Motiefgroep Schaken

Tag: 2005

  • Schaaktentoonstelling in Essen-Borbock (Duitsland)

    Schaaktentoonstelling in Essen-Borbock (Duitsland)

    “Op ontdekkingsreis in de bonte Schaakwereld”

    Niet zo ver over de grens, in de oude Cuesterey (Kosterij) in Essen-Borbeck wordt op dit moment een schaaktentoonstelling gehouden. Deze tentoonstelling bestaat uit onder meer 100 schaakspelen, stammende uit circa 30 land en en beslaat in totaal meer dan 3.000 schaakstukken. Al dit moois komt uit de verzameling van de in Essen-Borbeck wonende schaakverzamelaar Karl Heinz Podzielny, bij ons ook bekend als vice-voorzitter van de Duitse Motiefgroep Schaken, de GSM.

    Pronkstuk op de tentoonstelling is het waardevolle schaakspel “De Bruiloft van de Maharadja.” Bij dit spel is de Maharadja, de Indische vorst, de Koning, welke omgeven is door een bonte pracht van kunstvol gesneden olifanten, kamelen en andere figuren.

    Rijk versiert zijn ook de schaakstukken uit Indochina, welke Boeddha, tempels en slangenbezweerders voorstellen. Uit Afrika is er een schaakspel uit Namibië, met Giraffen en Antilopen en een schaakspel uit Egypte gemaakt uit kamelenbotten. Verder een schaakspel Azteken uit Mexico, welke vervaardigd is uit onyx. Uit Midden-Amerika komt een schaakspel uit Nicaragua, en uit Zuid-Amerika kommen de Colombiaanse Torero’s en Boliviaanse Indianen. Verder zijn er Eskimo’s, iglo’s en eisberen uit Noord-Amerika Matrjoschkas uit Rusland en Flamingodanser uit Spanje te zien. 

    De tentoonstelling is verder een Cultuurhistorische reis in het verleden met soldaten uit alle tijden, zoals kruisridder, Romeinen en Germanen. Verder zijn er een aantal schaakspelen die Duitse soldaten uit de beide wereldoorlogen in gevangenschap hebben vervaardigd. Jongere bezoekers zullen vooral de modernere figuren, zoals Fred Flinstone, Darth Vader en Asterix en Obelix kunnen waarderen. Maar daarnaast zijn er ook spelen met hobbelpaarden (uit porselein), stoomlocomotieven, Harlekijntjes en teddyberen, en uit het waterrijk zeemeerminnen, zeepaardjes en Neptunus himself. En voor de meer volwassen bezoekers zijn er de schaakborden met drankglaasjes, parfumflesjes en vingerhoedjes. Verder zijn er de meest vreemdsoortige materialen te bewonderen.

    Naast houten schaakfiguren, teruggaande tot het begin van de18e eeuw, zijn er schaakspelen uit elfenbeen, glas, messing, speksteen, hoefnagels, schroeven en zelfs een spel uit rendierhoorn.

    Het kleinste schaakspel is slechts 5×5 centimeter groot, het zwaarste schaakspel weegt maar liefst 30 pond.

    Naast de schaakspelen is een verder blikvanger in de oude Cuesterey is de postzegelverzameling van Karl Heinz Podzielny, welke het afwisselingsrijke Schaakgeschiedenis van ongeveer de laatste 200 jaar illustreert. En de tentoonstelling wordt gecompleteerd met een  selectie van de meest verschillende zaken rondom het thema schaken. Daarbij onder meer 50 foto’s, diverse schaakboeken, sierspelden, vaantjes, alsmede gebruiksvoorwerpen zoals paraplu’s, T-shirts en kopjes.

    Als toegift wordt bij de tentoonstelling op diverse dagen een zelfgebakken schaakkoek geserveerd. Verder zijn er in Essen-Borbeck op sommige dagen ook nog een aantal andere activiteiten, zoals een simultaantoernooi, een schaakcursus, een aantal lezingen over schaakliteratuur, de mogelijkheid om zelf schaakstukken te maken en men kan een kijkje nemen bij de Schaakkampioenschap van de Stad Essen. 

