholendag voor bovenbouw van het basisonderwijs. Dan zijn er ook workshops over Middeleeuws schaken en de rol die het schaken in de middeleeuwen had. In de komende jaren gaan we spellen en met name schaken verder uitwerken in het festivalprogramma. Te denken valt aan een tentoonstelling van schaakstukken en publicaties over de geschiedenis achter het schaakspel.
Zaterdag 30 augustus
Zaterdag en zondag kan er vrij geschaakt worden met de Middeleeuwse (of moderne) schaakregels. Op zaterdag en zondag wordt er door Bernard van Houtum een Levend Schaakspel gevormd op de Middeleeuwse Jaarmarkt op het Museum Kelfkensbos. Een spectaculair gebeuren met Middeleeuwse figuranten en Keizer Karel de Grote zelf als hoogste inzet. Eerder op zaterdag geeft Leo Hovestad een analyse van de rol van Karel de Grote in het Middeleeuwse schaakspel in het Museum het Valkhof.
Zondagmiddag 31 augustus
Na de grote Blijde Incomste optocht ( start circa 13.00 uur) met middeleeuwers door de binnenstad is er weer een Middeleeuws Levend Schaakspel. Vanaf 14.00 uur begint bovendien in het Museum Het Valkhof een unieke Schaaksimultaan volgens de Middeleeuwse Schaakregels met de Grootmeesters (GM) Friso Nijboer en (IM) Hans Klip. Beide hebben een sterke band met Nijmegen, hebben er gestudeerd of wonen er. Iedereen kan aanschuiven. Wel verdient het aanbeveling om vooraf aan te melden via de speciale site:
http://www.gebroedersvanlimburg.nl/limburgfestival/231/ of mail: j.leijten@gebroedersvanlimburg.nl