Het themanummer is een jaarliijks uitkomend produkt van de Motiefgroep Schaken.
Dit zesde themanummer kreeg als thema Schaken in Advertenties. Het is een indrukwekkende Themanummer geworden geschreven door Godfried Couwenbergh. De leden van de Motiefgroep Schaken krijgen dit themanummer automatisch toegestuurd, als een extraatje om de zomer door te komen. Voor niet leden is er beperkt de mogelijkheid om dit nummer aan te kopen.
Inhoudsopgave:
1 Voorkant met afbeelding Jan Timman & Jeroen Piket als “Schaakkoningen”.
2 Voorwoord met verklaring van de afbeelding voorkant.
3 Inhoudsopgave. Wat kan er mis gaan met een advertentie.
4-7 Accountants enz.
8-9 Banken.
10-13 Drank.
14-15 Grootmeesters.
16-17 Nicotine producten.
18-22 Schaakproblemen.
23-24 Schaakspellen enz.
25-27 Overige.
28 Achterpagina met Overzicht eerdere publicaties over advertenties met
Jubileumtentoonstelling in het Anton Pieck museum “Hoe goed kent u Pieck?…laat u verrassen”
De tentoonstelling loopt tot en met 10 januari 2010. In deze expositie ligt de nadruk op de veelzijdigheid van het werk van Anton Pieck, waaronder grafisch werk, onbekende tekeningen van de Efteling, reistekeningen, kalenderplaten, geboortekaartjes en een aantal portretten.
De portretten zijn met name ook uniek omdat Anton Pieck er slechts weinige heeft gemaakt. De expositie is nagenoeg in zijn geheel samengesteld uit werk van Anton Pieck, dat nog niet eerder geëxposeerd werd en waarover weinig tot niets is gepubliceerd.
Adres : Achterstraat 46-48, Hattem dinsdag t/m zaterdag van 10.00 tot 17.00 uur
In oktober 2004 plaatste ik – ook naar aanleiding van de voorpagina van Schaakkoerier 68 – een Paradepaardje
met een “zwart-wit illustratie met schaakbord in stilleven van Anton Pieck.” (zie bovenstaande afbeelding.)
Op het origineel staat vermeld voor wie Anton Pieck deze Ex-Libris maakte: “John C Jung Jr.” Zo te zien een Amsterdamse (linksboven op de kaart het wapen van Amsterdam, ook nog eens boven een beeld, dat mogelijk de Amsterdamse stedenmaagd voorstelt) mogelijk gepensioneerde kapitein / reder / andere zeevarende (zeilschip prominent in het raam te zien.) Een belezen man (zie de verzamelde boeken), verwoed schaakspeler (het schaakspel) welke mogelijk woont in het centrum van Amsterdam (afbeelding van oude panden in het opengeslagen boek.)
Dit alles levert de volgende vraag op: wie was (is) dan deze John C Jung Jr. van de afbeelding op de ansichtkaart???
Onlangs mailde Ron Wijk, oud-secretaris Anton Pieck Club Nederland, mij met de mededeling dat er van 18 april 2009 tot en met 10 januari 2010 in het Anton Pieck Museum in Hattem een jubileumtentoonstelling voor het 25-jarig bestaan van het museum plaats vindt. Maar ook dat op deze expositie een portret in olieverf van Joh. C. Jung Jr. te bezichtigen is. Hij voegde er aan toe, dat bekend is dat Anton Pieck gedurende het laatste oorlogsjaar wel eens werk ruilde voor voedsel en dat ook van dit schilderij wel beweerd wordt dat Anton Pieck dit gemaakt heeft als tegenprestatie voor geleverde voedingswaren.
Bij het 100e nummer hoort een terugblik op de afgelopen periode van Schaakkoeriers. De website bevat een overzicht van de nummer 1 t/m 49.
Sindsdien is online -op titel en nummer- de inhoud bijgehouden van elke Schaakkoerier. Dat geeft al een goed beeld over hoe de diversiteit is aan onderwerpen die hierin aanbod kwamen. Velen bewaren de Schaakkoeriers als naslagwerk om achtergrondinformatie over verzamelitems te hebben.
Er is een vast patroon te herkennen in de Schaakkoeriers, waarbij in het voorjaar de contactdagen met ledenvergadering en veiling worden aangekondigd, evenals de contactdagen/BeNefralux in het najaar en vervolgens de verslagen. Hieruit blijkt de diversiteit aan locaties en plaatsen waar deze gehouden werden.
Themanummers:
In verband met de 100e geboortedag van Max Euwe stond de SK 53 uit 2001 vol met artikelen over Euwe en zijn verzamelitems.
In 2001 eveneens de geboorte van de eerste (zomer)themaspecial (hoewel we het nog niet zo noemden). In 2003: Schaakcuriosa SK 65, Schaakgraven (Rob Bijpost/Fred van der Vliet) SK 82, Schaakstrips (Henk Alberts e.a.) SK 89, Schaken op muziekdragers (Godfried Couwenbergh) SK 94.