    Tentoonstellingsgegevens:

    Tentoonstelling van 20 November 2005 t/m 6 Januari 2006, 
    Museum Alte Cuesterey, Weidkamp 10, Essen-Borbeck.
    Openingstijden: 15.00 tot 19.00 en op afspraak
    Gesloten op maandagen en op 24. en 25. December, Oudejaarsdag en Nieuwjaarsdag.
    Op 2e Kerstdag geopend.

    Programma overige schaakactiviteiten:

    Zaterdag 19.11. 17 uur
    Opening van de tentoonstelling door Dr. Detlef Wiegand,  Voorzitter Briefmarken-Sammlervereins Posthorn Essen-Borbeck e.v.

    Vrijdag 25.11. 17 uur
    Schaak-beginnerslessen onder leiding van Siegfried Kipper

    Zondag 27.11. vanaf 11 uur
    Borbecker Kerstmarkt op de Borbecker Platz en in de oude Cuesterey

    Vrijdag 02.12. 17 uur
    Schaak-beginnerslessen onder leiding van Siegfried Kipper

    Zaterdag 03.12. 19 uur
    Lezing “Literaire Schaak-zetten”
    Franz Josef Gründges leest voor uit werken van von Zweig, Dürrenmatt, Nabokov, Lessing e.a.

    Woensdag – Vrijdag 07.-09.12. vanaf 19 uur en Zaterdag 10.12. vanaf 15 uur
    Schaakkampioenschap van de Stad Essen

    Woensdag – Vrijdag 15.-16.12. vanaf 19 uur en Zaterdag 17.12. vanaf 15 uur
    Schaakkampioenschap van de Stad Essen

    Woensdag 28.12. 16 uur
    Simultaantoernooi met Internationaal Schaakgrootmeester Vlastimil Hort. (Geen deelnamekosten, wegens begrensde deelnemersaantallen aanmelding vooraf op telefoon: 0201/672543 of per E-mail aan siggi.kipper@t-online.de

    Donderdag 29.12. 14 uur
    Hobbycursus “Zelf schaakstukken maken” onder leiding van Hannelore Diekmann (wegens begrensde deelnemersaantallen aanmelding vooraf op telefoon: 0201/36 43 528)

  • Tentoonstelling vergeten schaakkampioen in Singermuseum Laren

    Tentoonstelling vergeten schaakkampioen in Singermuseum Laren

    Jan Esser arts, verzamelaar en schaakkampioen

    Van 13 december t/m 28 april 2006 vindt in het Singermuseum in Laren de tentoonstelling “Mondriaan, Breitner, Sluijters e.a. De onstuitbare verzamelaar J.F.S. Esser” plaats.

    Bijschrift bij de tentoonstelling: “Johannes Fredericus Samuel Esser (1877-1946) was een man met idealen, grondlegger van de plastische chirurgie, kunstverzamelaar, schaakkampioen, maar ook een handelaar en speculant in onroerend goed. Een man die risico’s durfde te nemen en zeer gedreven was. Hij deed er alles aan om zijn droom te verwezenlijken: het stichten van een onafhankelijke chirurgische vrijstaat.”

    Esser als Schaker

    Hoezo schaker zullen de meeste van de lezers denken. Jan Esser wordt dus door Hans Ree (in het boek Schitterend Schaak) niet ten onrechte “de vergeten kampioen” genoemd. Immers, hij is zelfs 2x Nederlands Kampioen geweest.

