Tag: 2026

door Eric Fraikin

Poppenhuizen zijn altijd interessant om nader te bekijken. Zo kennen we het poppenhuis van Lita de Ranitz in het Haags Historisch museum met daarin een alleraardigst schaaktafeltje.

Op bezoek in het Frans Hals museum kwam ik een van de twee poppenhuizen tegen zoals ingericht door Sara Rothé (het andere poppenhuis staat in het Kunstmuseum in Den Haag). In de voorraadkamer, rechtsboven in het poppenhuis, hangt à la de ‘Victory Boogie Woogie’ van Rietveld een schaakbord aan de muur.

Ik heb nog gespeurd naar een doos met schaakstukken maar die niet kunnen ontdekken.

Het eerder genoemde poppenhuis van Sara Rothé in het Kunstmuseum in Den Haag heeft een schaakbord met stukken als poppenhuisvoorwerp. Zie voor een foto het artikel ‘tentoonstelling Erwin Olaf verlengd‘.

Uit de beschrijving bij het poppenhuis

Sara-Ploos van Amstel-Rothé (Amsterdam 1699 – Halfweg 1751) was een rijke dame voor wie dit poppenhuis een dure hobby was. Het poppenhuis werd niet gezien als speelgoed, maar werd gezien als een miniatuur museum. Het geeft een inkijkje in het huis van een zeer rijke familie in de achttiende eeuw. Sara Rothé was getrouwd met de steenrijke koopman Jacob Ploos van Amstel (1695 – 1760) en woonde aan de Keizersgracht in Amsterdam. In de zomer verbleven zij in de buitenplaats ‘Klein-Berkenrode’, vlakbij Haarlem aan Het Spaarne.

In 1743 kocht Sara Rothé drie poppenhuizen op een veiling. Deze waren zo’n 50 jaar eerder gemaakt door een andere rijke dame, Cornelia van der Gon (Haarlem 1644 – Amsterdam 1701). Ze werden omgebouwd tot twee nieuwe huizen waarvan er een in het Frans Hals museum staat en het andere huis staat in het Kunstmuseum in Den Haag.

De kamers werden nauwkeurig ingericht, waarbij alles zo echt mogelijk nagemaakt werd op schaal 1:10. De inboedel kent bijna 1000 voorwerpjes! Sara Rothé hield nauwkeurig bij wie welke voorwerpen maakten. De meubels, de schilderijen en het zilver werden door vaklui gemaakt die normaliter in het ‘groot’ werken. Sara richtte niet alleen het poppenhuis in, maar maakte zelf waarschijnlijk het naai- en borduurwerk.

Als er geen visite was om het poppenhuis te bewonderen, konden de deurtjes van het kabinet gesloten worden.