Al deze onderwerpen kwamen daarvoor al regelmatig terug in verschillende artikelen en er werd gevraagd er één totaal nummer aan te wijden. Omdat de onderwerpen actueel blijven, verschenen er meer artikelen en nieuwe vondsten als aanvulling.
Paradepaardjes:
In de Schaakkoerier komen verschillende rubrieken regelmatig terug, zoals Paradepaardjes: advertenties van leden; Geflitst: opmerkelijke gebouwen en reclameborden, die men onderweg gezien heeft; leden in de krant; schaakvarianten etc.
Helaas wordt hier weinig op gereageerd doch die reacties geven dan aanleiding tot nieuwe publicaties.
Reacties blijven altijd welkom!!
Auteurs:
Als redacteur heb ik nooit echt verlegen gezeten om voldoende kopij. Vele auteurs hebben regelmatig gepubliceerd. Hoewel de diversiteit altijd nog beter zou kunnen zijn om leden nog beter van dienst te kunnen zijn.
Ik ben heel blij met de vele noviteiten die op schaakgebied worden gevonden en gepubliceerd in dit blad.
Op zaterdag 4 april werd er in het centraal gelegen Amersfoort de voorjaarscontactdag van de Motiefgroep Schaken gehouden. Dit gebeurde in denksportcentrum Labyrinth – de Drietand, tevens de speelzaal van SG Amersfoort, de grootste schaakvereniging in Amersfoort. Het evenement werd gehouden samen met het Masterproject Amersfoort en 4 april was tevens de start van het masterproject Amersfoort.
Masterproject
Wat is een Masterproject? De KNSB wil graag 50+ers in heel Nederland die niet lid zijn van een schaakverenigingen maar wel belangstelling voor het schaken hebben middels de masterprojecten aan het schaken binden. Daarbij worden allerlei andere, niet club verbandschappen, activiteiten in verband met schaken maar ook met gezelligheid, aangeboden. Er zijn inmiddels 9 masterprojecten opgezet, in Amersfoort, Elburg, Groningen, Leeuwarden, Leiden, Meppel, Rivierenland (Druten, Beneden Leeuwen), Rotterdam en Utrecht. Trekker van het Masterproject Amersfoort is Motiefgroep lid Wim Lamme.
Tijdens deze gezamenlijke dag in Amersfoort was er informatie over het Masterproject Amersfoort, over de Bond van Schaakprobleemvrienden en over de Bond van Correspondentieschakers middels folders, was er een schaakboekenverkoper uit Amersfoort en vanuit de Motiefgroep was er een tafel met de diverse oude schaakkoeriers, tasje, ansichtkaarten, onze mappen met uitvergrootte A3-kopieën van schaakstrips, postzegels, foto’s en telefoonkaarten, andere schaakverzamelitems en wat dies meer zij, en natuurlijk met de geheel vernieuwde folder van de Motiefgroep Schaken.
Onderling ruilen, verkopen
En in deze mooie grote zaal in het denksportcentrum Labyrinth – de Drietand was er meer dan voldoende ruimte voor de leden om naast de bovengenoemde zaken hun spullen uit te stallen, om te ruilen, te kopen en verkopen en om gewoon wat te praten over onze verzamelhobby. En de zaal was voorzien van een bar, waar men de gehele dag drank, broodjes en andere versnaperingen kon kopen. Kortom voor de tientallen aanwezigen was er meer dan voldoende te zien en te doen.
Lezing Jan Koek over het Senetspel uit het oude Egypte
Om 11 uur was er de interessante lezing van Jan Koek over het Senetspel in het oude Egypte. Zo leerde we dat het Senetspel eigenlijk toch geen voorloper is van ons schaakspel, maar meer op het backgammonspel lijkt, we leerden het verschil tussen het 30-en het 20-veldenbord, we leerden de (mogelijke) spelregels van het Senetspel, we leerde de betekenis van het Senetspel voor de religie van de oude Egyptenaren en we zagen een onverwachte veelheid aan afbeeldingen van het spel. Dit alles werd door Jan Koek met een aantal powerpoint-sheets zeer boeiend verteld.
Algemene ledenvergadering en Veiling
Na de lunch en na de Algemene Ledenvergadering, volgde een volgende hoogtepunt van de dag; de veiling. Deze veiling bestond uit maar liefst 289 veilingkavels, waarvan de eerste 250 nummers afkomstig uit de verzamelnalatenschap van de heer van der Kooij. De opbrengst van zijn kavels kwam ten gunste van het Max Euwe Centrum, en bovendien bleken deze kavels allemaal verkocht te worden. Na afloop van de veiling bleek deze voor het Max Euwe Centrum ca 4500 euro op te leveren.