    In 1908 won Jan Esser ex aequo met M.F.S. Pape de eerste prijs in de hoofdgroep van de Bondswedstrijden in Haarlem. Dit toernooi werd in die tijd, toen er nog geen officieel kampioenschap bestond, als het onofficiële Nederlands kampioenschap beschouwd. En officieel Nederlands kampioen werd hij in 1913 door Rudolf Loman, de kampioen van 1912 in een match over maximaal zes partijen met 3,5-0,5 te verslaan. Verder speelde Esser vooral veel korte matches. Zo wist hij bijvoorbeeld in 1910 Yanowsky met 2-1 te verslaan. (Dezelfde Yanowsky die in die jaren een match tegen Lasker gelijk wist te spelen.) Maar een wereldtopper was Esser zeker ook niet. In Londen 1899 scoorde hij bijvoorbeeld slechts 4 uit 11, ver achter echte toppers als Marshall, Marco en Mieses.

    Maar ook als schaakorganisator was Esser zeer actief. Al in 1893 richtte hij in Leiden samen met een paar klasgenoten de schaakclub Morphy op. Van 1898 tot 1915 zat hij in de redactie van het Tijdschrift, orgaan van de Nederlandse Schaakbond. Hij was in 1908/1909 enkele maanden voorzitter van de Nederlandse Schaakbond. En in 1910 richtte hij de Amsterdamse Schaakclub Parkwijk op. Van 1909 tot 1913 verzorgde hij tenslotte ook nog de zaterdagse schaakrubriek van het Algemeen Handelsblad.

    Esser als beroemd (plastisch) chirurg

    Na zijn studie medicijnen en tandheelkunde maakte Esser in de winter van 1903/1904 als schakend scheepsarts een reis naar Zuid Amerika en de Verenigde Staten. Bovenstaande foto is tijdens deze reis in 1904 in Caracas, Venezuela, genomen. De foto is ook op de tentoonstelling te zien.

    Terug in Nederland was Esser als huisarts werkzaam eerst in Polsbroek en vervolgens van 1905 tot 1913 in Amsterdam. Esser en zijn vrouw Olga verlieten Amsterdam in 1913. Hij was toe aan een nieuwe uitdaging en wilde zich specialiseren in de reconstructieve chirurgie. Zowel bij mensen met aangeboren gelaatsafwijkingen als bij de – vaak juist in het gelaat – zwaar verminkte slachtoffers van de Eerste Wereldoorlog. Hij volgde zijn specialisaties in Utrecht, Rotterdam en Parijs. In 1915 werd hij chirurg aan het front in Moravië. Zijn eerste operatie – het verwijderen van een kogel uit een hoofd van een soldaat –  was zo succesvol dat Esser tot hoofdchirurg werd aangesteld. In 1916 kreeg hij in Wenen de verantwoordelijkheid voor alle plastische gevallen. Van 1917 tot 1924 had hij een privé-kliniek in Berlijn. Esser verrichtte baanbrekende operaties en had internationaal grote faam. Bekend zijn de Esser ‘inlays’ en ‘biologische lappen’. Zijn laatste jaren bracht Esser in isolement door. Hij overleed in 1946 in de VS. Meer dan 100 waardevolle publicaties over plastische chirurgie heeft hij nagelaten. Esser wordt beschouwd als de grondlegger van de plastische chirurgie.

    Chirurgische Vrijstaat

    Esser had als droom het realiseren van een onafhankelijke chirurgische vrijstaat waar plastische chirurgie voor iedereen beschikbaar zou zijn. Een staat met een eigen staatsvorm, waar iedereen terecht kon, ongeacht geloof, afkomst of ras. Daartoe reisde hij vrijwel onafgebroken heel Europa door en kreeg hij steunbetuigingen van onafzienbare reeks invloedrijke personen,  zoals Mussolini, Franco, Salazar, Koningin Wilhelmina en Koning George van Griekenland. Die vrijstaat was bijna een feit geworden toen Esser in 1937 een Grieks eiland ter beschikking werd gesteld. Door eigen toedoen werd de droom echter geen werkelijkheid daar Esser totale onafhankelijkheid eiste en niet toestond dat er twee Grieks politieagenten op het eiland werden gestationeerd voor de openbare orde.