De veilingcheque werd door Paul van der Kooij, een neef van de heer van der Kooij, symbolisch aan Eddy Sibbing namens het Max Euwe Centrum aangeboden.
Snelschaaktoernooi
De geslaagde dag werd afgesloten met het traditionele snelschaak-toernooi. Deze werd gewonnen door Henk Alberts voor Paul van de Kooij en Kees Koudijs.
Totale eindstand: 1. Henk Alberts 4 2/3. Paul van de Kooij, Kees Koudijs 3 4/5 Wouter Gerritsen, Joris Leyten 2 6/7 Hans Blokland, Wim lamme 1 8. Hennie van Essen 0
Hierna kreeg als einde van een geslaagde dag het grootste deel van de deelnemers aan het toernooitje nog een prijsje (bestaande uit schaakboeken en schaakspelletjes) mee naar huis ging. Het einde van weer een geslaagde voorjaarscontactdag.
Nummer Twaalf is de titel van de nieuwste film van kunstenaar Guido van der Werve. Deze videoartiest kiest voor opmerkelijke projecten. Zo zien we hem in Nummer acht onverstoorbaar vlak voor een ijsbreker over het ijs lopen en liet hij zich voor Nummer twee door een auto aanrijden. Toch zou ik nooit van deze man hebben gehoord als ik niet van een collega een artikel van het NRC Handelsblad had gekregen. In dit artikel blijkt dat in Nummer twaalf een hoofdrol voor het schaakspel is gereserveerd.
Van der Werve heeft met dit project een drieluik gecreëerd, waarbij het 1e deel zich afspeelt in de Marshall Chess Club in New York. Bobby Fischer en Marcel Duchamp waren vaste bezoekers van deze schaakclub.
Hier zien we de kunstenaar een partij spelen tegen grootmeester Leonid Yudasin. Niet op een gewoon schaakbord, maar op een zogenaamde schaakpiano. Dit instrument is door Van der Werve zelf bedacht en geconstrueerd. Elk veld op het schaakbord van de schaakpiano correspondeert met een muzieknoot. Dus als een stuk verplaatst wordt, klinkt een muzieknoot. In dit deel van de film zien en horen (!) we hoe de partij zich in de beginfase ontwikkelt.
Het 2e en 3e deel van de film hebben geen schaakinhoud, behalve dan dat de zetten van de partij, die nog steeds gaande is, rechts onder in beeld worden weergegeven. De partij is overigens gecomponeerd door Yudasin en eindigt in een remise. Van der Werve, al van jongs af aan een schaakliefhebber, had wel aan Yudasin een aantal eisen gesteld: de opening moest het Koningsgambiet zijn, het moest een kwalitatief hoogstaande partij zijn en de partij moest eindigen in een briljante patstelling. Van der Werve over zijn keuze voor het Koningsgambiet: “Ik vind het Koningsgambiet mooi omdat het een van de meest romantische openingen is. Een soort halve zelfmoord.” (citaat NRC Handelsblad van 14-03-09).
Helaas heb ik de zetten van de partij nog niet kunnen verzamelen
OLYMPUS DIGITAL CAMERA
Waarom het schaakspel als metafoor?
Van der Werve geeft ook een toelichting waarom het schaakspel een hoofdrol in Nummer twaalf heeft gekregen. Hij laat de nietigheid van de mens zien tegenover de oneindigheid van de wereld om hem heen. Dit wordt geïllustreerd in het eerste deel door het immense aantal verschillende schaakpartijen dat mogelijk is.
In deel 2 en deel 3 buigt Van der Werve zich over andere oneindigheidsvraagstukken: het schier oneindige aantal sterren en het stemmen van een piano. De beelden zijn geschoten op Mount St. Helens en ergens op de St. Andreas breuklijn. Van der Werve’s motivatie om voor een drieluik te kiezen zit in een analogie met de drie fasen van een schaakpartij: opening, middenspel en eindspel.
Tentoonstelling museum De Hallen (Haarlem)
Tot 1 juni 2009 is de film Nummer Twaalf te bezichtigen in museum De Hallen, in Haarlem. Daar is een tentoonstelling rond Guido van der Werve die als titel Minor Pieces (“lichte stukken”) heeft meegekregen en waar de films Nummer twaalf, Nummer zes, Nummer vier en de schaakpiano worden vertoond.
Zie ook het artikel uit 2022 over Guido van der Werve in het filmmuseum Eye (Amsterdam). Daarbij is een Youtube video ingesloten met de gecomponeerde muziek en schaakzetten die op de schaakpiano worden uitgevoerd. Het is jammer dat de spelers tijdens de partij op een aantal momenten de draad kwijt raken. De partij eindigt als ook de laatste muzieknoot aanhoudt. Er is dan zeker geen sprake van een briljante pat stelling.