    Esser als verzamelaar

    In zijn Amsterdamse periode als arts (1905-1913) bracht Esser meer dan 800 kunstwerken bij elkaar. Onder zijn patiënten telde hij mensen als Sluijters en Breitner, die hem zo weer introduceerden bij andere kunstenaars. Hij ontmoette ze op kunstenaarssociëteit Arti et Amicitiae en in zijn souterrain aan de Willemsparkweg waar hij wekelijks een ontvangst organiseerde. Esser kocht direct bij de kunstenaars. Juist het ‘uit de eerste hand’ verzamelen en zijn keuze voor jonge, nog onbekende kunstenaars typeerden hem als vooruitstrevend verzamelaar. Vanaf 1907 richtte hij zich op de nieuwe in die tijd ‘ultra-moderne’ kunstenaars als Jan Sluijters, Leo Gestel, Piet Mondriaan en Piet van der Hem. In die periode werd hun werk regelmatig afgekraakt door de pers en geweigerd voor tentoonstellingen. Esser steunde ze niet alleen, maar zorgde ook voor naamsbekendheid. Hij wordt beschouwd als de eerste serieuze Mondriaan-verzamelaar.

    Deze destijds door Esser verzamelde collectie is nu dus te zien in het Singermuseum in Laren. Daarnaast zijn er nog wat algemene zaken rond de persoon van Jan Esser. Op schaakgebied valt er verder, naast de bovengetoonde foto, niet zo heel veel te bewonderen. Wel is er een schaaksimultaan met Hans Böhm (zie onder.)

    Documentaire

    Bij de tentoonstelling hoort nog de documentaire “IK WIL KONING ZIJN, De onstuitbare verzamelaar J.F.S. Esser, over zijn leven, werk en kunst.” De documentaire werd uitgezonden op 11 december en zal worden herhaald op 28 januari om 16.30 uur. De film is tevens te zien tijdens de tentoonstelling in het Singermuseum in Laren. In de film worden de persoon, leven en collectie van Esser belicht. Aan het woord komen diverse personen, waaronder schaakgrootmeester en columnist Hans Ree.

    Overige activiteiten

    – 18 februari 2006 13.30 – 16.00 uur

    Schaaksimultaan met Hans Böhm Schaken in het museum! 
    – Introductie Esser-tentoonstelling
    29 dec, 19 en 26 jan, 16 en 23 feb, 23 en 30 maart, 20 en 27 april 12.15 uur
    – Lezing over de verzamelaar Esser 13 maart 2006 20.15 uur

    Verder info: Singer Laren, Oude Drift 1, Laren, www.singerlaren.nl

    Openingstijden Di t/m zo 11-17 uur
    Extra open op maandag 26 dec. Gesloten op 25 dec. en 1 jan.

  • De Schaakkoerier 79, december 2005?

    In nummer 79 van de Schaakkoerier onder meer de volgende onderwerpen:

    • BeNeFraLux in Teteringen
    • Veiling in Teteringen
    • Denksportfestival Rotterdam
    • Groot schaakspel in Pilsen (Tsechië) 
    • Schaaktentoonstelling in Essen – Borbock
    • Een beetje Nederlandse schaakpostzegel uit 1996
    • Een bijzondere kaart
    • Leuke dingen van een veiling
    • Paradepaardjes 
    • Schaakwijk Utrecht 1955 / 1956
    • Schaakwijk Utrecht 2005
    • Oude leuke kaart
    • Nieuwe Emissies
    • Schaakkunst sites
    • Schaakspiegeltas
    • Groningen 1946
    • Schaakboekenlijst
  • Kleine schaaktentoonstelling in Krimpen aan den IJssel

    Kleine schaaktentoonstelling in Krimpen aan den IJssel

    In de twee vitrines in de hal van het gezondheidscentrum, Meerkoetstraat 79 te Krimpen aan den IJssel, is een kleine schaaktentoonstelling ingericht..
    Geopend tot 30 december, op werkdagen van 8.00 tot 17.00 uur.

    Te zien zijn bulletins met grappige illustraties, plakboeken waarin oude partijen zijn verzameld, zak-schaakspelletjes maar ook een prachtig schaakspel uit Nepal.

    Het boekje “Libro de Ajedrez, Dados y Tablas de Alfonso X el Sabio” wordt er te koop aangeboden voor 5 euro.

  • 10e BeNeFraLux 1 oktober 2005, Teteringen – verslag –

    10e BeNeFraLux 1 oktober 2005, Teteringen – verslag –

    door Henk Alberts

    Drukbezochte Benefralux in Teteringen, najaar 2005

    Op zaterdag 1 oktober vond in het Web in Teteringen de 10e Benefralux annex najaarscontactdag van de Motiefgroep Schaken plaatst. Buiten was het een prachtige zonnige herfstdag en binnen verzamelde zich de Belgische, Nederlandse, Fransen, Luxemburgse en een enkele Duitse bezoeker in een het moet gezegd worden voor deze gelegenheid prachtig geschikte zaal. Daarbij was de opkomst ook heel behoorlijk te noemen met zeker een vijftig tot zestigtal bezoekers. En dat terwijl een aantal vaste bezoekers van onze contactdagen nog verhinderd waren ook!

    Misschien kwam de drukte ook wel omdat er voor deze dag een paar extra evenementen georganiseerd waren. Naast het handelen en daarbij uitbreiden van de verschillende verzamelingen werd er door Klaus Bodlaender twee interessante presentaties gegeven. Eén over het Schaakdorp Ströbeck in voormalig Oost-Duitsland, en één bestaande uit een analyse van een schaakstudie / schaakprobleem rond de Terugtrekking van Napoleon uit Rusland. Dit alles gevisualiseerd op een groot demonstratiebord en ondersteund door een aantal boeken en een door Godfried Couwenbergh meegenomen collage over Ströbeck.

    Verder was er een bescheiden tentoonstelling door Hans de Kok over het Max-Euwe Centrum, alsmede waren de vergrote platen met fragmenten van schaakfilms uit de recent door Godfried Couwenbergh georganiseerde schaakfilm-quiz in de zaal opgehangen.

    Na de lunch was er voor alle aanwezigen het vooraf aangekondigde speciale geschenk ter gelegenheid van de 10e verjaardag van de Benefralux. Dit geschenk uitgereikt door voorzitter Henk Alberts bestond uit een tweetal schoudertassen met daarop het speciaal voor deze 10e Benefralux door Joris Leijten ontworpen schaakmotief. (Overigens een overzicht van 10x Benefralux is nog steeds te zien op de site.)

    Er werden gezellige contacten opgedaan tussen leden en er werd gehandeld bij de tafeltjes. En ook de gratis mee te nemen zaken als een aantal complete jaargangen KNSB-bladen en vele andere zaken vonden (uiteraard) gretig aftrek.

    Daarbij ook een aantal bladen van de Duitse schaakverzamelaarsvereniging de GSM, welke waren meegenomen door Arnold Velden; waarvoor dank.

    Om 13.00 uur begon de traditionele grote veiling met maar liefst 271 kavels, waar onder leiding van onze bekwame veilingmeester Nico van der Plas weer fors op geboden werd. Onze veiling begint ook langzamerhand een steeds internationaler karakter te krijgen want vele kavels vonden hun weg binnen Europa maar ook naar de Verenigde Staten en naar Saoedi Arabië om maar eens een paar landen te noemen.

    Klapstukken van de veiling waren dit keer onder meer een serie ministerblokken uit België 1995, een luxe sheet zegels van Marokko 1989, een serie postzegels met ontbrekende zwartdruk van Fujeira 1972, Een schaakspel bestaande uit 32 AVON parfumflesjes, een serie van 80 ongebruikte schaaktelefoonkaarten uit Israël en natuurlijk het schilderijtje van de hand van Marijke Bodlaender (eerder onder meer de ontwerpster van één van de door de Motiefgroep uitgegeven ansichtkaarten.)

    Kortom een geslaagde dag, met dank aan het echtpaar van der Velden, die ons op deze unieke locatie attent maakten. We komen hier zeker nog een keer terug.

    De volgende Benefralux vindt in 2006 in Luxemburg plaats en zal in het teken staan van een in 2006 in Luxemburg uit te komen schaakpostzegel. Naar verwachting zal deze Benefralux in de tweede helft van september plaatsvinden.

  • Geslaagd Denksportfestival in de Centrale Bibliotheek Rotterdam op 3 september 2005

    Geslaagd Denksportfestival in de Centrale Bibliotheek Rotterdam op 3 september 2005

    In het kader van Rotterdam European Capital of Sports hield de Centrale Bibliotheek in Rotterdam op zaterdag 3 september een groot denksportfestival. Schaken, dammen, bridgen, mahjongen, Kolonisten van Catan, Go, backgammon, Warhammer, superschaak, Shogi, Chinees en Japans schaken waren vertegenwoordigd in de Centrale Bibliotheek in Rotterdam.

    In de hal hadden de verschillende groepen hun kramen en ook onze Motiefgroep Schaken was daar middels een kraam vertegenwoordigd.

    Hans Böhm gaf een interessante lezing over probleemschaak, en er waren lezingen over bridge (oud-werldkampioen Berry Westra), superschaak (Henk van Haeringen) en backgammon (Ed Baars.) En boven was er een workshops schaken voor de jeugd bij het grote schaakspel. Daarnaast speelden zowel Hans Böhm als Ton Sijbrands (dammen) nog een simultaan in de hal van de bibliotheek. 

    Verder werd de feestvreugde opgeluisterd door de aanwezigheid van de zogenaamde schaakruiters die ook in de hal rondliepen. En uiteraard was er boven in de bibliotheek nog steeds de tentoonstelling. 

    Aan het eind van de dag werd in de hal van de bibliotheek door de wethouder samen met Groot (men bedoelde zijn lengte) Meester Hans Böhm een nieuw ´Rotterdams´ Schaakspel onthuld. Het nieuwe schaakspel naar een ontwerp van Kunstenaar Hoek was speciaal gemaakt voor deze gelegenheid en samengesteld uit verschillende bekende Rotterdamse gebouwen zoals de kubuswoningen en de Euromast.

  • De Schaakkoerier 78, september 2005

    De Schaakkoerier 78, september 2005

    {“capture_mode”:”AutoModule”,”faces”:[]}

    In nummer 78 van de Schaakkoerier  onder meer de volgende onderwerpen:

    • BeNeFraLux in Teteringen
    • Veiling in Teteringen
    • Paradepaardjes 
    • Oplossing schaakfilmfotoQuiz
    • Euwe redivivus munt
    • Chessstories, Jan Verboom recensie
    • Schaakgraven in de wereld deel III
    • Nieuwe emmissies postzegels 1999-2005
  • De Schaakkoerier 77, augustus 2005 – special – Caïssa

    De Schaakkoerier 77, augustus 2005 – special – Caïssa

    {“capture_mode”:”AutoModule”,”faces”:[“-1524_-1837_-1118_-1431”]}

    In nummer 77 van de Schaakkoerier  onder meer de volgende onderwerpen:

    • Caïssa op Ex-Libris Max Euwe
    • The Game of Chess;  a Poem  Caïssa
    • Meneer Caïssa
    • Caïssa?  Hoezo Caïssa? Scacchia!!
    • Geflitst; tussen Kunst & Kitsch  
    • Tentoonstelling Bibliotheek Rotterdam 
    • Paradepaardjes
    • De Acht
    • Schaakgraven in de wereld  
    • De oudste schaakfoto op eBay
    • Vermaarde schaakcafés en hun illustere gasten 
  • Schaakmotief tentoonstelling Bibliotheek Rotterdam 2005

    Schaakmotief tentoonstelling Bibliotheek Rotterdam 2005

  • De Schaakkoerier 76, juni 2005

    De Schaakkoerier 76, juni 2005

    {“capture_mode”:”AutoModule”,”faces”:[]}

    In nummer 76 van de Schaakkoerier  onder meer de volgende onderwerpen: